Instytut Biologii i Nauk o Ziemi UKEN

22/04/2026

📣 Startuje rekrutacja do Programu MOST!

Rozpoczęła się rekrutacja do Programu Mobilności Studentów i Doktorantów MOST na semestr zimowy oraz cały rok akademicki 2026/2027 🎓

🗓️ Termin składania wniosków: do 15 maja 2026 r.

🔎 Czym jest Program MOST?
MOST to ogólnopolski program mobilności, który umożliwia studentom i doktorantom realizację części studiów na innej uczelni w Polsce. Dzięki temu możesz:
✔️ studiować przez semestr lub rok na wybranym uniwersytecie
✔️ rozwijać swoje zainteresowania naukowe poza uczelnią macierzystą
✔️ korzystać z zajęć, zasobów i doświadczenia innego ośrodka akademickiego
✔️ poznać nowe środowisko, ludzi i możliwości rozwoju

Program działa od 1999 roku i jest polskim odpowiednikiem wymian akademickich.

📝 Jak aplikować? 3 kroki!

1. Wypełnij i złóż wniosek zgodnie z wymaganiami UKEN
2. Zarejestruj się w systemie IRK MOST
3. Wybierz uczelnię i kierunek z dostępnej oferty

👉Zanim podejmiesz decyzję - przeczytaj szczegóły poniżej, na stronie FB programu: https://www.facebook.com/programmost2000/?locale=pl_PL

Nie przegap swojej szansy na MOST-ową przygodę! 🚀

18/04/2026

🎓 Spotkanie z Ambasadorem Fulbright – zaproszenie dla studentów!

Zapraszamy wszystkich studentów i doktorantów IBNZ na spotkanie z Ambasadorem Programu Fulbright, które odbędzie się 22 kwietnia o godz. 9:00 w Auli Danka (UKEN, budynek główny - ul. Podchorążych 2).

Program Fulbright to prestiżowa inicjatywa międzynarodowej wymiany edukacyjnej, która umożliwia studiowanie, prowadzenie badań i rozwój naukowy w Stanach Zjednoczonych. Oferuje m.in. stypendia, rozwój kariery akademickiej oraz zdobycie cennego doświadczenia międzynarodowego.

📌 Szczegółowe informacje znajdziesz na załączonym zdjęciu.

Do zobaczenia!

17/04/2026

Pora na kolejną porcję !

❓ Czy to, ile śpimy w wieku średnim, może wpłynąć na nasz układ nerwowy? 🤔

Badania prowadzone w ramach 25-letniej obserwacji grupy 7959 osób, w trakcie której zdiagnozowano 521 przypadków demencji, wykazały, że:

😴 Optymalnym punktem referencyjnym, który wiąże się z najniższą zapadalnością na chorobę, jest równe 7 godzin snu na dobę.

😴 U osób, które trwale sypiały 6 godzin lub mniej (weryfikowane w wieku 50, 60 i 70 lat), ryzyko wystąpienia demencji było o 30% wyższe w porównaniu z grupą śpiącą o zaledwie godzinę dłużej.

Uzyskane wyniki wskazują, że chroniczny niedobór snu w wieku średnim może być silnym predyktorem neurodegeneracji.

Źródło: Sabia i in. 2021. Association of sleep duration in middle and old age with incidence of dementia, Nature Communications 12.
Źródło zdjęcia: Freepik

10/04/2026

czas zacząć! 🧠

❓Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego drzewa nie rosną do samego nieba? 🤔

Badania przeprowadzone na pięciu sekwojach wieczniezielonych (Sequoia sempervirens) w wilgotnych lasach strefy umiarkowanej północnej Kalifornii pozwoliły zrozumieć, że:

💧 Aby woda dotarła od korzeni do korony na wysokości 112,7 m, roślina musi pokonać opór grawitacji oraz opór samej tkanki przewodzącej. Pomiary wykazały, że potencjał wodny w liściach na samym szczycie spada do ekstremalnej wartości -1,9 MPa.

📉 W rezultacie liście na szczycie muszą zamykać aparaty szparkowe, by uniknąć wyschnięcia. Analiza statystyczna pomiarów wykazała drastyczny spadek przyswajania dwutlenku węgla, co bezpośrednio redukuje tempo fotosyntezy niemal do zera na najwyższych gałęziach.

Wyniki tych badań stanowiądowód na to, że transport wody ma swoje fizyczne granice, których nawet ewolucja nie jest w stanie przeskoczyć 🌲

Źródło: G. W. Koch, S. C. Sillett, G. M. Jennings, S. D. Davis. 2004. The limits to tree height. Nature, 428,

Źródło zdjęcia: Freepik

04/04/2026

27/03/2026

Nadeszła pora na ! 🧠

Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego nasz nastrój zmienia się wraz z porami roku? Z punktu widzenia biologii kluczowym czynnikiem może być słońce, a konkretnie jego wpływ na chemię naszego mózgu. Badania przeprowadzone przez Lamberta i wsp. (2002) na grupie 101 zdrowych mężczyzn wskazały na zależność między słońcem a chemią mózgu. Otrzymane wyniki wskazały, że:

📉 Najniższe tempo obrotu serotoniny odnotowano zimą. Tempo obrotu tego neuroprzekaźnika w mózgu jest ponad siedmiokrotnie niższe w dni o najmniejszym nasłonecznieniu w porównaniu z dniami najbardziej słonecznymi.

🌡️ Dane wskazują, że to właśnie jasność światła (radiacja słoneczna), a nie temperatura otoczenia, ma decydujące znaczenie dla procesów chemicznych w naszym mózgu.

Wyniki te wskazują, dlaczego dostęp do naturalnego światła jest nam niezbędny do prawidłowego funkcjonowania ☀

Źródło: G.W. Lambert, C. Reid, D.M. Kaye, G.L. Jennings, M.D. Esler, "Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain", The Lancet, Vol. 360, 2002.
Źródło zdjęcia: freepik

26/03/2026

📍Studenci ekoturystyki UKEN w Radisson RED Hotel & Radisson RED Apartments, Krakow!

🤝 Serdecznie dziękujemy zespołowi hotelu Radisson RED za umożliwienie odbycia wizyty studyjnej studentom UKEN kierunku Ekoturystyka. Była to dla nas niezwykle wartościowa i inspirująca lekcja, która pozwoliła nam poznać praktyczne aspekty funkcjonowania nowoczesnego obiektu hotelowego z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju. Jesteśmy pod ogromnym wrażeniem zastosowanych rozwiązań proekologicznych. Bardzo cenimy, że zechcieli Państwo, jako zawodowcy, podzielić się swoim doświadczeniem z młodymi ludźmi uczącymi się turystyki. To ważne dla nas, aby się uczyć od najlepszych 🥇

20/03/2026

🚴‍♀️ ☀️⛅️☔️
Wraz z nadejściem wiosny wzrasta popularność aktywności rekreacyjnych na świeżym powietrzu, w tym wycieczek rowerowych.
➡️Z punktu widzenia biologii człowieka jazda na rowerze jest formą umiarkowanego wysiłku aerobowego, który angażuje duże grupy mięśniowe oraz stymuluje układ krążeniowo-oddechowy.
✔️Regularna aktywność tego typu sprzyja poprawie wydolności organizmu, regulacji metabolizmu oraz utrzymaniu prawidłowej gospodarki energetycznej.
👉W badaniu opublikowanym w 2025 roku wykazano, że osoby regularnie dojeżdżające do pracy rowerem mają średnio około 4,5 dnia mniej zwolnień chorobowych rocznie niż osoby korzystające głównie z samochodu.

Wskazuje to, że codzienna jazda na rowerze może wspierać nie tylko kondycję fizyczną, lecz także ogólną odporność, stan zdrowia oraz dobrostan psychofizyczny.

Dbajcie o siebie tej wiosny...i nie tylko!

źródło foto: freepic
źródło informacji: Carla Giaume, "Cycling to work linked to fewer sick days, finds Finnish study", News article, 11 March 2025, EU Urban Mobility Observatory, dostęp:https://urban-mobility-observatory.transport.ec.europa.eu/news-events/news/cycling-work-linked-fewer-sick-days-finds-finnish-study-2025-03-11_en?prefLang=hu

19/03/2026

Serdecznie polecamy Dni Otwarte dla studentów organizowane przez Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie odbywające się w dniach 20–24 kwietnia 2026 r.

Podczas wydarzenia będzie możliwość:
➡rozmowy pracownikami naukowymi oraz doktorantami IFJ PAN
➡zapoznania się z aktualnymi ofertami: praktyk studenckich
➡zwiedzenia wybranych pracowni i laboratoriów
➡poznania nowoczesnych technik badawczych
➡udziału w inspirujących wykładach

Szczegóły zawarte na stronie: https://www.ifj.edu.pl/edukacja/oferta-dla-studentow/dzien-otwarty/ oraz po zeskanowaniu kodu QR.

Foto: IFJ PAN

18/03/2026

🧬Precyzja w czasie rzeczywistym – nasz termocykler CFX OPUS 96 Real-Time PCR w akcji!

W laboratorium biologii molekularnej Instytutu Biologii i Nauk o Ziemi pracujemy na sprzęcie, który pozwala zajrzeć w głąb ekspresji genów z wyjątkową dokładnością. Nasz termocykler CFX OPUS 96 Real-Time PCR to nie tylko nowoczesna aparatura — to narzędzie, które umożliwia:

🔹 Pomiar ilościowy produktów reakcji PCR w czasie rzeczywistym,

🔹 Precyzyjną kontrolę wszystkich etapów amplifikacji,

🔹 Jednoczesne badanie nawet 5 genów w jednej próbce (Five-Target Multiplexing),

🔹 Detekcję już od 1 pikograma materiału genetycznego!

Jak to działa? Podczas reakcji PCR barwnik fluorescencyjny przyłącza się wyłącznie do dwuniciowych produktów DNA. Dzięki temu system może na bieżąco — w każdym cyklu — mierzyć ilość powstałego materiału z niespotykaną precyzją.

📊 To kluczowe narzędzie w badaniach nad różnicami w ekspresji genów, analizie wariantów eksperymentalnych czy diagnostyce molekularnej.

🔍 Nowoczesna technologia, precyzja i niezawodność — tak wygląda codzienność w naszym laboratorium.

16/03/2026

🌿 Jest nam niezmiernie miło zakomunikować, iż 26 marca 2026 r. rozpoczynamy kolejny cykl posiedzeń Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Botanicznego - "Czwartki Botaniczne".

📍Spotkania odbywać się będą w Instytucie Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej przy ul. Podchorążych 2 w Krakowie (sala 111N) o godz. 17:00.

📅 Poniżej przesyłamy program posiedzeń na semestr letni (26.03.2026 - 18.06.2026).

🍀 Serdecznie zapraszamy! 🍀

13/03/2026

🧭🐦 Wiosenne migracje ptaków to nawigacja lepsza niż GPS

Co roku te same osobniki wracają z Afryki...czasem dokładnie na tę samą łąkę, do tego samego lasu, czasem nawet do tej samej budki lęgowej w Polsce. Bez mapy. Bez aplikacji. Bez satelity.
❓❓
🔹 Pole magnetyczne Ziemi
Ptaki posiadają tzw. magnetorecepcję – zdolność wyczuwania pola magnetycznego naszej planety. Badania publikowane m.in. w Nature wskazują, że w procesie tym uczestniczą kryptochromy – światłoczułe białka w siatkówce oka. To prawdopodobnie dzięki nim ptaki „widzą” kierunek północ–południe jako element obrazu świata.

🔹 Słońce i gwiazdy
W dzień wykorzystują pozycję Słońca (z uwzględnieniem pory dnia!), a nocą – układ gwiazd. Eksperymenty w planetariach pokazały, że zmiana układu gwiazd zmienia kierunek migracji.

🔹 Mapa zapachowa
Niektóre gatunki, szczególnie gołębie, korzystają także z zapachów – tworzą coś w rodzaju „mapy chemicznej” krajobrazu.

Efekt?
Precyzja doboru trasy, której moglibyśmy im pozazdrościć.☺️

Foto: freepic
Źródło: Xu J, Jarocha LE, Zollitsch T, Konowalczyk M, Henbest KB, Richert S, Golesworthy MJ, Schmidt J, Déjean V, Sowood DJC, Bassetto M, Luo J, Walton JR, Fleming J, Wei Y, Pitcher TL, Moise G, Herrmann M, Yin H, Wu H, Bartölke R, Käsehagen SJ, Horst S, Dautaj G, Murton PDF, Gehrckens AS, Chelliah Y, Takahashi JS, Koch KW, Weber S, Solov'yov IA, Xie C, Mackenzie SR, Timmel CR, Mouritsen H, H**e PJ. Magnetic sensitivity of cryptochrome 4 from a migratory songbird. Nature. 2021 Jun;594(7864):535-540. doi: 10.1038/s41586-021-03618-9.