Platan UJ

13/12/2025

👉 Nowości wydawnicze Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego 🫶

📚 Nie tylko dla miłośników antyku! :)
Z ogromną radością prezentujemy dwa tomy pierwszej w Polsce monografii i kompletnego przekładu twórczości Klaudiusza Klaudiana, jednego z najciekawszych poetów późnego antyku. Opracowali je dr Bartosz Kołoczek i dr Tomasz Babnis z Instytut Filologii Klasycznej UJ Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego! 💪

✨ Tom I to pionierskie opracowanie życia i dzieł Klaudiana. Tworzył on w latach 395–404, w czasach gwałtownych przemian Imperium Rzymskiego. Migracje ludów barbarzyńskich, gasnące pogaństwo, kryzys tożsamości i niestabilność władzy – wszystko to stanowi tło dla jego niezwykle oryginalnej, pełnej intertekstualnych gier poezji. Klaudian to nie tylko kontynuator klasyków, lecz także śmiały innowator, eksperymentujący z gatunkami i przesuwającego granice literackiej tradycji.
Nowe spojrzenie badawcze przynosi świeże wnioski dotyczące jego stosunku do rzymskiej historii, religii czy domniemanego propagandowego charakteru jego utworów.

✨ Tom II zawiera pierwszy kompletny przekład dzieł Klaudiana na język polski.
To poetyzowana proza, wierna realiom epoki i jednocześnie dbała o estetykę tekstu. Czytelnik znajdzie tu panegiryki, inwektywy, eposy mitologiczne i historyczne, miniatury poetyckie – cały wachlarz form, którymi posługiwał się ten erudyta o niezwykłej wyobraźni. Lekturę ułatwiają liczne komentarze, odsłaniające konteksty historyczne i literackie.

🏛 Dlaczego warto? 🤔
Bo Klaudian to poeta czasów kryzysu – a jego spojrzenie na świat pełen zmian brzmi dziś zadziwiająco aktualnie. Jego twórczość zachwyca rozmachem, kunsztem i świeżością, a teraz po raz pierwszy można poznać ją w całości po polsku.

19/11/2025

W swoim dzienniku prof. Jan Zieliński pisze o Seminarium Ovidianum (I):

Środa, 22 października

Jestem w Krakowie online na zainicjowanym przez Jacka Hajduka Seminarium Ovidianum. Ściągnęła mnie tu osobliwa książeczka, jaką wydał w XVI wieku włoski humanista Ercole Ciofano, a konkretnie drugie wydanie jego komentarzy doFasti Owidiusza (Antwerpia, Plantin, 1581). Rzecz była dedykowana „Pawłowi Uchańskiemu, panu na Służewie, staroście drohobyckiemu”, posłowi króla Stefana Batorego, „za którego przybyciem do Miasta znaleziono podobiznę Owidiusza” i zawiera list Ciofano do tegoż Uchańskiego (z roku 1579) oraz poświęcony Polakowi epigramat, wiersze ku czci edytora, tudzież portret Owidiusza „z prastarego kamienia sulmońskiego, który Giulio Agapite ofiarował Ercole Ciofano”. Napis w otoku podkreśla pochodzenie Owidiusza z Sulmony.

Książka zaskakuje dysproporcją między niewielką objętością sześciu „ksiąg” komentarzy a rozbudowaną „obudową” edytorską. Komentarze liczą po kilka (5-9) stroniczek w ósemce, teksty towarzyszące wraz z ilustracją zajmują 10 stron. Zastanawiałem się, skąd ta dysproporcja. Główny gość krakowskiego seminarium, znawca średniowiecznych i renesansowych losów dzieł Owidiusza prof. Frank T. Coulson (dawniej Toronto, obecnie Ohio State University) potwierdził moją intuicję, że to wyjątkowy przypadek. Przypuszczam, że głównym celem wydania tego dziełka była promocja rodzinnego miasta Owidiusza i Ercole Ciofano – Sulmony.

Tu przypomnę, że Jerzy Stempowski był w Sulmonie na uroczystościach podwójnego tysiąclecia narodzin Owidiusza i napisał esej Sulmona – 1958, w którym wspomina także o staropolskich spekulacjach na temat pobytu wygnanego poety na terenach Sarmacji. Stempowski pisze: „W świetle legendy rozumiemy lepiej motywy, dla których Paweł Uchański, poseł Stefana Batorego w Rzymie, poznawszy tam humanistę z Sulmony, nazwiskiem Ercole Ciofano, pokrył koszty druku książki tego ostatniego o Owidiuszu. Sława poety rzucała wówczas pewien blask także na kraj, który Uchański reprezentował w Rzymie” (Jerzy Stempowski, Od Berdyczowa do Rzymu. Paryż 1971, s. 303).

Niedziela, 12 października Umarła Diane Keaton, która zaczynała karierę na Broadwayu w pierwszej obsadzie musicalu Hair (z czasem doszła do głównej roli Sheili). Z tej okazji obejrzeliśmy dziś z przyjemnością, acz nie po raz pierwszy, Something’s Gotta Give(2003) obserwując, jak nie t...

10/11/2025

W dniach 20–22 października 2025 r. Pracownia Literatury Antyku, Tradycji Antycznej i Nowoczesności UJ zainaugurowała swoją działalność wyjątkowym wydarzeniem.
Gościem specjalnym Seminarium Ovidianum był prof. Frank T. Coulson z Ohio State University, autorytet w dziedzinie paleografii i badań nad tradycją Owidiańską. Profesor wygłosił serię wykładów o recepcji Owidiusza w średniowieczu i renesansie oraz poprowadził warsztaty paleograficzne dla studentów i doktorantów, dzieląc się doświadczeniem pracy z manuskryptami.
Uczestnicy wydarzenia odwiedzili także Dział Rękopisów Biblioteka Jagiellońska Jagiellońska, a podczas spotkania z prof. Elżbietą Wesołowską i prof. Moniką Miazek-Męczyńską z Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu mieli okazję porozmawiać o sztuce przekładu i współczesnych interpretacjach Owidiusza. Całość dopełniła dyskusja o nowych kierunkach badań nad recepcją jego dzieł, otwierająca nowe perspektywy dla przyszłych projektów badawczych.
📣 Już wkrótce zaprosimy Państwa na kolejne inicjatywy, warsztaty, spotkania z literaturą i antykiem!
📣 Zachęcamy do śledzenia naszej strony, by być na bieżąco z projektami Pracowni!