01/10/2026
O sile relacji rówieśniczych…
Badania zrealizowane w ramach projektu „Siła Rówieśników” pokazują, że prawdziwa profilaktyka przemocy rówieśniczej zaczyna się tam, gdzie buduje się autentyczne relacje i zrozumienie dla inności. Jednym z najważniejszych czynników chroniących młodych ludzi przed wykluczeniem, samotnością i przemocą rówieśniczą są dobre relacje z koleżankami i kolegami oraz wspierający wychowawca klasy.
🚨 Co sprzyja wykluczeniu?
➡ Brak wiedzy na temat specjalnych potrzeb edukacyjnych i neuroróżnorodności stanowi główną barierę w budowaniu relacji rówieśniczych, co prowadzi do izolacji uczniów.
➡ Nie sama neuroróżnorodność a brak warunków i przestrzeni (przeładowane programy nauczania, presja ocen, sprawdziany) do budowania relacji między osobami, które różnią się doświadczeniami, możliwościami czy sposobem funkcjonowania. W obliczu wyzwań związanych z nauką relacje schodzą na drugi plan.
➡ Bagatelizowanie zgłaszanych problemów przez wychowawców, unikanie rozmów o konfliktach oraz reagowanie dopiero wtedy, gdy sytuacja staje się poważna. Stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, która zamiast rozwiązywać trudności, często prowadzi do wzrostu napięć i wzajemnych pretensji między uczniami.
🤝 Co sprzyja profilaktyce przemocy?
➡ Poczucie przynależności do grupy rówieśniczej jest jednym z najważniejszych czynników chroniących dobrostan psychiczny młodych ludzi. Uczniowie, którzy czują się częścią społeczności szkolnej, lepiej radzą sobie ze stresem, mają wyższą samoocenę i rzadziej doświadczają problemów emocjonalnych
➡ Relacje nie powstają podczas jednorazowych warsztatów. Powstają w codziennych sytuacjach: podczas wspólnej pracy, rozmowy, wycieczki czy realizacji projektu.
➡ Rozwijania wiedzy o różnorodności i neuroróżnorodności oraz tworzenie przestrzeni do rozmowy o potrzebach uczniów pomaga ograniczać nieporozumienia i konflikty. Uczniowie łatwiej wtedy rozumieją źródła zachowań swoich rówieśników, odróżniają zachowanie od jego przyczyn i z większą empatią podchodzą do różnic.
➡ Z perspektywy młodych ludzi szczególne znaczenie ma sposób, w jaki nauczyciel buduje relacje z klasą. Uczniowie cenili wychowawców, którzy interesują się nimi nie tylko jako uczniami, lecz także jako ludźmi – pamiętają o ich trudnościach, znajdują czas na rozmowę, okazują szacunek i autentyczne zainteresowanie. Takie podejście buduje zaufanie, wzmacnia poczucie przynależności i sprawia, że szkoła staje się miejscem wspierającym dobrostan.
➡ Szkoły, które chcą skutecznie przeciwdziałać bullyingowi i wykluczeniu oraz budować bezpieczny klimat grupy, powinny inwestować nie tylko w procedury interwencyjne, lecz także w rozwijanie potencjału samych uczniów. Budowanie poczucia wspólnoty, wzmacnianie empatii, odpowiedzialności za innych oraz przekonania, że reagowanie na krzywdę jest normą społeczną, a nie aktem indywidualnej odwagi, może stać się jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki.
Źródło:
1. https://strefawiedzy.swps.pl/artykuly/efekt-sily-rowiesnikow-relacje-ktore-chronia-dlaczego-uczniowie-potrzebuja-siebie-nawzajem
Materiały dla wychowawców:
1.https://swps.pl/images/DOKUMENTY/podrecznik_sila_rowiesnikow_w_klasie_scenariusze.pdf
2.https://swps.pl/images/DOKUMENTY/poradnik_sila_rowiesnikow_klasy_integracyjne_roznorodne.pdf
Więcej o projekcie:
https://swps.pl/nauka-i-badania/projekty/42-projekty-naukowe/37449-sila-rowiesnikow-wsparcie-dla-wychowawcow-w-zapobieganiu-bullyingowi-w-oddzialach-integracyjnych
