Pracownia Badań nad Narracjami Pamięci Pogranicza

02/02/2026

Sztuka a pamięć pogranicza.
W Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie wystawa o kulturze Łemków/Rusinów Karpackich👉

21/01/2026

Pamięć, która pogranicza dzieli i łączy. Polecamy artykuł o polsko-ukraińskim pograniczu i meandrach interpretacyjnych polityki pamięci po obydwu stronach granicy.

A rdzeń tej pamięci, nawet gdy niekoniecznie widoczny na pierwszy rzut oka, stanowią pamięci rodzinne pogranicza. Często giną w przywoływanych liczbach statystyk lub nie mieszczą się w schemacie opowieści.

https://przemysl.pro/bircza-historia-nieopowiedziana/?fbclid=IwdGRzaAPdbupjbGNrA91srGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHkOBYxtnhsnTSuH8H-VegTJerCHhUIQpnw8qvroVc14I52WmedDYvwrgSO40_aem_xddcTyIb-XAS6T7DqFBhdA

17 stycznia 2026 roku odbyła się rekonstrukcja historyczna trzeciego napadu UPA na Birczę. Jaki jest kontekst historii sprzed 80 lat?

08/01/2026

Język warunkuje nasz obraz świata i postawy. Już w niedzielę w MIIWŚw. debata o języku hejtu i nienawiści. MIIWŚw. zaprasza 👉

🗣️ Już w niedzielę w debata „Od słów do czynów. O języku nienawiści i przemocy”

ℹ️ Język nienawiści i narastająca polaryzacja społeczna – ich źródła i skutki – będą tematem debaty, która odbędzie się 11 stycznia o godz. 17:00 w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

🗓️ Spotkanie organizowane siedem lat po tragicznej śmierci prezydenta Pawła Adamowicza, nawiązuje także do wydarzeń sprzed wieku – zabójstwa prezydenta Gabriela Narutowicza w 1922 roku. Oba te dramaty są bolesnym przypomnieniem, jak łatwo słowa pogardy mogą przerodzić się w czyny nienawiści.

👉 W debacie z udziałem publiczności wezmą udział dr Hanna Machińska (Uniwersytet Warszawski), dr Przemysław Witkowski (Instytut im. Gabriela Narutowicza) oraz prof. Rafał Wnuk (dyrektor Muzeum II Wojny Światowej). Dyskusję poprowadzi adw. Kinga Dagmara Siadlak z Fundacji Aktywna Demokracja.

🤝 Gospodarzem i współorganizatorem spotkania jest Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Współorganizatorami wydarzenia są także: Obywatele RP Gdańsk oraz Fundacja Aktywna Demokracja. Debata jest organizowana w ramach ogólnopolskiej akcji ".

🤗 Zapraszamy wszystkich – w tym także młodzież. Sala konferencyjna na poziomie -3. Wstęp wolny!

06/01/2026

Wilhelm Szewczyk, działacz i pisarz pogranicza ze Śląska, o pamięci regionu na kulturowym styku.

https://www.facebook.com/share/v/1Hv3t8jrs2/

18/12/2025

Dziękujemy prof. Satoko Inoue za podzielenie się doświadczeniami badaczki literatur pogranicza i tłumaczki na język japoński "Weisera Dawidka" Pawła Huelle, kultowej powieści dla pokoleń powojennych Gdańszczan. Wszystkim uczestniczącym w wykładzie i spotkaniu z Gościnią naszej pracowni dziękujemy za obecność i żywą dyskusję.

Spotkanie prowadziła prof. UG Miłosława Borzyszkowska.

Fot. Agata Lange

Instytut Filologii Germańskiej UG
Stowarzyszenie Güntera Grassa w Gdańsku

13/12/2025

GRASSowania_2022. Przestrzeń Miasta nasączona jest opowieściami. Kolejny raz wyruszyliśmy odczytywać je wspólnie.

11/12/2025

Dziękujemy Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego za współdziałanie, gościnę i uważną relację ze spotkania z pisarką Magdalena Parys 🥁🥢🌀

11/12/2025

We wtorek 16 grudnia o godz. 16.45 (sala 170) zapraszamy na wykład gościnny i spotkanie z prof. SATOKO INOUE z Uniwersytetu w Kumamoto (Japonia), która realizuje pobyt badawczy w ramach naszej Pracowni. Tytuł wykładu brzmi:
POMORSKI KONTEKST REGIONALNY JAKO WYZWANIE DLA BADACZA I TŁUMACZA: "WEISER DAWidEK" PAWŁA HUELLE. SPOJRZENIE Z JAPONII.

Satoko Inoue jest germanistką i polonistką, profesor Uniwersytetu Kumamoto. Zajmuje się komparatystyką literacką, bada literatury „małych ojczyzn” polsko-niemieckiego pogranicza. Przełożyła na język japoński powieść „Weiser Dawidek” Pawła Huellego, pracuje nad tłumaczeniem „Opowieści chłodnego morza”. Wykład odbędzie się w języku polskim. Spotkanie poprowadzi prof. UG Miłosława Borzyszkowska-Szewczyk.

więcej: http://www.narracjepogranicza.eu/

Instytut Filologii Germańskiej UG
Wydział Filologiczny, Uniwersytet Gdański
Stowarzyszenie Güntera Grassa w Gdańsku

05/12/2025

We wtorek 9 XII 2025 o godz. 13.15 zapraszamy do Biblioteki Głównej UG na wyjątkowe spotkanie z transkulturową pisarką i dwujęzyczną felietonistką MAGDALENĄ PARYS. Pretekstem do rozmowy, zatytułowanej GDAŃSKIE LITERACKIE DIALOGI, będzie powieść autobiograficzna czy też saga rodzinna Gdańszczanki z Berlina „BIAŁA RIKA. ŻELIWNE PTAKI” (2023).

Literatura to także medium dialogu i wymiany wspomnień. Nasącza przestrzeń opowieściami odpowiadając na ducha czasu (Zeigeist). Rozmowę prowadzić będą m.in. pytania: W jaki sposób twórczość pisarki przepracowuje niemiecko-polskie sploty kulturowe? Jaką funkcję w tej opowieści pełni Gdańsk i jego literackie mity? Jak „Biała Rika. Żeliwne ptaki” włącza się do literackich dialogów tożsamościowych Miasta?

Dotychczas ukazały się cztery powieści pisarki, trzy w konwencji thrillera: „Tunel” (2011), „Magik” (2014), „Książę” (2020), oraz „Biała Rika” (2016). Za debiutancką powieść nominowano autorkę do Nagrody Paszporty Polityki, a wyróżniono nagrodą austriackiej Polonii Goldene Eule. Za powieść „Magik”, która otworzyła „trylogię berlińską”, pisarka otrzymała w 2015 r. Europejską Nagrodę Literacką. Książki Magdaleny Parys przetłumaczono na niemal 20 języków. „Biała Rika. Żeliwne ptaki” to drugie wydanie powieści, dopowiedziane i silnie osadzone w przestrzeni Gdańska.

Więcej o Gościni http://grass-gdansk.org/ Gdańskie GRASSowania_2025

Spotkanie odbędzie się w Bibliotece Głównej UG w ramach cyklu Gdańskich GRASSowań_2025, które stanowią zaproszenie do ponownego odkrywania miasta poprzez literaturę i pamięć, a także do refleksji nad tym, kim dziś jesteśmy jako wspólnota. Rozmowę poprowadzi dr hab. Miłosława Borzyszkowska, prof. UG.

Organizatorzy:
Pracownia Badań nad Narracjami Pogranicza / Instytut Filologii Germańskiej UG, Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego, Stowarzyszenie Güntera Grassa w Gdańsku,
we współpracy z Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku oraz Oliwski Ratusz Kultury . Spotkanie dofinansowano ze środków Fundacji Herdera UG.

04/12/2025

6 i 9 grudnia zapraszamy na kolejne wydarzenia w ramach Gdańskich GRASSowań_2025👉

🥁🥢w sobotę 6 grudnia wraz z Biblioteką Kot i Mysz / Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku na literacki spacer po Wrzeszczu 👣
a
🥁🥢 we wtorek 9 grudnia wraz z Biblioteką Uniwersytetu Gdańskiego na spotkanie z pisarką Magdaleną Parys! 🌀

Zapisujcie w kalendarzach!

03/11/2025

ZapraszaMY 🗓️🥁🥢

Zapraszamy na pierwsze spotkanie w ramach Gdańskich GRASSowań_2025. Tegoroczne rozpoczniemy w środę 5 listopada o 17.30 w Oliwskim Ratuszu Kultury rozmową
MY GDAŃSZCZANIE czyli KTO? Z JAKIM DZIEDZICTWEM KU PRZYSZŁOŚCI?

Zaproszenie do rozmowy przyjęły osoby, które w życiu kultury Gdańska biorą udział w różnych rolach:

- MIŁOSŁAWA BORZYSZKOWSKA - literaturo- i kulturoznawczyni, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, prezeska Stowarzyszenia Güntera Grassa oraz członkini Rady Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej,
- DOROTA KARAŚ (moderacja) - dziennikarka i autorka wielokrotnie nagradzanych książek literatury faktu,
- BASIL KERSKI - menadżer kultury, kurator, publicysta, dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności oraz redaktor naczelny niemiecko-polskiego magazynu „Dialog”,
- MAKSYMILIAN KIETURAKIS - radny Miasta Gdańska, przewodniczący Komisji Kultury Rady Miasta,
- ANDRZEJ STELMASIEWICZ - założyciel i wieloletni prezes firmy ASTE, animator kultury, społecznik mecenas kultury, założyciel i długoletni prezes Fundacji Wspólnota Gdańska.

Kim jesteśmy jako Gdańszczanie? Z jakim dziedzictwem i dokąd zmierzamy? Jak chcemy opowiadać naszą przeszłość z myślą o przyszłości? Z jakich figur pamięci nie chcemy rezygnować w tej opowieści i dlaczego? Czego oczekujemy od polityki kulturalnej Miasta?

Po raz kolejny nadszedł moment, aby postawić te pytania, gdyż świat wokół nas zmienia się w przyspieszonym tempie. Izmy mają się znów coraz lepiej. Po Günterze Grassie odszedł kolejny nasz gdański wieszcz – Paweł Huelle. Codzienność społeczna stawia nas przed wyzwaniem zwrotu na prawo sceny politycznej. A Gdańsk znów stanowi jedną ze scen konfliktu o kształt opowieści o polskości. Czasy są więc ciekawe, a my stoimy przed wyborem: płynąć z nurtem bądź – zgodnie z ideą obywatelskiej partycypacji - próbować wpływać na jego bieg.


Pracownia Badań nad Narracjami Pamięci Pogranicza

Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego
Instytut Filologii Germańskiej UG

02/11/2025

Srebrzysko jako nekropolia gdańskich Kaszubów. W Dzień Zaduszny fragment z „Kaszubskiego wanożnika po Gdańsku” o miejscu, gdzie splatają się historie Gdańska, Kaszub, Pomorza, Polski i świata (👉M. Borzyszkowska-Szewczyk, B. Cirocka, C. Obracht-Prondzyński, IK 2018):

„Ulica Róży Ostrowskiej doprowadza do Srebrzyska. Drogi wielu ostatecznie skrzyżowały się na tutejszym cmentarzu leśnym, głównej nekropolii gdańskich Kaszubów. Niemiecka nazwa Silberhammer obejmowała tereny niegdysiejszej posiadłości leżącej na zachód od Górnej Strzyży, a przynależącej do wsi Brętowo. Nazwa pochodzi od kuźnicy metali, założonej w XVII wieku przez gdańskiego złotnika Petera von Rennen. To na tym cmentarzu pochowano wielu wybitnych działaczy, pisarzy, naukowców i artystów. Na Srebrzysku spoczywa L**h Bądkowski (☛ s. 83–85) główny ideolog ruchu kaszubsko-pomorskiego, współzałożyciel Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, pisarz, sygnatariusz Porozumień Sierpniowych i pierwszy rzecznik prasowy NSZZ Solidarność. Chodząc po alejach nekropolii, natrafić możemy na grób młodokaszuby, poety kaszubskiego i działacza polonijnego w Gdańsku Franciszka Sędzickiego (☛ s. 155–157) oraz publicysty i Kaszuby z wyboru Janu-sza Kowalskiego (☛ s. 144). Pochowane zostały tu również autorki Bedekera kaszubskiego − Róża Ostrowska (☛ s. 161–162) i Izabella Trojanowska (☛ s. 148–151). Ponadto spoczywają tu także m.in. urodzony w Wilnie prof. Wa-cław Odyniec (1922−1999), historyk, badacz dziejów Kaszub, zwany „Kaszubą z Oszmiany”, Ryszard Stryjec (☛ s. 86), urodzony w Lipniszkach k. Lidy grafik, którego pomorskie gryfy i panoramy Gdańska zdobią niejeden gdański i ka-szubski dom, redaktor Tadeusz Bolduan, współzałożyciel i prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Bernard Szczę-sny (☛ s. 64), wieloletni dyrektor Biblioteki Gdańskiej PAN Marian Pelczar (☛ s. 64–65), wybitny historyk literatury i regionalista prof. Andrzej Bukowski, wydawca „Gazety Gdańskiej” Józef Czyżewski, zaprzyjaźniony z kaszubskimidziałaczami i dziennikarzami wieloletni redaktor naczelny „Głosu Wybrzeża” Jerzy Dziewicki (kolejny pochodzący z Wilna, który był blisko z Kaszubami związany), urodzo-ny w Wejherowie Klemens Gniech – dyrektor Stoczni Gdańskiej podczas strajków w Sierpniu’80, przywołany już kompozytor i muzyk Henryk Jabłoński. Tu znajdziemy też grób Bolesława Faca (☛ s. 180–181), nawiązującego w swojej twórczości do kaszubskich motywów i pośrednika pomię-dzy Günterem Grassem a kaszubsko-pomorskim ruchem regionalnym. Wspomnieć należy niedawno zmarłych: socjologa i polityka samorządowego, w latach 1998−2006 prezesa Zarządu Głównego ZKP, prof. Brunona Synaka (1943−2013) oraz Stanisława Pestkę (☛ s. 189–191), poetę kaszubskiego, pisarza i publicystę. Ich groby sąsiadują z sobą w głównej alei. Są tu również groby zasłużonej dla Gdańska i Kaszub rodziny Wika-Czarnowskich. Na tym wrzesz-czańskim cmentarzu splatają się historie Gdańska, Kaszub, Pomorza, Polski i świata.”

Projekt zrealizowany we współpracy Instytutu Instytut Kaszubski w Gdańsku i Pracowni.