26/09/2026
*බිනර පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයේ ශාසනික වැදගත්කම*
අද දින අප සමරන බිනර පුර පසළොස්වක පොහොය දිනය බුද්ධ ශාසනයේ ඓතිහාසික හා ඉතා වැදගත් සිදුවීම් කිහිපයක් සනිටුහන් වන උතුම් දිනයකි.
ශ්‍රී ලාංකේය බුදු සසුනේද, ලෝක බෞද්ධ ඉතිහාසයේද සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් වූ බිනර පොහොයේ ප්‍රධාන වැදගත්කම් පහත පරිදි හඳුනාගත හැකිය:
*1. භික්ෂුණී ශාසනය හෙවත් මෙහෙණි සස්න ආරම්භ වීම*
බිනර පොහොය දින සිදු වූ වැදගත්ම ශාසනික සිදුවීම මෙයයි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සුළු මව වූ *මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය* ප්‍රමුඛ 500ක් ලක්න කාන්තාවන් පැවිදි වීමට කළ ඉල්ලීම මුලදී ප්‍රතික්ෂේප විය. නමුත් ආනන්ද හිමියන්ගේ මැදිහත් වීමෙන්, කාන්තාවන්ට ද ශාසනයට ඇතුළු වීමේ භාග්‍යය ලැබුණි. මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමිය "අෂ්ට ගරු ධර්ම" (විශේෂ නීති අටක්) පිළිගැනීමත් සමඟ බිනර පොහොය දිනකදී ලොව ප්‍රථම භික්ෂුණිය ලෙස උපසම්පදාව ලැබුවාය. මෙය කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ ආගමික නිදහස පිළිබඳ බුදුදහමේ ඇති සුවිශේෂී තැන ලොවට හෙළි කළ ඓතිහාසික සිදුවීමකි.
*2. පාරිලෙය්‍ය වනයේ බුදු හිමියන්ට උපස්ථාන කිරීම*
කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයේ වැඩසිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර ඇති වූ මතභේදයක් නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේ එම වස් කාලය පාරිලෙය්‍ය වනයේ තනිව ගත කළ සේක. එහිදී මිනිසුන්ගෙන් උපස්ථාන නොලැබුණු නමුත්, *පාරිලෙය්‍ය ඇතා* සහ එක් *වඳුරෙක්* බුදු හිමියන්ට ඉමහත් භක්තියෙන් උපස්ථාන කළහ. ඇතා පැන් සහ ආහාර සපයමින්ද, වඳුරා මී වදයක් පූජා කරමින්ද බුදු හිමියන් රැකබලා ගත් ආකාරය බිනර මාසය තුළ සිහිපත් කෙරේ.
*බිනර පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයේ ශාසනික වැදගත්කම*
අද දින අප සමරන බිනර පුර පසළොස්වක පොහොය දිනය බුද්ධ ශාසනයේ ඓතිහාසික හා ඉතා වැදගත් සිදුවීම් කිහිපයක් සනිටුහන් වන උතුම් දිනයකි.
ශ්‍රී ලාංකේය බුදු සසුනේද, ලෝක බෞද්ධ ඉතිහාසයේද සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් වූ බිනර පොහොයේ ප්‍රධාන වැදගත්කම් පහත පරිදි හඳුනාගත හැකිය:
*1. භික්ෂුණී ශාසනය හෙවත් මෙහෙණි සස්න ආරම්භ වීම*
බිනර පොහොය දින සිදු වූ වැදගත්ම ශාසනික සිදුවීම මෙයයි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සුළු මව වූ *මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය* ප්‍රමුඛ 500ක් ලක්න කාන්තාවන් පැවිදි වීමට කළ ඉල්ලීම මුලදී ප්‍රතික්ෂේප විය. නමුත් ආනන්ද හිමියන්ගේ මැදිහත් වීමෙන්, කාන්තාවන්ට ද ශාසනයට ඇතුළු වීමේ භාග්‍යය ලැබුණි. මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමිය "අෂ්ට ගරු ධර්ම" (විශේෂ නීති අටක්) පිළිගැනීමත් සමඟ බිනර පොහොය දිනකදී ලොව ප්‍රථම භික්ෂුණිය ලෙස උපසම්පදාව ලැබුවාය. මෙය කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ ආගමික නිදහස පිළිබඳ බුදුදහමේ ඇති සුවිශේෂී තැන ලොවට හෙළි කළ ඓතිහාසික සිදුවීමකි.
*2. පාරිලෙය්‍ය වනයේ බුදු හිමියන්ට උපස්ථාන කිරීම*
කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයේ වැඩසිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර ඇති වූ මතභේදයක් නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේ එම වස් කාලය පාරිලෙය්‍ය වනයේ තනිව ගත කළ සේක. එහිදී මිනිසුන්ගෙන් උපස්ථාන නොලැබුණු නමුත්, *පාරිලෙය්‍ය ඇතා* සහ එක් *වඳුරෙක්* බුදු හිමියන්ට ඉමහත් භක්තියෙන් උපස්ථාන කළහ. ඇතා පැන් සහ ආහාර සපයමින්ද, වඳුරා මී වදයක් පූජා කරමින්ද බුදු හිමියන් රැකබලා ගත් ආකාරය බිනර මාසය තුළ සිහිපත් කෙරේ.
*3. ප්‍රථම ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ඇරඹීම (සමහර මතයන්ට අනුව)*
බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ 60 නමක් රහතන් වහන්සේලා (පස්වග තවුසන්, යස කුලපුත්‍රයා සහ ඔහුගේ මිතුරන්) ප්‍රථම වස් කාලය නිමා කර, "චරථ භික්ඛවේ චාරිකං" යන බුදු වදනට අනුව ලෝ සතුන්ගේ හිත සුව පිණිස ධර්ම ප්‍රචාරය සඳහා වැඩම කිරීම ඇරඹුනේ බිනර මාසයේදීය. (බොහෝ විට මෙය ඉල් පොහොයට ද සම්බන්ධ කෙරේ, නමුත් වස් කාලයේ මැද පොහොය බැවින් මෙයට ද අදාළ වේ).
*4. මහියංගන මහා පෙරහැර මංගල්‍යය*
මහියංගන මහා පෙරහැර ලක්දිව ප්‍රථම චෛත්‍යය වන ඓතිහාසික මහියංගන රජමහා විහාරයේ වාර්ෂික මහා පෙරහැර මංගල්‍යය පවත්වනු ලබන්නේ ද බිනර පුර පසළොස්වක පොහොය කේන්ද්‍ර කරගෙනයි. මෙය ලාංකේය සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයකි.
දහම් පාසල් දරුවන් වන අප අද දින කළ යුතු දේ:
මෙම උතුම් බිනර පොහොය දින අපේ ජීවිතවලට දහම් ආලෝකය ලබා ගැනීමටත්, පින් රැස් කර ගැනීමටත් උත්සාහ කරමු.
විහාරස්ථානයට ගොස් අටසිල් සමාදන් වෙමු.
පන්සලට ගොස් මල්, පහන්, ගිලන්පස පූජා කර බෝධිපූජා පිංකම සඳහා සහභාගි වෙමු
බණ දහම් අසමු,
භාවනා කරමු.
මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ ඇතුළු උතුම් රහත් තෙරණිවරුන්ගේ ගුණ සිහිපත් කරමු.
හැම දෙනාටම පින්බර, ධාර්මික බිනර පොහොය දිනයක් වේවා!
*තෙරුවන් සරණයි....!*
ශ්‍රී ගුණානන්ද දහම්පාසල, වල්පොළ.
