Co to jest strona internetowa?

Lovers of Wisdom, Warsaw (2026)

27/08/2026

[English below:]

Mistrzynie IV: JÓZEFINA MEHBERGOWA (PEPI SPINNER)
Kolejną uczennicą Twardowskiego, która pozostawiła po sobie wyjątkowy ślad, jest Pepi Spinner, znana jako Józefina MEHLBERG (1904-1969).

Mehlbergowa studiowała matematykę i filozofię na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W roku 1928 obroniła rozprawę doktorską pt. „Rozumowanie matematyczne a logika tradycyjna” napisaną pod kierunkiem Twardowskiego.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego pracowała jako nauczycielka matematyki, a jednocześnie aktywnie uczestniczyła w życiu naukowym Lwowa. Była uczestniczką „privatissimum” (seminariów prywatnych) Twardowskiego, wygłaszała referaty podczas zebrań Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, pisała i publikowała swoje pierwsze teksty.

W 1933 roku wyszła za mąż za ucznia Twardowskiego, Henryka Mehlberga. Co ciekawe, Mehlbergowie prawdopodobnie nie zawarli ślubu religijnego, a jedynie cywilny, co było w tamtych czasach rzadkością.

Do wyjątkowej – a przez wiele lat zupełnie nieznanej i nadal niewystarczająco docenionej – należy działalność Mehlbergowej podczas II wojny światowej.

Dzięki pomocy Andrzeja Skrzyńskiego udało się jej przyjąć fałszywą tożsamość. Jako księżna Janina Suchodolska dołączyła do Rady Głównej Opiekuńczej, z ramienia której organizowała pomoc dla Polaków więzionych w obozie KL Majdanek. Zarazem wstąpiła do szeregów Armii Krajowej. Zajmowała się przenoszeniem tajnych wiadomości oraz sporządzaniem raportów dotyczących transportów więźniów Majdanka.

Działalność konspiracyjna i pomocowa Mehlbergowej vel Suchodolskiej jest imponująca. W latach 1941-1944 odgrywała centralną rolę w akcji dożywiania więźniów i dostarczania im leków.

Wszystko to robiła z narażeniem życia. Sama pochodziła z rodziny żydowskiej, więc dekonspiracja jej działalności była równoznaczna ze śmiercią. O pozwolenie na dostarczanie żywności musiała negocjować z nazistami i osobiście nadzorowała te transporty, a także przemycała wiadomości i paczki od rodzin więźniów.

Po zakończeniu wojny przez kilka lat nadal funkcjonowała jako Janina Suchodolska i zaangażowała się w działalność Centralnego Komitetu Opieki Społecznej. Była także członkinią Międzynarodowego Związku Pomocy Dzieciom. Ponieważ jednak członkowie jej rodziny bądź zginęli, bądź wyemigrowali za granicę, sama przygotowywała się do emigracji.

Henryk Mehlberg pracował po wojnie na Uniwersytecie Wrocławskim, ale w 1949 roku udało mu się wyjechać do Toronto. W 1950 roku podążyła za nim Józefa. Wyjazd obydwu małżonków nie był jednak pozbawiony turbulencji.

W latach 1951–1955 Mehlbergowa wykładała na University of Toronto matematykę, a jej mąż wykładał filozofię nauki.

Następnie małżeństwo przeniosło się do Chicago. Tam oboje również znaleźli pracę na uczelniach wyższych. Mehlbregowa wykładała matematykę na University of Chicago (1957-1961) a następnie na Illinois Institute of Technology (1961-1967).

Wróciła też do pracy naukowej, a z tego okresu pochodzą jej najważniejsze publikacje. Regularnie uczestniczyła w konferencjach naukowych i zdobyła uczniów. Działalność naukowa Mehlbergowej, podobnie jak dydaktyczna, była w całości poświęcona matematyce.

Mehlbergowa wypromowała czterech magistrów i dwóch doktorów.
Doktorzy Mehlbergowej:
• 1996 - Harry Ira MILLER: „Probabilistic Concepts and Theories in a Banach Space”
• 1967 – William WOROBEY: “Generalized Limit Theorems for Multidimensional Random Vectors”

Uczennicą Mehlbergowej była także Majorie Senechal, pierwsza kobieta, która obroniła doktorat z matematyki na Illinois Institute of Technology (choć Mehlbergowa nie była jej promotorką).

Mehlbergowa zmarła w 1969 roku. Jej mąż bezskutecznie starał się o publikację jej wspomnień i na wiele lat jej niezwykła historia była zupełnie nieznana, także w Polsce. Dopiero w ostatnich latach pojawili się badacze, którzy wydobyli tę opowieść na światło dzienne.

Zdjęcie: Mehlbergowa i jej uczniowie: Miller (lewa) i Worobey (prawa).

Źródła:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. MEHLBERGOWA, Józefina Janina z d. Spinner. Wersja: 1.1. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/mehlbergowa-jozefina-janina-z-d-spinner/

Pandura, M., Zygmunt J. 2025. „Józefa Mehlbergowa. Filozofka – działaczka społeczna – matematyczka”. Res Historica 59: 1509-1594.https://www.bc.umcs.pl/Content/52120/czas21630_59_2025_63.pdf

White, Elisabeth B., Śliwa, Joanna. 2024. „Fałszywa hrabina. Opowieść o Żydówce, która podczas Zagłady uratowała tysiące Polaków. Poznań: Rebis.

* * *

Masters IV: JÓZEFINA MEHLBERG (PEPI SPINNER)

Another of Twardowski’s students who left an exceptional mark was Pepi Spinner, better known as Józefina MEHLBERG (1904–1969).

Mehlberg studied mathematics and philosophy at Jan Kazimierz University in Lwów. In 1928, she defended her doctoral dissertation, “Mathematical Reasoning and Traditional Logic”, written under Twardowski’s supervision.

During the interwar period, she worked as a mathematics teacher while also taking an active part in Lwów’s academic life. She participated in Twardowski’s privatissimum (private seminars), delivered papers at meetings of the Polish Philosophical Society, and wrote and published her first scholarly works.

In 1933, she married another of Twardowski’s students, Henryk Mehlberg. Interestingly, the Mehlbergs apparently did not have a religious wedding, but only a civil one, which was relatively uncommon at the time.

Among Mehlberg’s achievements, her activities during the Second World War are particularly remarkable — and for many years remained completely unknown and are still insufficiently appreciated today.

With the help of Andrzej Skrzyński, she was able to assume a false identity. As Countess Janina Suchodolska, she joined the Central Welfare Council (Rada Główna Opiekuńcza), on whose behalf she organized assistance for Poles imprisoned at the Majdanek concentration camp. At the same time, she joined the ranks of the Home Army (Armia Krajowa). Her activities included carrying secret messages and preparing reports on transports of Majdanek prisoners.

Mehlberg’s activities as an underground operative and aid worker under the alias Suchodolska were extraordinary. Between 1941 and 1944, she played a central role in efforts to provide prisoners with food and medicine and to enable them to contact their families.

She did all this at great personal risk. She herself came from a Jewish family, so the exposure of her true identity and activities would have meant certain death. She had to negotiate with the N***s for permission to deliver food and personally supervised the transports. She also smuggled messages and parcels from the prisoners’ families into the camp.

After the war, she continued to live under the name Janina Suchodolska for several years and became involved in the activities of the Central Committee for Social Welfare (Centralny Komitet Opieki Społecznej). She was also a member of the International Union for Child Welfare. Since members of her family had either been killed or emigrated abroad, she herself began preparing to emigrate.

After the war, Henryk Mehlberg initially worked at the University of Wrocław, but in 1949 he managed to leave for Toronto. In 1950, Józefa followed her husband. But their departures did not happen without turbulence.

From 1951 to 1955, Józefina Mehlberg taught mathematics at the University of Toronto, while her husband taught philosophy of science.

The couple subsequently moved to Chicago, where both found positions in higher education. Mehlberg taught mathematics at the University of Chicago (1957–1961) and subsequently at the Illinois Institute of Technology (1961–1967).

She also returned to scholarly research, producing her most important publications during this period. She regularly attended academic conferences and acquired students of her own.

Like her teaching, Mehlberg’s scholarly work was devoted entirely to mathematics.
Mehlberg supervised four master’s students and two doctoral students.

Mehlberg’s doctoral students:
• 1966 – Harry Ira MILLER: “Probabilistic Concepts and Theories in a Banach Space”
• 1967 – William WOROBEY: “Generalized Limit Theorems for Multidimensional Random Vectors”

One of Mehlberg’s students was also Marjorie Senechal, the first woman to earn a PhD in mathematics at the Illinois Institute of Technology, although Mehlberg was not her doctoral supervisor.

Mehlberg died in 1969. Her husband unsuccessfully attempted to have her memoirs published, and for many years her extraordinary story remained completely unknown, including in Poland. It was only in recent years that researchers began to bring this remarkable story to light.

Photo: Mehlberg and her students: Miller (left) and Worobey (right).

Sources:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. MEHLBERGOWA, Józefina Janina z d. Spinner. Wersja: 1.1. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/mehlbergowa-jozefina-janina-z-d-spinner/

Pandura, M., Zygmunt J. 2025. „Józefa Mehlbergowa. Filozofka – działaczka społeczna – matematyczka.” Res Historica 59: 1509-1594.https://www.bc.umcs.pl/Content/52120/czas21630_59_2025_63.pdf

White, Elisabeth B., Śliwa, Joanna. 2024. “The Counterfeit Countess.” John Blake.

17/08/2026

[English below]

Kobiety w Uniwersytecie: ze wspomnień Stanisława Łempickiego

Według Kazimierza Twardowskiego obecność studiujących, a co za tym idzie, wykształconych kobiet była czymś wysoce pożądanym i niosła ze sobą wielką wartość dla społeczeństwa. Nawiązywał nierzadko ścisłą współpracę ze swoimi studentkami, które pełniły funkcje asystentek w Seminarium Filozoficznym, redaktorek i autorek tekstów w „Ruchu Filozoficznym” i "Przeglądzie Filozoficznym", członkiń, prelegentek i sekretarek w Polskim Towarzystwie Filozoficznym.

Jakie jednak było stanowisko innych profesorów Uniwersytetu Lwowskiego?

Otwartym zwolennikiem kształcenia uniwersyteckiego kobiet był także Stanisław Łempicki (1886-1947), literaturoznawca i historyk szkolnictwa, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i wieloletni pracownik Ossolineum. Sam Łempicki wypromował na doktorów 12 kobiet.

Oto w jaki sposób Łempicki w roku 1944 pisał o reakcjach, jakie wywoływały kobiety odwiedzające bibliotekę Ossolineum:

„Wszystkie miejsca zajęte. Młodzi siedzą obok starych i to przeważnie sami mężczyźni. Bo chociaż studentek było już wtedy, w 1-szym dziesiątku XX wieku, w naszym [lwowskim] uniwersytecie niemało, to przecież o dzisiejszym natłoku płci niewieściej w ogóle mowy być nie mogło, a nadto lokowały się one po większej części w bliższej i wygodniejszej Bibliotece Uniwersyteckiej […].

W Ossolineum 'starzy panowie' patrzyli z uśmiechem niedowierzania na studiujące poważnie kobiety, na cały ten ówczesny niewieści pęd do studiów akademickich; nie wierzyli, żeby z tych garnących się do nauki dziewcząt mogło kiedyś wyrość coś więcej ponad przeciętnie inteligentne nauczycielki gimnazjalne.

Zdawało się tym 'starym panom', że kobieta zajmująca się nauką albo musi kiedyś zdziwaczeć, […] albo że musi się przemienić w starą, nieponętną dziennikarkę, […] albo wreszcie, że jak smutne, żałobne cienie snuć się kiedyś będą po salach bibliotecznych, jak sympatyczna zresztą pani Ida Maria Schätzel, stała czytelniczka Ossolineum, zasłużona niegdyś pedagogiczka [sic!].

Nie przypuszczali 'starzy panowie' z Ossolineum, że z samego tylko wydziału filozoficznego lwowskiego, w latach tych albo późniejszych, wyjdzie cały legion poważnych pracownic w różnych działach wiedzy, których posag wniesiony w naukę i piśmiennictwo nie pozostanie w nich bez znaczenia.

Dowodem tego bezsprzecznie nazwiska: Heleny i Marii Polaczkównych, Natalii i Zofii Gąsiorowskich, Heleny Waniczkówny, Ireny Pannenkowej, Justyny Jastrzębskiej, Idy Wieniewskiej, Siostry Cecylii Łubieńskiej, Zofii Borkowskiej-Ciesielskiej, Idy Proksch-Kotowej, Zofii Krzemickiej, Danieli Gromskiej, Łucji Charewiczowej, Jadwigi Lechickiej, Stefanii Skwarczyńskiej i niejednej jeszcze innej”.

Na marginesie, Łempicki wymienia też pracowników Uniwersytetu, którzy rzadko odwiedzali Ossolineum. I tu mamy angedotkę o założycielu SLW, Kazimierzu Twardowskim:

„Byli tacy profesorowie, co prawie nie ruszali się z gmachu przy ul. św. Mikołaja, urządziwszy sobie tam pracownie w bezpośrednim związku z Biblioteką Uniwersytecką. […] Trzęsący całym uniwersytetem filozof Twardowski [przesiadywał] w swoim obszernym lokalu seminaryjnym w „podziemiach” starego gmachu. Ale nawet tych [profesorów] (najrzadziej Twardowskiego) widywało się czasami w Ossolineum.”

Źródła:
Łempicki, S. (1948). Wspomnienia Ossolińskie. Wrocław: Ossolineum, s. 83-84.

Suchmiel, J. (2000). Działalność naukowa kobiet w Uniwersytecie we Lwowie do roku 1939. Częstochowa: Wydawnictwo WSP.

*
Women at the University: Recollections of Stanisław Łempicki

According to Kazimierz Twardowski, the presence of women pursuing higher education - and, consequently, of educated women more generally - was highly desirable and of great value to society. He frequently collaborated closely with his female students, who served as assistants in the Philosophical Seminar, editors and contributors to "Ruch Filozoficzny" (The Philosophical Movement), and "Przegląd Filozoficzny" (The Philosophical Reveiw), and members, speakers, and secretaries of the Polish Philosophical Society.

What, however, was the attitude of other professors at the University of Lwów?

Another outspoken advocate of women's university education was Stanisław Łempicki (1886–1947), a literary scholar and historian of education, professor at the University of Lwów, and long-time employee of the Ossolineum.
Łempicki himself supervised twelve women who went on to earn doctoral degrees.

In 1944, Łempicki described the reactions provoked by women studying in the Ossolineum Library as follows:

“Every seat was occupied. Young people sat alongside the old, and they were for the most part men. Although there were already quite a number of female students at our [Lwów] university in the first decade of the twentieth century, there could be no comparison with today’s influx of women, and, moreover, most of them preferred the closer and more convenient University Library [...].

At the Ossolineum, the ‘old gentlemen’ looked with a smile of disbelief upon women seriously engaged in study, upon this contemporary female enthusiasm for academic learning. They did not believe that these young women, so eager for knowledge, could ever become anything more than moderately intelligent secondary-school teachers.

It seemed to those ‘old gentlemen’ that a woman devoted to scholarship must either eventually become eccentric [...] or turn into an ageing, unattractive journalist [...] or else wander through library halls like a mournful shadow, much like the otherwise charming Mrs Ida Maria Schätzel, a regular reader at the Ossolineum and a once-distinguished educator.

The ‘old gentlemen’ of the Ossolineum never imagined that from the Faculty of Philosophy in Lwów alone, during those years and later, there would emerge a whole legion of serious women scholars working in various branches of knowledge, whose contributions to scholarship and literature would prove far from insignificant.

The following names provide undeniable proof: Helena and Maria Polaczkówna, Natalia and Zofia Gąsiorowska, Helena Waniczkówna, Irena Pannenkowa, Justyna Jastrzębska, Ida Wieniewska, Sister Cecylia Łubieńska, Zofia Borkowska-Ciesielska, Ida Proksch-Kotowa, Zofia Krzemicka, Daniela Gromska, Łucja Charewiczowa, Jadwiga Lechicka, Stefania Skwarczyńska, and many others besides.”

As an aside, Łempicki also mentions the members of the university faculty who rarely visited the Ossolineum. Here we find an anecdote concerning the founder of the Lvov-Warsaw School, Kazimierz Twardowski:

“There were professors who scarcely ever left the building on St Nicholas Street, having established their studies there in close connection with the University Library. [...] Twardowski, the philosopher who held the entire university in his grip, spent his time in the spacious seminar room he occupied in the ‘basement’ of the old building. Yet even these professors (and Twardowski least of all) could occasionally be seen at the Ossolineum.”

Sources:
Łempicki, S. (1948). Wspomnienia Ossolińskie. Wrocław: Ossolineum, s. 83-84.

Suchmiel, J. (2000). Działalność naukowa kobiet w Uniwersytecie we Lwowie do roku 1939. Częstochowa: Wydawnictwo WSP.

15/08/2026

Ossowska, M. (1969). Człowiek, którego cenimy. W: M. Ossowska, O człowieku, moralności i nauce. Miscellanea. Warszawa 1983: PWN, s. 543-546.

13/08/2026

[English below]

Dziś mija 52. rocznica śmierci MARII z Niedźwieckich OSSOWSKIEJ, jednej z najwybitniejszych uczonych swojej epoki.

Ossowska jest autorką oryginalnego, interdyscyplinarnego programu badań nad moralnością, którego zadania były nie normatywne, lecz opisowe. Opublikowała kilkaset prac naukowych z zakresu etyki, semiotyki i metodologii humanistyki.

Urodziła się 16 stycznia 1896 roku w Warszawie. W roku 1915 rozpoczęła studia na Uniwersytecie Warszawskim, chociaż jej rodzice nie byli zwolennikami tego pomysłu. Uważali bowiem, że Maria powinna przede wszystkim wyjść za mąż [!].

Nauczycielami Ossowskiej byli Jan Łukasiewicz, Tadeusz Kotarbiński i Władysław Tatarkiewicz. W trakcie studiów została pierwszą przewodniczącą uniwersyteckiego Koła Filozoficznego.

W roku 1921 uzyskała stopień doktora na podstawie rozprawy pt. "O aksjologii stoickiej", której promotorem był Jan Łukasiewicz. Następnie kontynuowała studia na paryskiej Sorbonie. W 1923 roku wyszła za mąż za Stanisława Ossowskiego, również wybitnego przedstawiciela SLW.

Ossowska była pierwszą kobietą, która pracowała jako asystentka w Seminarium Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Habilitację uzyskała w 1932 roku na podstawie rozpraw „Stosunek logiki i gramatyki” oraz „Słowa i myśli”.

W latach 1933-1935 odbyła kolejną naukową podróż zagraniczną, tym razem do Wielkiej Brytanii, gdzie uczestniczyła w seminariach G. E. Moore’a i poznała Susan Stebbing.

W 1939 ukończyła pracę nad książką „Podstawy nauki o moralności”, która należy do jej najważniejszych dzieł. Z powodu wybuchu wojny książka ukazała się dopiero w 1947 roku.

W trakcie II wojny światowej brała udział w tajnym nauczaniu. Po wojnie pracowała w Uniwersytetach Łódzkim i Warszawskim. W latach 1952–1956, podobnie jak Izydora Dąmbska i wielu innych przedstawicieli SLW, została odsunięta od nauczania przez władze komunistyczne.

W roku 1957 otrzymała profesurę zwyczajną i otworzyła Seminarium Etyczne, które działało przez 16 lat.

Wgląd w życie duchowe i intelektualne Ossowskiej daje piękna korespondencja, którą prowadziła z mężem Stanisławem.

Źródła:
Brożek, A. (2024). Miłośniczki mądrości. Kobiety z kręgu Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Lublin: Academicon. https://doi.org/10.52097/acapress.9788367833196

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. OSSOWSKA, Maria Jadwiga z d. Niedźwiecka. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/ossowska-maria-jadwiga-z-d-niedzwiecka/

Ossowska, M. (1974). Przebyta droga. W: M. Ossowska, O człowieku, moralności i nauce. Miscellanea. Warszawa 1983: PWN, s. 556-559.

Ossowska, M., Ossowski, S. (2002). Intymny portret uczonych. Korespondencja Marii i Stanisława Ossowskich. E. Neyman (red.). Warszawa: Sic!

* * *

Today marks the 52nd anniversary of the death of Maria Ossowska (née Niedźwiecka), one of the most distinguished scholars of her generation.

Ossowska was the author of an original and interdisciplinary research programme on morality whose aims were descriptive rather than normative. She published several hundred scholarly works in ethics, semiotics, and methodology of the humanities.

She was born on 16 January 1896 in Warsaw. In 1915 she began her studies at the University of Warsaw, despite the fact that her parents did not support this decision. They believed that Maria’s primary goal should be to get married [!].

Her teachers included Jan Łukasiewicz, Tadeusz Kotarbiński, and Władysław Tatarkiewicz. During her studies, she became the first president of the university’s Philosophical Society.

In 1921, she received her PhD on the basis of a dissertation entitled “On Stoic Axiology,” supervised by Jan Łukasiewicz. She subsequently continued her studies at the Sorbonne in Paris. In 1923, she married Stanisław Ossowski, another eminent representative of the Lvov–Warsaw School.

Ossowska became the first woman to serve as an assistant in the Philosophical Seminar at the University of Warsaw. She obtained her habilitation in 1932 on the basis of the dissertations “The Relation between Logic and Grammar” and “Words and Thoughts.”

Between 1933 and 1935, she undertook another period of study abroad, this time in the United Kingdom, where she attended G. E. Moore’s seminars and became acquainted with Susan Stebbing.

In 1939, she completed work on “Foundations of the Science of Morality,” one of her most important books. Owing to the outbreak of the Second World War, the work was not published until 1947.

During the war, she participated in the underground educational movement. After the war, she taught at the Universities of Łódź and Warsaw. Between 1952 and 1956, like Izydora Dąmbska and many other representatives of the Lvov–Warsaw School, she was barred from teaching by the communist authorities.

In 1957, she was appointed Full Professor and established the Ethical Seminar, which remained active for sixteen years.

A valuable insight into Ossowska’s intellectual and personal life is provided by the correspondence she maintained with her husband, Stanisław Ossowski.

Sources:
Brożek, A. (2024). Lovers of Wisdom. Women of the Lvov-Warsaw School. Lubin: Academicon. https://doi.org/10.52097/acapress.9788367833349
Brożek, A., Jadacki, J. Gomułczak, A. OSSOWSKA, Maria Jadwiga z d. Niedźwiecka. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/ossowska-maria-jadwiga-z-d-niedzwiecka/
Ossowska, M. (1974). Przebyta droga. W: M. Ossowska, O człowieku, moralności i nauce. Miscellanea. Warszawa 1983: PWN, s. 556-559.
Ossowska, M., Ossowski S. (2002). Intymny portret uczonych. Korespondencja Marii i Stanisława Ossowskich. E. Neyman (ed.). Warszawa: Sic!

03/08/2026

[English below]

Aniela MEYER-GINSBERGOWA (1902-1986)

Dziś mija czterdziesta rocznica śmierci Anieli MEYER-GINSBERGOWEJ, która reprezentowała psychologiczną gałąź Szkoły Lwowsko-Warszawskiej.

Studiowała w Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uczęszczała na zajęcia czołowych przedstawicieli Szkoły: Jana Łukasiewicza, Władysława Witwickiego i Tadeusza Kotarbińskiego.

Pod kierunkiem Witwickiego napisała zarówno pracę magisterską pt. „Analiza psychologiczna strachu” (1927), jak i pracę doktorską zatytułowaną „Badania nad psychologiczną zasadą sprzeczności” obronioną w roku 1933.

Problem psychologicznej zasady sprzeczności badała eksperymentalnie. Dążyła przy tym do ustalenia warunków, pod jakimi ludzie gotowi są tę zasadę łamać, czyli uznawać zarazem dwa zdania sprzeczne.

W 1936 roku wyemigrowała wraz z mężem do Brazylii, gdzie pozostała do końca życia.

Kontynuowała pracę naukową w Niezależnej Szkole Socjologii i Polityki (Escola Livre de Sociologia e Política) oraz w Katolickim Uniwersytecie (Pontifícia Universidade Católica) w São Paulo.

Prowadziła badania naukowe w obszarze psychologii społecznej, a szczególną uwagę poświęciła problemowi psychologicznych przyczyn uprzedzeń rasowych. Miała nadzieję, że identyfikacja tych przyczyn przyczyni się do zapobiegania w przyszłości ludobójstwom.

Pod koniec życia zajmowała się problemem uregulowania statusu psychologa-praktyka w taki sposób, aby pacjenci poradni byli leczeni zgodnie ze standardami naukowymi.

W 1980 roku Aniela i Tadeusz Ginsbergowie założyli fundację, której przekazali cały swój majątek. Fundacja ta do dziś wspiera finansowo początkujących badaczy w dziedzinie psychologii.

W cyklu „Miłośniczki mądrości” powstał film o Anieli Meyer-Ginsberg, do którego materiał przygotowała dr Anna Smywińska-Pohl, która w swoich badaniach zajmuje się twórczością naszej bohaterki: https://www.youtube.com/watch?v=416ppPq-iVI

Źródła:
Brożek, A. (2024). Miłośniczki mądrości. Kobiety z kręgu Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Lublin: Academicon. https://doi.org/10.52097/acapress.9788367833196

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). GINSBERGOWA, Aniela Helena Leontyna z d. Meyer. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, piątek, 26 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/ginsbergowa-aniela-helena-leontyna-z-d-meyer

* * *
Today marks the fortieth anniversary of the death of another heroine of our project: Aniela Meyer-Ginsberg (1902–1986), a representative of the psychological branch of the Lvov-Warsaw School.

She studied at the University of Warsaw, where she attended lectures by some of the School's leading figures, including Jan Łukasiewicz, Władysław Witwicki, and Tadeusz Kotarbiński.

Under Witwicki's supervision, she completed both her master's thesis, “A Psychological Analysis of Fear” (1927), and her doctoral dissertation, “Studies on the Psychological Principle of Non-Contradiction,” which she defended in 1933.

Meyer-Ginsberg investigated the psychological principle of non-contradiction through experimental research. Her aim was to determine the conditions under which people are willing to violate this principle – that is, to accept two contradictory propositions simultaneously.

In 1936, she emigrated with her husband to Brazil, where she remained for the rest of her life.

She continued her academic career at the Escola Livre de Sociologia e Política (Free School of Sociology and Politics) and the Pontifícia Universidade Católica (Pontifical Catholic University) in São Paulo.

Her research focused primarily on social psychology, with particular emphasis on the psychological causes of racial prejudice. She hoped that identifying these causes would contribute to preventing future genocides.

In the final years of her life, she turned her attention to the professional regulation of psychological practice, advocating standards that would ensure patients received treatment grounded in scientifically validated methods.

In 1980, Aniela and Tadeusz Ginsberg established a foundation to which they donated their entire estate. To this day, the foundation provides financial support to early-career researchers in psychology.

An episode devoted to Aniela Meyer-Ginsberg has been produced as part of the “Women Lovers of Wisdom” series. The research materials for the film were prepared by Dr Anna Smywińska-Pohl, whose scholarly work focuses on Meyer-Ginsberg's intellectual legacy.

Sources:
Brożek, A. (2024). Lovers of Wisdom. Women of the Lvov-Warsaw School. Lubin: Academicon. https://doi.org/10.52097/acapress.9788367833349

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). GINSBERGOWA, Aniela Helena Leontyna z d. Meyer. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, piątek, 26 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/ginsbergowa-aniela-helena-leontyna-z-d-meyer

01/08/2026

[English below]

Wspominamy dziś kobiety związane z SLW, które uczestniczyły w powstaniu warszawskim.

• Funkcję łączniczki w powstaniu pełniła Natalia ADAMIAK (pseud.: Heleńska).

• Jako sanitariuszki działały Halina PELCOWA i Anna STANIKOWA.

• Członkiniami Armii Krajowej były Alicja IWAŃSKA i Alicja KADLER, która pełniła funkcję porucznika.

• Ponadto w powstaniu uczestniczyły Jadwiga CIERNIAK, Zofia BABSKA (odznaczona Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari), Krystyna MIERZEJEWSKA, Irena SCHILLER, Irena SŁOŃSKA (pseud. Wanda), Krystyna ZWOLIŃSKA i Romana WYRZYKOWSKA.

Warto w tym kontekście dodać, że Maria OSSOWSKA poświęciła sporo uwagi zagadnieniom wojny i etyki walki.

Wśród podejmowanych przez nią problemów znalazło się zagadnienie kontrastu, jaki zachodzi między postępem technologicznym a brakiem postępu, a wręcz regresem w sprawach moralnych. Jej analizy dążyły do ustalenia źródła tego stanu rzeczy.

Po pierwsze, Ossowska wskazywała na rozprzestrzenianie się ideologii, które sprzyjały nasileniu bezwzględności w walce, której celem stało się unicestwienie wroga. Ideologie te prowadziły bowiem do dehumanizacji przeciwnika.

Po drugie, jej zdaniem, zatarciu uległy kodeks żołnierski, a wraz z nim godnościowe postawy wobec wojska. Żołnierze, którzy powinni kierować się honorem i cieszyć się szacunkiem społecznym, zostali zastąpieni przez „wojenną masę”.
Postęp technologiczny, z którym wiąże się powstanie nowych mechanizmów militarnych i broni, nie służył, jej zdaniem, kultywowaniu tradycyjnych cnót żołnierskich.

Po trzecie, rozmyła się granica między tymi, którzy walczą, a tymi, którzy bezpośrednio w walce nie uczestniczą. Wojnom w pierwszej połowie XX wieku towarzyszyły masowe mordy na ludności cywilnej.

Ossowska przestrzegała przy tym przed idealizowaniem przeszłości, która znała już wyniszczanie całych narodów i okrutne walki na tle religijnym.

Źródła:
Brożek, A. (2025). Światło rozumu i odruchy serca. Szkoła lwowsko-Warszawska wobec wojny. Lublin: Academicon. https://omp.academicon.pl/wa/catalog/view/89/247/535

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A.(2025). Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. T. I. Biogramy. Lublin: Academicon. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/

Ossowska, M. (1957). O pewnych przemianach etyki walki. Biblioteczka „Po Prostu”.

* * *

Today's post commemorates the women associated with the Lvov-Warsaw School who took part in the Warsaw Uprising.

• Natalia ADAMIAK (nom de guerre: Heleńska) served as a liaison officer.

• Halina PELCOWA and Anna STANIKOWA served as combat medics.

• Alicja IWAŃSKA and Alicja KADLER (who held the rank of lieutenant), were members of the Home Army (Armia Krajowa).

• Other women associated with the LWS who participated in the Uprising included Jadwiga CIERNIAK, Zofia BABSKA (awarded the Virtuti Militari, Poland's highest military decoration for valor), Krystyna MIERZEJEWSKA, Irena SCHILLER, Irena SŁOŃSKA (nom de guerre: Wanda), Krystyna ZWOLIŃSKA, and Romana WYRZYKOWSKA.

It is also worth recalling in this context that Maria OSSOWSKA devoted considerable attention to the ethics of war and armed conflict.

Among the questions she explored was the striking paradox between rapid technological progress and the lack of corresponding moral progress – or even moral regression. She sought to identify the underlying causes of this phenomenon.

First, she argued that the spread of ideologies promoting ever greater ruthlessness in warfare had transformed the objective of war into the complete annihilation of the enemy. Such ideologies, she maintained, dehumanized one's opponent and thereby undermined moral restraints.

Second, in her view, the traditional soldier's code had largely disappeared, together with the ideals of honor and dignity historically associated with military service. Soldiers, who had once been expected to act in accordance with a code of honor and to command public respect, were replaced by what she described as the anonymous "mass of war."
Technological advances, accompanied by the development of increasingly sophisticated military technologies and weapons, did not, in her assessment, foster the cultivation of the traditional virtues of soldiering.

Third, the distinction between combatants and non-combatants became increasingly blurred. The wars of the first half of the twentieth century were marked by the large-scale killing of civilian populations.

At the same time, Ossowska cautioned against romanticizing the past. Earlier centuries, she reminded her readers, had also witnessed the destruction of entire peoples and brutal wars fought in the name of religion.

Sources:
Brożek, A. (2025). Światło rozumu i odruchy serca. Szkoła lwowsko-Warszawska wobec wojny. Lublin: Academicon. https://omp.academicon.pl/wa/catalog/view/89/247/535

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. T. I. Biogramy. Lublin: Academicon. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/

Ossowska, M. (1957). O pewnych przemianach etyki walki. Biblioteczka „Po Prostu”.i

Lovers of Wisdom

27/08/2026

17/08/2026

15/08/2026

13/08/2026

03/08/2026

01/08/2026

Adres

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Skróty

Udostępnij

Kategoria

Prośba o usunięcie wpisu