Co to jest strona internetowa?

Lovers of Wisdom, Warsaw (2026)

04/07/2026

[English below]

Dokładnie 105 lat temu, 4 lipca 1921 roku, promocję doktorską uzyskała Maria Ossowska, jedna z najwybitniejszych przedstawicielek Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Przygotowała rozprawę pt. „Zarys aksjologii stoickiej”, której promotorem był Jan Łukasiewicz.

Warto przypomnieć tę rocznicę ze względu na unikalny dokument, jakim jest list Ossowskiej (wówczas Niedźwiedzkiej) do przyszłego męża Stanisława, w którym autorka opisała swój stan emocjonalny po złożeniu rozprawy doktorskiej.

W liście z dnia 9 maja 1921 r. Ossowska napisała:

„Od czasu Pańskiego wyjazdu byłam ciągle bardzo zaabsorbowana robotą. Pracę moją z drżeniem w sercu złożyłam w końcu marca Łukasiewiczowi. Bałam się tym więcej, że nigdy nie miałam sposobności z nikim pomówić o zagadnieniach, które mnie dręczyły i lękałam się, czy to, co wyhodowałam bez niczyjej kontroli w czterech ścianach mojego pokoju, nie będzie jednym wielkim nonsensem.

Na szczęście wszystko przybrało obrót pomyślny. Praca została przyjęta i 28 V odbędzie się prawdopodobnie moje wielkie „rygorozum”. Po złożeniu pracy przez dłuższy czas odpoczywałam bezmyślnie, niezdolna do niczego, zupełnie apatyczna, zgnębiona pustką, jaka nagle otworzyła się przede mną po rozstaniu ze stoikami.

Okres oczekiwania na egzamin zaliczam do jednych z najmniej przyjemnych.
Początkowo lekceważyłam sobie zupełnie ustną odpowiedź i nie robiłam prawie nic, teraz ogarnęła mnie niespodziewanie szalona gorączka; zwątpienie, czy z moimi wiadomościami w ogóle mogę decydować się na ten krok itd.

Uczyć się nie umiem już zupełnie. Złoszczą mnie wiadomości z drugiej ręki – śmieszne mi się wydaje ładowanie dat i nazwisk. Zarazem mam niezmiernie przykre uczucie związane z nieobejmowaniem materiału. Nie wiem, ile na egzamin materiału objąć wypada, nie zdaję sobie zupełnie sprawy, w jakim kierunku mogą pójść pytania i nie mam chwili spokoju. […]

Na rok przyszły mam różne plany. Chcę samotnej włóczęgi po świecie, nowej atmosfery filozoficznej i powiewu „wielkiej” filozofii. Zaczęłam robić starania o posadę w Wiedniu, Berlinie lub Paryżu. Ze względu na dobrą znajomość języka francuskiego mam zdaje się największe szanse w Paryżu […].

Po egzaminie doniosę obszernie, jak to było. Wzdycham, żeby już raz skończyła się ta faza tępoty, w jaką wprowadza mnie wiszący nad moją głową egzamin. Śmiało powiedzieć mogę, że okres zdawania doktoratu jest u mnie okresem największego zniechęcenia do filozofii.”

Na szczęście wypalenie Ossowskiej było tymczasowe. Ostatecznie rzeczywiście znalazła się w Paryżu, gdzie jeszcze w 1921 roku rozpoczęła staż naukowy na Sorbonie, który ukończyła w 1923 roku. Ossowska została jedną z najwybitniejszych polskich uczonych dwudziestego wieku.

Źródła:
Ossowska, M., Ossowski, S. (2002). Intymny portret uczonych. Korespondencja Marii i Stanisława Ossowskich, red. E. Neyman. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

* * *

One of the most accomplished members of the Lvov-Warsaw School, Maria Ossowska, was awarded the degree of Doctor of Philosophy on 4 July 1921 – exactly 105 years ago today! She completed her dissertation, “An Outline of Stoic Axiology,” under the supervision of Jan Łukasiewicz.

This anniversary is worth commemorating because of a unique document: a letter written by Ossowska (then Niedźwiedzka) to her future husband, Stanisław Ossowski, in which she describes her emotional state after submitting her doctoral dissertation.

In a letter dated 9 May 1921, Ossowska wrote:

"Since your departure, I have been constantly absorbed in my work. At the end of March, with a trembling heart, I submitted my dissertation to Łukasiewicz. My fears were all the greater because I had never had the opportunity to discuss the problems that had troubled me with anyone, and I worried that what I had cultivated, without anyone's guidance, within the four walls of my room, might prove to be one great absurdity.

Fortunately, everything has turned out well. My dissertation has been accepted, and on 28 May, I will most likely have my great rigorosum [doctoral exam]. After submitting my work, I spent quite a long time resting mindlessly, incapable of doing anything, completely apathetic, overwhelmed by the emptiness that suddenly opened before me after parting ways with the Stoics.

I count the waiting period before the examination among the least pleasant experiences. At first, I completely underestimated the oral exam and did almost nothing to prepare; now, however, I have suddenly been seized by a feverish anxiety, doubting whether, with the knowledge I possess, I can even bring myself to take this step, and so on. I find myself entirely incapable of studying any longer.

Second-hand knowledge irritates me – I find memorizing dates and names rather ridiculous. At the same time, I have an intensely unpleasant feeling arising from my inability to grasp the material as a whole. I do not know how much of it one is expected to cover for the exam; I have no idea what direction the questions may take, and I have not had a single moment of peace. [...]

I have various plans for next year. I long for solitary wandering, for a new philosophical atmosphere, and for a breath of 'great' philosophy. I have begun applying for a position in Vienna, Berlin, or Paris. Given my good command of French, I believe I have the best prospects in Paris. [...]

After the exam, I shall write to you in detail about how it all went. I long for this phase of mental dullness, brought on by the exam hanging over my head, to finally come to an end. I can honestly say that the period of preparing for my doctorate exam has been the time when I have felt most discouraged with philosophy."

Fortunately, Ossowska’s burnout was temporary. In the end, she did indeed make her way to Paris, where later in 1921 she began a research fellowship at the Sorbonne, which she completed in 1923. She became one of the most accomplished Polish philosophers of the twentieth century.

Sources:
Ossowska, M., Ossowski, S. (2002). Intymny portret uczonych. Korespondencja Marii i Stanisława Ossowskich, red. E. Neyman. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

01/07/2026

Z okazji zakończenia sesji egzaminacyjnej i rozpoczęcia wakacji załączam zdjęcie z plenerowego seminarium w Zimnej Wodzie pod Lwowem.

Siedzą od lewej: Eugenia Blausteinowa (2), Joachim Knossow (3), Izydora Dąmbska (4), Kazimierz Twardowski (5). Seminarium w plenerze. Zimna Woda (pod Lwowem) 1927.

Większość zdjęć, którymi dzielę się na tym profilu znajdziecie w:
Brożek, A. Jadacki J. (2026). Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. T. III. Ilustracje. Lubin: Academicon.

30/06/2026

„Ambasadorka” Szkoły Lwowsko-Warszawskiej w Wiedniu

30/06/2026

[English below]

„Ambasadorka” Szkoły Lwowsko-Warszawskiej w Wiedniu i organizatorka nauki na Uniwersytecie Wrocławskim: Maria Kokoszyńska-Lutmanowa

Dzisiaj mija 45. rocznica śmierci Marii Kokoszyńskiej-Lutmanowej (1905-1981). To już trzecia uczona, którą wspominamy w tym miesiącu.

W roku 1928 obroniła pracę doktorską pt. „Nazwy ogólne a wieloznaczne”, którą napisała pod kierunkiem Twardowskiego. W następnych latach odbyła staże zagraniczne na Uniwersytecie Wiedeńskim, Sorbonie oraz Uniwersytecie w Cambridge. Od 1930 roku była asystentką Kazimierza Ajdukiewicza w Seminarium Filozoficznym na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

Podczas pobytu w Wiedniu uczestniczyła w spotkaniach Koła Wiedeńskiego i nawiązała znajomość z Moritzem Schlickiem i Karlem Mengerem. Następnie w Paryżu wzięła udział w I Kongresie Jedności Nauki, gdzie bliżej zapoznała się z Rudolfem Carnapem (z którym polemizowała). Uczestniczyła ponadto w kolejnych trzech kongresach w Kopenhadze, Paryżu i Cambridge.

Była „ambasadorem” filozofii Szkoły Lwowsko-Warszawskiej w środowisku Koła Wiedeńskiego. To ona przekonała Carnapa o doniosłości wyników z zakresu semantyki uzyskanych m.in. przez Alfreda Tarskiego, z którym łączyła ją wieloletnia przyjaźń.

W 1947 roku na Uniwersytecie Poznańskim uzyskała habilitację na podstawie pracy pt. „W sprawie względności i bezwzględności prawdy”. W tym samym roku przeniosła się z mężem do Wrocławia, gdzie początkowo współpracowała z Henrykiem Mehlbergiem (który w 1950 r. wyemigrował do Kanady). W 1951 roku została mianowana profesorem zwyczajnym, a w latach 1950-1974 kierowała Katedrą Logiki i Metodologii Nauk. W latach 1951-1954 była ponadto (pierwszym!) dziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego, a w latach 1955-1958 prorektorem Uniwersytetu Wrocławskiego. Przez 25 lat pełniła funkcję przewodniczącej Wrocławskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Filozoficznego.

Wypromowała 7 doktoratów, w tym 2 przygotowane przez kobiety (obydwie później pracowały na uniwersytetach). Do jej uczniów należą m.in. Wanda Kustrzeba, Waleska Rudek, Ryszard Wójcicki, Tadeusz Kubiński i Zdzisław Augustynek.

Kokoszyńska zajmowała się epistemologią, szeroko rozumianą logiką i metodologią nauk. Osiągnęła cenne wyniki m.in. w zakresie badań nad relacją nauki i metafizyki oraz nad rekonstruowalnością języka potocznego w języku logiki formalnej. Przeprowadziła analizę pojęć: prawdy, relatywizmu aletycznego, analityczności oraz jedności nauk.

Jeden z jej uczniów, Tadeusz Kubiński, pisze we wspomnieniu pośmiertnym:
„Przejawiała zamiłowanie i talent w organizowaniu nauki […]. Maria Kokoszyńska była także utalentowanym dydaktykiem […] Jej wykłady były starannie przemyślane. Logiką, której uczyła, umiała zainteresować młodzież studiującą […]. Swym podwładnym w Katedrze Logiki i Metodologii Nauk stwarzała dogodne warunki rozwoju naukowego”.

Na zdjęciu: portret Kokoszyńskiej.

Źródła:
Brożek, A. (2017). “Maria Kokoszyńska: Between the Lvov-Warsaw School and the Vienna Circle.” Journal for the History of Analytical Philosophy 5 (2), s. 17-36. https://doi.org/10.15173/jhap.v5i2.2927

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). „KOKOSZYŃSKA, Maria.” Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/kokoszynska-maria/

Kubiński, T. (1986). „Maria Kokoszyńska.” Studia Semiotyczne t. XIV/XV, s. 23-24. https://polona.pl/item-view/342d5445-bbdf-4217-b474-14c12040612a?page=24
*
The “Ambassador” of the Lvov–Warsaw School in Vienna and an Organizer of Academic Life at the University of Wrocław: Maria Kokoszyńska-Lutmanowa

Today marks the 45th anniversary of the death of Maria Kokoszyńska-Lutmanowa (1905–1981), another distinguished scholar whom we are commemorating this month.

In 1928, she defended her doctoral dissertation, “General and Ambiguous Names”, written under the supervision of Kazimierz Twardowski. In the following years, she completed research fellowships at the University of Vienna, the Sorbonne, and the University of Cambridge. From 1930, she served as Kazimierz Ajdukiewicz’s assistant in the Philosophical Seminar at the Jan Kazimierz University in Lwów.

During her stay in Vienna, she participated in the meetings of the Vienna Circle and became acquainted with Moritz Schlick and Karl Menger. She later attended the First Congress for the Unity of Science in Paris, where she established a closer relationship with Rudolf Carnap. She also took part in the next three congresses, held in Copenhagen, Paris, and Cambridge.

She became an “ambassador” of the philosophical tradition of the Lvov–Warsaw School within the environment of the Vienna Circle. It was she who convinced Carnap of the significance of the results achieved in semantics, particularly those of Alfred Tarski, with whom she maintained a close friendship over many years.

In 1947, she obtained her habilitation at University of Poznań on the basis of her dissertation “On the Relativity and Absoluteness of Truth”. That same year, she moved with her husband to Wrocław, where she initially worked with Henryk Mehlberg (who emigrated to Canada in 1950). In 1951, she was appointed Full Professor, and from 1950 to 1974 she headed the Chair of Logic and Methodology of Science. Between 1951 and 1954, she also served as the first Dean of the Faculty of Philosophy and History, and from 1955 to 1958 she was Vice-Rector of the University of Wrocław. For twenty-five years, she chaired the Wrocław Branch of the Polish Philosophical Society.

She supervised seven doctoral dissertations, including those of two women, both of whom later pursued academic careers. Among her students were Wanda Kustrzeba, Waleska Rudek, Ryszard Wójcicki, Tadeusz Kubiński, and Zdzisław Augustynek.

Kokoszyńska’s research focused on epistemology, broadly conceived logic, and the methodology of science. She made significant contributions to the study of the relationship between science and metaphysics, as well as to the question of whether ordinary language can be reconstructed within the language of formal logic. She also carried out influential analyses of the concepts of truth, alethic relativism, analyticity, and the unity of science.

One of her students, Tadeusz Kubiński, wrote in his memorial tribute:
“She displayed both a passion and a talent for organizing academic life […]. Maria Kokoszyńska was also a gifted teacher […]. Her lectures were always carefully thought through. She knew how to inspire students with an interest in logic […]. To her colleagues in the Chair of Logic and Methodology of Science, she provided excellent conditions for scholarly development.”

Photo: Portrait of Maria Kokoszyńska-Lutmanowa.

Sources:

Brożek, A. (2017). “Maria Kokoszyńska: Between the Lvov-Warsaw School and the Vienna Circle.” Journal for the History of Analytical Philosophy 5 (2), pp. 17-36. https://doi.org/10.15173/jhap.v5i2.2927

Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). „KOKOSZYŃSKA, Maria.” Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, wtorek, 23 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/kokoszynska-maria/

Kubiński, T. (1986). „Maria Kokoszyńska.” Studia Semiotyczne t. XIV/XV, pp. 23-24. https://polona.pl/item-view/342d5445-bbdf-4217-b474-14c12040612a?page=24

29/06/2026

[English below]

Badania nad fenomenem kobiet w SLW. Cz. I

Dotąd powstało już sporo wstępnych studiów poświęconych filozofii kobiet z SLW. Od czasu do czasu będę umieszczać posty dotyczące ważniejszych prac w tym obszarze.

Próbę diagnozy fenomenu kobiet w SLW podjęła prof. dr hab. Elżbieta Pakszys (UAM), która poświęciła tej problematyce kilka artykułów. Pierwszy jej tekst na ten temat został opublikowany w 1996 roku, a więc już 30 lat temu.

Wśród czynników, które przyczyniły się do pojawienia się we Lwowie takiej liczby filozofujących kobiet, Pakszys (1998) wymienia pozytywne nastawienie Twardowskiego, jak i samego Uniwersytetu Lwowskiego, do studiujących kobiet.

Pakszys charakteryzuje główne osiągnięcia zidentyfikowanych przez nią dziesięciu przedstawicielek Szkoły oraz sporządza ich bibliografie. Z dzisiejszej perspektywy są one niepełne, niemniej jednak była to pierwsza próba ukazania osiągnięć filozoficznych tych myślicielek.

Autorka charakteryzuje przedstawicielki SLW według hierarchii ich osiągnięć, uwzględniając zakres, zróżnicowanie oraz oryginalność ich koncepcji filozoficznych. Rozważa też, w jakim stopniu styl prac tych kobiet pokrywa się ze sformułowanym przez Ajdukiewicza postulatem logicznego antyirracjonalizmu. Pakszys podkreśla, że wśród uprawianych przez nich dyscyplin filozoficznych dominują logika (w tym semantyka i semiotyka), metodologia nauk, historia filozofii i psychologia.

Autorka najwyżej ocenia osiągnięcia Izydory Dąmbskiej i Marii Ossowskiej, następnie opisuje dorobek Janiny Hosiasson-Lindenbaum, Janiny Kotarbińskiej (Diny Sztejnbarg), Marii Kokoszyńskiej-Lutmanowej, Seweryny Łuszczewskiej-Romahnowej, Danieli Gromskiej oraz w kilku zdaniach Eugenii Ginsberg-Blaustein, Heleny Słoniewskiej i Ireny Filozofówny-Schiller.

Pakszys uważa, że fenomen aktywnych naukowo kobiet w SLW należy umieścić i badać w kontekście globalnym. Stanowią one bowiem najliczniejszą reprezentację kobiet związanych z jednym ośrodkiem naukowym w pierwszej połowie XX wieku. Warto dodać, że dziś wiemy, iż tych kobiet było więcej, a ich faktyczny wpływ był większy niż wskazuje badaczka.

Autorka zwraca też uwagę na specyficzną cechę tego fenomenu, mianowicie w filozofowaniu przedstawicielek Szkoły w zasadzie nieobecna jest refleksja z obszaru myśli feministycznej. Dlatego Pakszys wskazuje na problemy związane z interpretacją fenomenu kobiet z SLW w kategoriach wypracowanych w ramach filozofii feministycznej.

Sposób filozofowania przedstawicielek Szkoły Lwowsko-Warszawskiej podważa na przykład „esencjalistyczne” tendencje obecne w „genderowych” narracjach, które traktują filozofię analityczną jako „męską” (tj. posługującą się racjonalnym, suchym, obiektywnym i logicznym stylem).

Studium Pakszys ma charakter wstępnej diagnozy i zarysu największych osiągnięć przedstawicielek Szkoły. Autorka nie proponuje rozwiązania problemu „feministycznego” odczytania fenomenu kobiet z SLW; stawia pewne hipotezy i postuluje potrzebę pogłębionych badań w celu ich weryfikacji.

Źródła:
Pakszys, E. (1996). Kobiety w polskiej filozofii analitycznej. W stulecie szkoły lwowsko-warszawskiej (1895-1995). W: Kobieta i kultura, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, s. 89-98. Warszawa: DiG.

Pakszys, E. (1998). Women Contributions to the Achievements of the Lvov-Warsaw School: A Survey. W: The Lvov-Warsaw School and Contemporary Philosophy, red. K. Kijania-Placek, J. Woleński, s. 55-71. Dordrecht: Springer.

* * *

Research on the Phenomenon of Women in the LWS. Part I

To date, a considerable number of preliminary studies have been devoted to the philosophy of women associated with the Lvov-Warsaw School (LWS). From time to time, I will publish posts discussing the most important contributions in this area.

One of the first attempts to diagnose the phenomenon of women in the LWS was undertaken by Professor Elżbieta Pakszys (Adam Mickiewicz University), who has published several articles on the subject. Her first paper addressing this issue appeared in 1996, already thirty years ago.

Among the factors that contributed to the emergence of such a large number of women philosophers in Lwów (Lviv), Pakszys (1998) points to the positive attitude of both Kazimierz Twardowski and the University of Lvov toward female students.

Pakszys outlines the principal achievements of the ten women representatives of the School identified in her study and compiles their bibliographies. Although these bibliographies are incomplete from today's perspective, they constituted the first attempt to present the philosophical achievements of these thinkers.

The author discusses the women of the LWS in terms of a hierarchy of their achievements, taking into account the scope, diversity, and originality of their philosophical ideas. She also considers the extent to which their style of philosophizing conforms to the logical anti-irrationalism advocated by Kazimierz Ajdukiewicz. Pakszys emphasizes that the disciplines in which these women were most active include logic (especially semantics and semiotics), the methodology of science, the history of philosophy, and psychology.

She ranks the achievements of Izydora Dąmbska and Maria Ossowska highest, followed by discussions of the work of Janina Hosiasson-Lindenbaum, Janina Kotarbińska (Dina Sztejnbarg), Maria Kokoszyńska-Lutmanowa, Seweryna Łuszczewska-Romahnowa, and Daniela Gromska, while devoting a few brief remarks to Eugenia Ginsberg-Blaustein, Helena Słoniewska, and Irena Filozofówna-Schiller.

Pakszys argues that the phenomenon of academically active women in the LWS should be situated and studied within a global context. They constitute the largest group of women associated with a single academic centre in the first half of the twentieth century. It is worth adding that we now know that there were even more such women and that their actual influence was greater than the author could demonstrate at the time.

Pakszys also draws attention to a distinctive feature of this phenomenon: the philosophical writings of the women associated with the School are, for the most part, devoid of reflection inspired by feminist thought. For this reason, she points to the difficulties involved in interpreting the phenomenon of women in the LWS through categories developed within feminist philosophy.

The style of philosophizing characteristic of the women of the Lvov-Warsaw School, for example, challenges the "essentialist" tendencies present in some gender-based narratives, which portray analytic philosophy as inherently "masculine" – that is, as employing a rational, dry, objective, and rigorously logical style.

Pakszys's study is best understood as a preliminary diagnosis and an outline of the major achievements of the women of the School. Rather than offering a definitive solution to the problem of a "feminist" interpretation of the phenomenon of women in the LWS, she advances several hypotheses and calls for more in-depth research to test them.

Sources:
Pakszys, E. (1996). Kobiety w polskiej filozofii analitycznej. W stulecie szkoły lwowsko-warszawskiej (1895-1995). In. Kobieta i kultura, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, pp. 89-98. Warszawa: DiG.

Pakszys, E. (1998). Women Contributions to the Achievements of the Lvov-Warsaw School: A Survey. In. The Lvov-Warsaw School and Contemporary Philosophy, red. K. Kijania-Placek, J. Woleński, pp. 55-71. Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-011-5108-5_6

28/06/2026

[English below]

Przedstawicielki Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Część czwarta.

Do wybitnych należą osiągnięcia przedstawicieli SLW w obszarze PEDAGOGIKI. Szczególną rolę w rozwoju tej dyscypliny w Polsce odegrali uczniowie Twardowskiego: Kazimierz Sośnicki i Bogdan Nawroczyński, którzy wykształcili kolejne pokolenie pedagożek i pedagogów.

Sośnicki (doktorat w 1910 r.) pracował na Uniwersytecie Lwowskim, a po II wojnie światowej na uczelniach w Toruniu i w Gdańsku. Miał 11 uczniów, w tym 2 uczennice, które wypromował na doktorów:

• 1960 – MARIA z d. Kossecka LIPOWSKA: „Koncepcje wykształcenia ogólnego w programach szkoły polskiej z lat 1919–1922”
• 1965 – REGINA KNAPIK: „O zasadzie poglądowości i jej odmianach w zależności od prądów umysłowych i polityczno-gospodarczych”

Lipowska uzyskała habilitację (1969) i wykładała na Uniwersytecie w Toruniu w latach 1952–1983.

Nawroczyński (doktorat w 1914 r.) związany był głównie z Uniwersytetem Warszawskim. Miał jednego ucznia i 4 uczennice. Wszystkie uzyskały pod jego kierunkiem stopień doktora:

• 1933 – JÓZEFA z d. Rubach JĘDRYCHOWSKA: „Poglądy pedagogiczne i praktyka wychowawcza P. Petersena”
• 1960 – SABINA z d. Zilberberg LEWINOWA: „U początków polskiej teorii wychowania dziecka w wieku przedszkolnym”
• 1961 – EUGENIA z d. Zembrzuska DĄBROWSKA: „Problemy społeczne i pedagogiczne reform szkolnych w Czechosłowacji”
• 1962 – ANNA z d. Mońka STANIKOWA: „Szkolnictwo w Belgii współczesnej”

Stanikowa uzyskała habilitację (1969) oraz profesurę (1979); wykładała na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1948-1992. Z kolei Dąbrowska habilitowała się w 1974 r., wykładała na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej.

Na koniec, kolejna odsłona PSYCHOLOGICZNEJ gałęzi SLW, tym razem w postaci Mieczysława Kreutza (doktorat w 1924 r.), który miał 9 uczniów i 3 uczennice. Wszystkie uzyskały pod jego opieką stopień doktora:

• 1961 – MARIA PORĘBSKA: „Analiza zachowania się pod wpływem trudności”
• 1968 – HELENA z d. Joch LARKOWA: „Postawy otoczenia wobec inwalidów”
• 1968 – ELŻBIETA z d. Gising OMBACHOWA: „Cechy formalne spostrzeżeń u ludzi zdrowych i u ludzi ze zmianami nerwicowymi”

Porębska uzyskała habilitację (1968) oraz profesurę (1991) na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie wykładała w latach 1948-1993.

Zdjęcie: u góry, od lewej: Lipowska, Jędrychowska, Stanikowa; u dołu, od lewej: Dąbrowska, Porębska i Larkowa.

Źródła:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. T. I-II. Biogramy. Lublin: Academicon. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/
*
Women Representatives of the Lvov–Warsaw School. Part Four

Among the outstanding achievements of the representatives of the Lvov-Warsaw School (LWS) are their contributions to the field of education (pedagogy). A particularly important role in the development of this discipline in Poland was played by Kazimierz Sośnicki and Bogdan Nawroczyński, both students of Kazimierz Twardowski, who educated the next generation of educational scholars.

Kazimierz Sośnicki (PhD, 1910) worked at the University of Lwów and, after the Second World War, at universities in Toruń and Gdańsk. He supervised 11 doctoral students, including two women, both of whom earned their PhD degrees under his supervision:

• 1960 – MARIA (née Kossecka) LIPOWSKA: “Concepts of General Education in the Curricula of the Polish School, 1919–1922”
• 1965 – REGINA KNAPIK: “The Principle of Concreteness and Its Variants in Relation to Intellectual and Political-Economic Currents”

Lipowska completed her habilitation in 1969 and taught at Nicolaus Copernicus University in Toruń from 1952 to 1983.

Bogdan Nawroczyński (PhD, 1914) was primarily affiliated with the University of Warsaw. He supervised one male and four female doctoral students. All four women obtained their PhD degrees under his supervision:

• 1933 – JÓZEFA (née Rubach) JĘDRYCHOWSKA: “The Educational Views and Educational Practice of P. Petersen”
• 1960 – SABINA (née Zilberberg) LEWINOWA: “The Origins of the Polish Theory of Preschool Education”
• 1961 – EUGENIA (née Zembrzuska) DĄBROWSKA: “Social and Educational Problems of School Reforms in Czechoslovakia”
• 1962 – ANNA (née Mońka) STANIKOWA: “Contemporary Education in Belgium”

Stanikowa completed her habilitation in 1969, was awarded the title of professor in 1979, and taught at the University of Warsaw from 1948 to 1992. Dąbrowska completed her habilitation in 1974 and lectured at both the University of Warsaw and the Warsaw School of Social Psychology.

Finally, another representative of the psychological branch of the Lvov-Warsaw School: Mieczysław Kreutz (PhD, 1924), who supervised nine male and three female doctoral students. All three women earned their PhD degrees under his supervision:

• 1961 – MARIA PORĘBSKA: “An Analysis of Behaviour under Conditions of Difficulty”
• 1968 – HELENA (née Joch) LARKOWA: “Social Attitudes toward Persons with Disabilities”
• 1968 – ELŻBIETA (née Gising) OMBACHOWA: “Formal Characteristics of Perception in Healthy Individuals and in Individuals with Neurotic Disorders”

Porębska completed her habilitation in 1968 and was awarded the title of professor in 1991 at the University of Wrocław, where she taught from 1948 to 1993.

In the photograph, top row (from left): Lipowska, Jędrychowska, Stanikowa. Bottom row (from left): Dąbrowska, Porębska, and Larkowa.

Sources:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. T. I-II. Biogramy. Lublin: Academicon. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/

27/06/2026

[English below]

Niedoceniana prekursorka poznańskich studiów nad logiką: Seweryna Łuszczewska-Romahnowa

Dziś, 27 czerwca 2026 roku, mija 48. rocznica śmierci Seweryny Łuszczewskiej-Romahnowej (ur. 1904 r.). Uczonej, która dzięki swojej działalności naukowej i nauczycielskiej przyczyniła się do stworzenia prężnego ośrodka badań w obszarze logiki i metodologii nauk na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W roku 1932 obroniła rozprawę doktorską pt. „O wyrazach okazjonalnych”, którą przygotowała pod kierunkiem Twardowskiego. Następnie, do wybuchu wojny, pracowała jako nauczycielka w szkołach oraz jako asystentka Kazimierza Ajdukiewicza na Uniwersytecie Lwowskim.

W 1943 roku została wraz z mężem, Edmundem Romahnem, aresztowana przez Gestapo i umieszczona w obozie KL Majdanek. Jej mąż zmarł niedługo później. Łuszczewska-Romahnowa była następnie więziona w obozach KL Ravensbrück i KL Buchenwald. Przeżyła wojnę, jednak do końca życia zmagała się z problemami zdrowotnymi.

W 1945 roku znalazła się w Poznaniu, gdzie uzyskała habilitację (docenturę). W roku 1957 przejęła po Ajdukiewiczu kierowanie Katedrą Logiki, którą prowadziła do przejścia na emeryturę w 1974 roku. Jej uczniami byli Tadeusz Batóg, Jerzy Czajsner i Mieczysław Jarosz.

Zajmowała się głównie logiką matematyczną i metodologią nauk. Oto kilka jej najważniejszych wyników: 1) podała uogólniony teoretyczny odpowiednik graficznej metody Venna sprawdzania formuł logiki tradycyjnej, stanowiący metodę rozstrzygania jednoargumentowego węższego rachunku funkcyjnego, 2) zbudowała szczegółową logiczno-matematyczną teorię klasyfikacji wielopoziomowych, w której innowacją było określenie funkcji odległości wyznaczonej przez klasyfikację, 3) poddała krytyce probabilistyczne ujęcie problemu indukcji.

Łuszczewska-Romahnowa przełożyła ponadto książkę o logice z Port-Royal pt. „Logika czyli sztuka myślenia” autorstwa Antoine’a Arnaulda i Pierre’a Nicole’a.

Według Jerzego Pelca: „Była w sposobie myślenia i pisania, podejścia do filozofii i stylu rozwiązywania zagadnień przedstawicielką tego, co na świecie zyskało sobie nazwę polskiej szkoły logiki”.

Na zdjęciu: portret Seweryny Łuszczewskiej-Romahnowej.

Źródła:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). ROMAHNOWA, Seweryna z d. Łuszczewska. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, środa, 10 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/romahnowa-seweryna-z-d-luszczewska/

Pelc, J. (1980). „Wspomnienie o Sewerynie z Łuszczewskich Romahnowej.” Studia Semiotyczne t. X, s. 7-11. https://polona.pl/item-view/2a86eea8-63eb-4286-9d02-3b3ac499c241?page=8

*
An Underappreciated Pioneer of the Poznanian Studies on Logic: Seweryna Łuszczewska-Romahnowa

Today, 27 June 2026, marks the 48th anniversary of the death of Seweryna Łuszczewska-Romahnowa (born in 1904), a scholar who played a significant role in establishing a vibrant centre for research in logic and the methodology of science at Adam Mickiewicz University in Poznań.

In 1932, she defended her doctoral dissertation, “On Indexical Expressions” (O wyrazach okazjonalnych), written under the supervision of Kazimierz Twardowski. Until the outbreak of the Second World War, she worked as a secondary school teacher and as an assistant to Kazimierz Ajdukiewicz at the Jan Kazimierz University in Lvov (Lviv).

In 1943, she and her husband, Edmund Romahn, were arrested by the Gestapo and imprisoned in the Majdanek concentration camp. Her husband died shortly thereafter. Łuszczewska-Romahnowa was subsequently transferred to the Ravensbrück and Buchenwald concentration camps. Although she survived the war, she struggled with serious health problems for the rest of her life.

In 1945, she settled in Poznań, where she completed her habilitation and was appointed “docent”. In 1957, she succeeded Ajdukiewicz as head of the Chair of Logic, a position she held until her retirement in 1974. Among her students were Tadeusz Batóg, Jerzy Czajsner, and Mieczysław Jarosz.

Her research focused primarily on mathematical logic and the methodology of science. Among her most important achievements were: (1) the development of a generalized theoretical counterpart to Venn's graphical method for testing formulas of traditional logic, providing a decision procedure for the one-variable restricted functional calculus; (2) the construction of a detailed logical-mathematical theory of multi-level classifications, whose innovative feature was the introduction of a distance function determined by the classification itself; and (3) a critical analysis of the probabilistic approach to the problem of induction.

Łuszczewska-Romahnowa also translated the Port-Royal classic “Logic, or the Art of Thinking” by Antoine Arnauld and Pierre Nicole into Polish.

According to Jerzy Pelc:
"In her way of thinking and writing, her approach to philosophy, and her style of solving problems, she represented what came to be known internationally as the Polish School of Logic."

Sources:
Brożek, A., Jadacki, J., Gomułczak, A. (2025). ROMAHNOWA, Seweryna z d. Łuszczewska. Wersja: 1.0. W: Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Wydawnictwo Academicon, Warszawa–Lublin, środa, 10 września 2025. https://encyklopedia.slw.uw.edu.pl/articles/romahnowa-seweryna-z-d-luszczewska/

Pelc, J. (1980). „Wspomnienie o Sewerynie z Łuszczewskich Romahnowej.” Studia Semiotyczne t. X, s. 7-11. https://polona.pl/item-view/2a86eea8-63eb-4286-9d02-3b3ac499c241?page=8

Lovers of Wisdom

04/07/2026

01/07/2026

30/06/2026

30/06/2026

29/06/2026

28/06/2026

27/06/2026

Adres

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Skróty

Udostępnij

Kategoria