Centrum Jerzego Giedroycia

15/08/2026

❗❗ Uwaga konkurs ❗❗

Jak pokazywać znaczenie wolności słowa, niezależnej myśli i działalności intelektualnej w czasach podziału Europy⁉️

Jak zachęcać uczniów do odkrywania ludzi i idei, które miały wpływ na kształt współczesnej Polski⁉️

Konkurs Muzeum Historii Polski „Lekcje o Kulturze” zachęca nauczycieli i edukatorów do tworzenia nowoczesnych materiałów edukacyjnych poświęconych wydarzeniom 1956 i 1976 roku oraz postaciom Jerzego Giedroycia, Juliusza Mieroszewskiego i Józefa Czapskiego.

Wykorzystaj bogate zasoby paryskiej „Kultury” i pokaż historię w angażujący sposób.

👉 https://muzhp.pl/aktualnosci/lekcje-o-kulturze-ogolnopolski-konkurs-na-materialy-edukacyjne-w-ramach-obchodow-roku-jerzego-giedroycia-2026

Jak pokazywać znaczenie wolności słowa, niezależnej myśli i działalności intelektualnej w czasach podziału Europy? Jak zachęcać uczniów do odkrywania ludzi i idei, które miały wpływ na kształt współczesnej Polski? Konkurs Muzeum Historii Polski „Lekcje o Kulturze” zachęca naucz...

12/08/2026

𝐂𝐳𝐲 „𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚” 𝐭𝐨 𝐣𝐮ż 𝐭𝐲𝐥𝐤𝐨 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝𝐦𝐢𝐨𝐭 𝐛𝐚𝐝𝐚ń 𝐝𝐥𝐚 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐲𝐤𝐨́𝐰?

Leopold Unger dokonując w 2006 roku swoistego bilansu sformułował mocną tezę: Spełniło się zamierzenie Redaktora, aby „Kultura” stanowiła źródło inspiracji intelektualnej i politycznej, kanon politycznego, swobodnego myślenia.

„Kultura” miała jednak ambicje przemodelowania nie tylko sposobu myślenia, ale również modelu postępowania, ambicję wykształcenia postawy obywatelskiej, nonkonformizmu, bezkompromisowego priorytetu interesu państwa, poczucia odpowiedzialności społeczeństwa za to państwo, bezinteresowność. Giedroyc przestrzegał przed klerykalizmem, ingerencją Kościoła w sprawy państwa, odrzucał fobie nacjonalistyczne, postulował wyjątkowo ambitny model polityki zagranicznej, europejskiego, dynamicznego, ale nie dominującego wzorca wśród zaprzyjaźnionych sąsiadów.

W ocenie Ungera – poprzeczka ustawiona przez Giedroycia była bardzo wysoko, zbyt wysoko. Rzeczywistość polska daleka jest od wizji Redaktora (pisał w 2006 r.), postulowana przez „Kulturę” wizja Polski była zbyt ambitna, nie jest w ogóle możliwa, nie jest z tego świata, nie do zbudowania ze współczesnym polskim społeczeństwem...

Unger: „polskie społeczeństwo a w tym klasa polityczna wszystkich właściwie odcieni po prostu Giedroycia i „Kulturę” bardzo szybko, łatwo i skutecznie, jeszcze przed prawdziwym pogrzebem „Kultury” i jej twórcy pochowało... Mimo zalewu akademii, ceremonii ku czci... Choć co jakiś czas wracają poprzez rozmaite uroczystości... W istocie przeszły już do przeszłości i do legendy. Do archiwum akt dawnych..."

Cytat pochodzi z:
L. Unger, [w:] Jerzy Giedroyc: kultura, polityka, wiek XX. Debaty i rozprawy, red. A. Mencwel, A.S. Kowalczyk, L. Szaruga, Z. Grębecka, Warszawa 2006, s.152.

12 sierpnia 1922 r. we Lwowie urodził się Leopold Unger, ps. „Brukselczyk", publicysta „Kultury".

Fot. J. Odrowąż Pieniążek Copyright © Instytut Literacki

31/07/2026

1 sierpnia 1920 r. urodził się Bohdan Osadczuk ps. „Berlińczyk”, ukraiński historyk, publicysta „Kultury”.

Osadczuk: „Przyszły czasy wojny i zniszczenie wszystkiego, co zostało dokonane przedtem. Giedroyc na szlaku ucieczki wciąż próbował utrzymywać stare związki, ale przemieszanie było tak potworne, a warunki polityczne tak niesamowite, że o próbach ratowania starych koncepcji i struktur nie mogło być mowy. Po wojnie trzeba było zaczynać od początku. […] Dotyczyło to też współpracy z Ukraińcami
[…]
Dzięki niesłychanemu uporowi i wytrwałości Jerzego Giedroycia, staliśmy się czymś innym, odmiennym od większości emigracji, płynącej w nurcie tradycyjnych idei wyniesionych z naszych krajów i kontynuujących stare konflikty, dodatkowo zaostrzone na skutek krwawych walk podczas drugiej wojny światowej, nowych niesprawiedliwości i resentymentów powstałych przez przymusowe przesiedlenia i skutki deportacji w ramach akcji „Wisła".

Naszym pierwszym zadaniem było podjęcie dialogu, przezwyciężenie muru wrogości i nieufności, publicystyczne wyjaśnienie starych uprzedzeń i nowych wzajemnych oskarżeń wyniesionych z pożogi lat wojny. „Kultura" stała się na długo jedynym miejscem takich dyskusji i dysput prowadzonych na zasadach wzajemnej tolerancji.
[…]
Wielu naszych współczesnych ziomków po obydwu stronach granicy na Bugu i Sanie nie zdaje sobie sprawy z całego procesu przemian w świadomości naszych społeczeństw i w działalności polityków, jakie się dokonały w ciągu nieomal całego wieku. Bez „Kultury", czyli bez Jerzego Giedroycia, polsko-ukraińskie pogranicze mogłoby dziś być polsko-ukraińskim Kosowem, wzajemną mordownią.
Natomiast po długim paśmie konfliktów i wojen, krótkich okresach przyjaźni, mamy już od wielu lat system oparty na wzajemnym porozumieniu i obopólnej potrzebie współpracy, a nawet przyjaźni, przypominający w zarysach realizację planów i umów Józefa Piłsudskiego z Semenem Petlurą. Bez Jerzego Giedroycia, jego wizji i praktycznej działalności, nie mielibyśmy tego…”

Cytat pochodzi z:
B. Osadczuk, Rola Jerzego Giedroycia w stosunkach polsko-ukraińskich [w:] Jerzy Giedroyc. Redaktor. Polityk. Człowiek, oprac. K. Pomian, Lublin 2001, s. 166.



Fot. Copyright © Instytut Literacki

27/07/2026

𝟭𝟮𝟬. 𝗿𝗼𝗰𝘇𝗻𝗶𝗰𝗮 𝘂𝗿𝗼𝗱𝘇𝗶𝗻 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮 | 👉 120. lat temu w Mińsku Litewskim urodził się Redaktor Jerzy Giedroyc - publicysta, polityk, epistolograf. Twórca i redaktor paryskiej "Kultury", która skupiała wokół siebie najwybitniejszych polskich pisarzy i intelektualistów.

Jeśli chcecie poznać Redaktora - jego biografię, myśli i idee - zapraszamy na naszą stronę www.kulturaparyska.com Znajdziecie tam niezliczoną ilość materiałów na ten temat.

🎂A czy wiecie jak Redaktor spędzał swoje urodziny?

W agendach Henryka Giedroycia skrupulatnie, co roku pod datą 27 lipca, odnotowane są "urodziny Jurka" lub "urodziny Jerzego". Zapewne młodszy brat składał mu wtedy życzenia, ale prezenty wręczał na imieniny. Czy Jerzy Giedroyc pamiętał o swych urodzinach? jak je obchodził?

Zapraszamy do sprawdzenia tutaj: https://kulturaparyska.com/pl/search/searched-article/8/108095/Urodziny

***
Rok 2026 został ustanowiony przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej ✌️ 𝗥𝗼𝗸𝗶𝗲𝗺 𝗝𝗲𝗿𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗚𝗶𝗲𝗱𝗿𝗼𝘆𝗰𝗶𝗮.

27/07/2026

"Właściwie to jest straszny naród ci Polacy. Lecz jakie są wyjścia? Albo ten naród znienawidzić i odejść od niego zupełnie albo starać się przy całej beznadziejności walki walczyć, by był inny. Wybrałem tę druga drogę..."
- Jerzy Giedroyc w liście do Józefa Wittlina z 22 IV 1949 r.

27 lipca 1906 r. w Mińsku urodził się Jerzy Giedroyc, polityk, wydawca, redaktor.

24/07/2026

Żadnej taryfy ulgowej

„Cóż to za pismo okrutne, bezwzględne, ta »Kultura« […] To przykre dowiadywać się, że być Polakiem to jeszcze nie przymiot, że parędziesiąt kart naszej historii mogłoby wyglądać lepiej, gdybyśmy byli rozumniejsi i bardziej tolerancyjni, że nie jest tak i dziś, abyśmy byli wolni od winy za naszą własną dolę jako zniewalane społeczeństwo. To bardzo nieprzyjemne, gdy się od nas wiecznie wymaga zamiast usprawiedliwiać. Wszystko to bardzo męczące. Środkiem na uspokojenie »Kultura« nigdy nie była. Dokumenty niejeden raz raniły, polemiki niejeden raz wzburzały. Łapaliśmy się za głowę, kłóciliśmy...” – pisała o „Kulturze” w 1987 działaczka KOR Anka Kowalska.

Za kilka dni przypada 120. rocznica urodzin Jerzego Giedroycia, polityka, wydawcy, redaktora.

Cytat pochodzi z: A. Kowalska, Bez znieczulenia [w:] O „Kulturze”. Wspomnienia i opinie, zebrali G. i K. Pomianowie, Londyn 1987, s. 89 i n.

Fot. Copyright © Instytut Literacki

23/07/2026

👉 22 lipca 2026 r. w gmachu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej otwarta została wystawa „Jerzy Giedroyc. Gra o Polskę”.

22/07/2026

Polecamy również drugą serię audycji Dwójki o Jerzym Giedroyciu - "Zapiski o współczesności".
👉👉👉

Zapiski ze współczesności - Pisarze, artyści, naukowcy snują biograficzne wspomnienia lub dzielą się przemyśleniami i refleksjami na temat różnych zjawisk współczesnego świata.

22/07/2026

Już za parę dni - 27 lipca - 120. rocznica urodzin Redaktora. Polecamy audycje radiowej Dwójki z fragmentami nagrań z Radia Wolna Europa - "Ślady pamięci" poświęcone Jerzemu Giedroyciowi.

W komentarzach zamieszczamy linki do kolejnych części. Dziś część pierwsza.👉👉👉

🗓️ W tym roku przypada 80. rocznica założenia wydawnictwa Instytut Literacki w Rzymie, jednocześnie mija też 120 lat od narodzin jego założyciela – Jerzego Giedroycia – legendarnego redaktora najważniejszego pisma politycznego na emigracji – paryskiej „Kultury”.

📻 W „Śladach pamięci” pierwsza z trzech audycji poświęconych tej wyjątkowej postaci. O Jerzym Giedroyciu opowiadać będą z wykorzystaniem archiwów Radia Wolna Europa – Andrzej Mietkowski i prof. Rafał Habielski.

📻 Wtorek (21.07), godz. 13.05

Jerzy Giedroyc w Maisons-Laffitte, 1965. / Sygn. FIL00059 / INSTYTUT LITERACKI / Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura