21/09/2026
استاد شاهد حسين قريشي
نوحہ خوانيءَ جي دنيا جو هڪ امر آواز!
تحرير: علامہ وقار حيدر مهدوي (نوشھرو فيروز)
ونڊيندڙ: نقوي ھائوس سُونھن ۽ سماج جي سڪ، محبت ديرو سنڌ.
ڪجھ آواز رڳو ڪنن تائين ناهن پهچندا، پر دل جي انهن گهرائين ۾ لهي ويندا آهن، جتي لفظن کان وڌيڪ احساس ڳالهائيندو آهي. ڪجھ شخصيتون رڳو پنهنجي فن جي ڪري ياد ناهن رهنديون، پر پنهنجي اخلاق، عاجزي، عقيدت ۽ انسانيت جي ڪري ماڻهن جي دلين ۾ جاءِ ٺاهينديون آهن. ميرپور ماٿيلو سان تعلق رکندڙ مشهور نوحہ خوان استاد شاهد حسين قريشي بہ اهڙي ئي هڪ درد ڀري، عقيدت مند ۽ منفرد شخصيت جو نالو هو.
استاد شاهد حسين قريشي جي نوحہ خوانيءَ ۾ رڳو آواز جي خوبصورتي نہ، پر ڪربلا جي درد جو احساس، اهل بيت اطهار سان محبت ۽ عزاداريءَ جي جذبي جي گهري ڪيفيت محسوس ٿيندي هئي. سندس آواز جڏهن عزاداريءَ ۾ بلند ٿيندو هو ته عزادارن جي دلين ۾ غمِ حسينؑ جون يادون تازيون ٿي پونديون هيون. هو نوحو جي رڳو پڙهندو نہ هو، پر پنهنجي آواز ۽ انداز سان ان جي احساس کي عزادارن تائين پهچائڻ جي ڪوشش ڪندو هو.
استاد شاهد حسين قريشي جي شخصيت کي سمجهڻ لاءِ سندس فن سان گڏ سندس عقيدت کي به ڏسڻو پوندو. نوحہ خواني هڪ اهڙو فن آهي، جنهن ۾ آواز سان گڏ دل جي وابستگي، لفظن جي ادائيگي ۽ مصيبتِ ڪربلا جو احساس اهميت رکي ٿو. استاد شاهد حسين قريشي پنهنجي پڙهڻيءَ وسيلي ان عقيدت کي ماڻهن تائين پهچائڻ ۾ پنهنجو نالو پيدا ڪيو.
استاد شاهد حسين قريشي جي سڃاڻپ سندس نوحہ خوانيءَ سان ضرور هئي، پر هر نوحہ خوان جي اصل عظمت ان ڳالھ ۾ بہ هوندي آهي تہ هو پنهنجي آواز وسيلي ماڻهن جي دلين ۾ ڪهڙو احساس ڇڏي وڃي ٿو. شاهد حسين قريشي جو آواز بہ ڪيترن ئي چاهيندڙن لاءِ ڪربلا جي محبت ۽ غم جي ياد سان ڳنڍيل رهيو.
استاد شاهد حسين قريشي جي اوچتي وفات جي خبر عزادارن ۽ نوحہ خوانيءَ سان محبت رکندڙن لاءِ انتهائي ڏکوئيندڙ بڻجي سامهون آئي آھي. تقريبن 50 سالن جي عمر ۾ دل جي دوري سبب سندس وڇوڙو هڪ اهڙو صدمو آهي، جنهن تي لفظ بہ ڏک جي پوري ڪيفيت بيان ڪرڻ کان قاصر نظر اچن ٿا.
هڪ آواز جيڪو نوحہ خوانيءَ ذريعي غمِ حسينؑ کي اجاگر ڪندو هو، اڄ خاموش ٿي ويو آهي. هڪ اهڙي شخصيت، جنهن جي آواز سان ڪيترن ئي ماڻهن جون يادون وابستہ هيون، هاڻي اسان عزادارن کان جسماني طور جدا ٿي ويو آهي. پر سندس جو آواز ۽ سندس ڇڏي ويل يادون نوحہ خوانيءَ سان وابستہ ماڻهن جي دلين ۾ زندھ رهنديون.
نوحہ خواني اهل بيت اطهار عہ سان عقيدت ۽ ڪربلا جي پيغام کي نسل در نسل منتقل ڪرڻ جو هڪ اهم ذريعو رهي آهي. نوحہ خوانيءَ سان وابستہ هر نوحہ خوان جي محنت، آواز ۽ انداز پنهنجي جاءِ تي اهميت رکن ٿا. استاد شاهد حسين قريشي بہ نوحہ خوانيءَ وسيلي هن روايت ۾ حصو ورتو.
سندس وڇوڙي سان نوحہ خوانيءَ جي دنيا ۾ پيدا ٿيل خال سندس ساٿين ۽ عزادارن کي گهڻي عرصي تائين محسوس ٿيندو. سندس آواز سان وابستہ يادون، ماتم داريءَ جا لمحا ۽ عقيدت ڀريون پڙهڻيون سندس شخصيت جي ياد کي زندھ رکڻ جو سبب بڻجنديون.
استاد شاهد حسين قريشي جي وڇوڙي تي سندس خاندان، دوستن، ساٿين، عزادرن ۽ سموري نوحہ خوانيءَ جي برادريءَ سان دلي همدرديءَ جو اظهار ڪجي ٿو. الله پاڪ مرحوم و مغفور کي پنهنجي جوارِ رحمت ۾ جاءِ عطا فرمائي، سندن گناهن کي معاف فرمائي ۽ حضرت محمد مصطفىٰ ﷺ ۽ اهل بيت اطهار جي شفاعت نصيب فرمائي.
الله پاڪ سندس وارثن کي صبرِ جميل عطا فرمائي ۽ سندس آواز سان محبت ڪندڙن کي هي ڏک برداشت ڪرڻ جي توفيق عطا فرمائي.
الوداع استاد شاهد حسين قريشي، الوداع!
توهان جي آواز ۾ سمايل درد، عقيدت ۽ ڪربلا جي محبت عزادرن جي يادگيرين ۾ هميشہ زندھ رهندي.
