Zakład Ekologii Behawioralnej - po godzinach

08/12/2025

Ciekawe wykłady 🐺🌲
Wśród prelegentów/ek będzie Asia Furmankiewicz z ZEB 🤗

Polskie Towarzystwo Etologiczne zaprasza na XI Wieczór Naukowy Polskiego Towarzystwa Etologicznego, Wilczy Wieczór, który odbędzie się w trybie online w piątek 12 grudnia 2025 o godz. 18:00.

Link do spotkania: https://zoom.us/j/96772553673?pwd=boGXlwOkEp1WKIVIDUysebNaNPO8s2.1

05/12/2025

💡💡Nowa publikacja: „Włączyć ciemność. Ekologiczne konsekwencje nocnego sztucznego światła” Ewa Zysk-Gorczynska, Iwona Gottfried, Marcin Kadej, Aleksandra Kolanek, Ryszard Polechoński, Agnieszka Sergie, Adrian Smolis.

Fundacja Szklane Pułapki podjęła się ambitnego zadania, stworzenia zespołu - członkinią ze strony ZEB jest Iwona Gottfried 🦇🦇- który opracuje podsumowanie aktualnego stanu wiedzy o wpływie sztucznego światła na faunę. Powstała książka, która nie tylko jest naukowym przeglądem, ale także praktycznym przewodnikiem dobrych praktyk dla osób zarządzających terenami zurbanizowanymi. Autorzy zwracają uwagę na pilną potrzebę opracowania wytycznych dotyczących oświetlenia, które pozwolą ograniczyć szkody w ekosystemach i poprawić jakość życia ludzi.

Zacznijmy myśleć o ciemności jak o zasobie.⏳☘️💡

Sztuczne światło w nocy (ALAN – Artificial Light At Night) stało się jednym z najszybciej rosnących globalnych zagrożeń dla przyrody. W ciągu ostatniej dekady liczba badań dotyczących wpływu zanieczyszczenia światłem wzrosła lawinowo — opublikowano już ponad 8000 artykułów naukowych, które pokazują, jak poważnie światło nocne zaburza funkcjonowanie organizmów.

Dlaczego to problem?
Globalna urbanizacja sprawiła, że zasięg i intensywność nocnego oświetlenia rosną w tempie ok. 6% rocznie (w zależności od regionu nawet do 24%). Oznacza to coraz większą presję na zwierzęta, rośliny, a także na zdrowie człowieka. Sztuczne światło zaburza rytmy dobowe, migracje, rozmnażanie, orientację przestrzenną oraz funkcjonowanie całych ekosystemów.
Mimo tak silnych dowodów, problem ALAN wciąż bywa bagatelizowany i rzadko traktowany jako realne, globalne zagrożenie środowiskowe.🍀

💡💡Duuużo więcej informacji znajdziecie tu: https://sklep.szklanepulapki.pl/sklep/ksiazki/ksiazka-wlaczyc-ciemnosc-ekologiczne-konsekwencje-nocnego-sztucznego-swiatla/

Najwyższy czas ograniczyć zbędne światło i włączyć ciemność 🌘

tekst: JG / ed. MZN

30/11/2025

Zapraszamy na OTWARTE SEMINARIUM ZEB już w CZWARTEK 🤗🐓🤗
4 grudnia 2025, godz. 17 (online)

Naszą gościnią będzie Paulina Kramarz (UJ, Kraków) z wystąpieniem pt.: "Czym się różni kura od kuropatwy, czyli o tym, czy wiedza naukowa pomaga zmienić podejście do ptaków w rolnictwie."

Streszczenie :
Ptaki, podobnie jak każda składowa przyrody, są nierozłączną częścią rolnictwa – w przypadku tej grupy, zarówno jako gatunki chowane na mięso i jaja, jak i dzikie gatunki. Współczesna nauka dostarcza coraz to nowych informacji na temat biologii, w tym ekologii i behawioru tych zwierząt. Dostarcza danych pokazujących wpływ różnych metod chowu ptaków na przyrodę i środowisko. Pozwala też ocenić, czy dzika awifauna może być naszym sprzymierzeńcem w wytwarzaniu żywności i innej działalności rolniczej. W swoim wykładzie opowiem o tym, czy wiedza ta przekłada się na to, jak traktowane są obecnie ptaki przez osoby zajmujące się rolnictwem. A także o zagadnieniach związanych z wpływem społeczności naukowej na ten proces.

Bio:
Dr. hab. Paulina Kramarz, profesora nadzwyczajna Uniwersytetu Jagiellońskiego w Instytucie Nauk o Środowisku, jest współautorką publikacji dotyczących ekologii bezkręgowców lądowych, z czego część dotyczy ekotoksykologii, upraw GMO oraz biologicznej ochrony upraw. Obecnie zajmuje się przede wszystkim aspektami ewolucyjnymi i ekologicznymi fizjologii owadów oraz edukacją i popularyzacją nauki. Jest członkinią Rady Klimatycznej UJ oraz Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Współtworzyła portal popularnonaukowy Nauka dla Przyrody. Naukowym hobby Pauliny Kramarz jest agroekologia.

Link do spotkania:
https://teams.microsoft.com/meet/38494207602894?p=xA6df6eO90LN0tczjQ

17/11/2025

OTWARTE SEMINARIUM ZEB online 🤗🐑🐑🌱
TEN czwartek 20/11, godz. 17.oo ZAPRASZAMY!

Będziemy gościć Marię Kohut z wystąpieniem pt.: "Możliwości prac badawczo-naukowych w Centrum Pasterskim w Koniakowie"

Streszczenie:
Tradycyjny wypas owiec w polskich Karpatach stanowi unikalny model współistnienia człowieka z naturą. Zakorzeniony w wiekach lokalnej wiedzy i dziedzictwie kulturowym, zwyczaj ten nie tylko kształtuje górskie krajobrazy, ale także wspiera bioróżnorodność poprzez utrzymanie otwartych siedlisk.
Centrum Pasterskie w Koniakowie, położone w Beskidzie Śląskim, jest jednym z niewielu miejsc, gdzie tradycyjne pasterstwo jest nadal aktywnie podtrzymywane i dostosowywane do współczesnych wyzwań. Systemy wypasu stosowane w tym regionie opierają się na ścisłej współpracy między bacami, zwierzętami gospodarskimi i środowiskiem naturalnym. Sezonowe przemieszczanie się stad, poszanowanie rytmów ekologicznych i zrównoważone wykorzystanie zasobów ilustrują, jak tradycyjne rolnictwo może zachować swoją aktualność w XXI wieku. Ten przykład zintegrowanego użytkowania gruntów pokazuje, że zachowanie tradycyjnych praktyk może przynieść cenne lekcje w zakresie odporności ekologicznej, zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego gospodarowania gruntami.

Bio:
Maria Kohut, mgr zarządzania (UJ) i Baca Mistrz, wraz z Piotrem Kohutem, Bacą Mistrzem, od 2003 r. prowadzą innowacyjne gospodarstwo pasterskie i Centrum Pasterskie w Koniakowie (otwarte 2015), które jest Zagrodą Edukacyjną i atrakcją turystyczną. Oboje są głęboko zaangażowani w kultywowanie i promocję tradycyjnego pasterstwa karpackiego. Maria prowadzi szkolenia zawodowe dla młodocianych (juhas, baca), warsztaty rękodzieła i prelekcje dla ok. 15 tys. uczestników rocznie. Jest autorką broszur i współautorką publikacji naukowych (projekt WOOLUME – nagrodzony Polską Nagrodą Inteligentnego Rozwoju 2023), promując innowacyjne wykorzystanie wełny.
Piotr, jeden z nielicznych Baców Mistrzów z ChNP na oscypki/redykołki, rozwija unikalny model hodowli owiec i produkcji serów. Jest aktywnym członkiem Izby Rzemieślniczej, działał w programach Owca Plus oraz Life+Beskidy. W 2013 r. zainicjował historyczny Redyk Karpacki (1200 km, międzynarodowa współpraca). Oboje nagradzani za produkty regionalne, działalność kulturalną i społeczną (m.in. "Osobowość Ziem Górskich", "Zasłużony dla Kultury Polskiej", "Za zasługi dla Ochrony Środowiska”). Centrum Pasterskie, odwiedzane rocznie przez ok. 100 tys. osób (szacunkowo), oferuje praktyki studenckie (m.in. UJ), wykłady terenowe dla branży rolniczej i przyjmuje międzynarodowe "study tour". Zostało wyróżnione dyplomem Marszałka Województwa Śląskiego (2017) i I miejscem w konkursie "Najciekawsze Wsie”. Maria i Piotr planują dalsze badania z UJ nad wpływem tradycyjnego wypasu na środowisko, bazując na "Tradycyjnej Wiedzy Ekologicznej" (TEK) i koncepcji "Lo-TEK", dążąc do rozwoju gospodarki "zero waste". Ich działalność odzwierciedla zrównoważone podejście do dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego Karpat.

Link do spotkania:
https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3a4KywdBqEv7G-fARBFZzBa9Bo3nkbA3H-K40QcCy89ME1%40thread.tacv2/1763409731314?context=%7b%22Tid%22%3a%222b71bef9-3b13-4432-b5f4-1f5ac2278d0c%22%2c%22Oid%22%3a%226f27d06c-520d-44f0-9b25-81c02ac4f1c5%22%7d

Tekst: MK; Foto: seroscypek.pl

16/11/2025

Nowa publikacja ZEB 🤗

Nietoperze zimują… w korytarzach wygryzionych przez chrząszcze! Nowe wyniki badań z Europy Środkowej 🪲😉

· Czy chrząszcze mogą być inżynierami ekosystemu i czy zamierające lub martwe dęby mogą mieć istotne znaczenie dla nietoperzy? Okazuje się, że tak! Najnowsze badania pokazują, że korytarze wygryzione przez larwy kozioroga dębosza (Cerambyx cerdo)stanowią ważne zimowe schronienie dla kilku gatunków nietoperzy. Ssaki te stwierdzano w 46% monitorowanych drzew. W jednym dębie, z korytarzami kozioroga, znaleziono nawet 19 hibernujących osobników! Najczęściej w korytarzach skierowanych w cieplejszą stronę świata (południe, zachód) i na wysokości 0,6–15,5 m nad ziemią. Im więcej korytarzy wygryzionych przez chrząszcza, tym większa szansa, że drzewo stanie się zimowym „hostelem” dla nietoperzy.

· Dlaczego to ważne w kontekście ocieplenia klimatu? Koziorogi na rozwój, a następnie nietoperze na zimowiska, wybierały stare dęby o obwodach 240–600 cm. Takie drzewa zapewniają dobrą izolację przed niskimi temperaturami w zimie. Wraz ze wzrostem średnich temperatur zimowych coraz więcej drzew może oferować nietoperzom warunki sprzyjające hibernacji. Z jednej strony to dobra wiadomość, bo zwiększa się dostępność naturalnych kryjówek i nietoperze mogą skracać dystanse sezonowych migracji. Z drugiej — w miastach i lasach gospodarczych często usuwane są martwe czy zamierające drzewa, zwłaszcza te zasiedlone przez owady, takie jak kozioróg dębosz. To oznacza, że w czasie coraz krótszych i cieplejszych zim będących następstwem ocieplenia klimatu, nietoperze coraz częściej będą zimować w kryjówkach w drzewach, które… regularnie znikają. Wycinka drzew najczęściej prowadzona jest po zakończeniu wegetacji przez rośliny, a więc w momencie kiedy nietoperze rozpoczynają hibernacje. Wycinanie starych drzew z korytarzami larwalnymi bez sprawdzenia, czy zimują w nich nietoperze, może więc prowadzić do śmierci tych zwierząt. Dlatego zimowe nadzory zoologiczne powinny stać się obowiązkowym elementem prac pielęgnacyjnych i wycinkowych.

Więcej przeczytacie tu: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301479725038915

IG

04/11/2025

OTWARTE SEMINARIUM ZEB - TEN czwartek 6/11, godz 17.oo ZAPRASZAMY 🤗

Naszym gościem będzie Jan Rapczyński z wystąpieniem „Rybitwy rzeczne z nadajnikami GPS i inne badania ptaków siewkowych w Dolinie Środkowej Wisły”

Streszczenie:

W pierwszej części prelegent przedstawi rezultat badań nad rybitwą rzeczną (Sterna hirundo). Gatunek ten podejmuje dalekie wędrówki na zimowiska, jednak dotychczas dokładna ich trasa, specyfika poszczególnych parametrów lotu i miejsca zimowania ptaków ze środkowej Polski pozostawały nieznane. By uzupełnić wiedzę, która dotychczas opierała się o odczyty obrączek i dane z geolokatorów, zastosowano 12 nadajników satelitarnych, które założono na dorosłe ptaki lęgowe w Dolinie Środkowej Wisły. Otrzymano ponad 500 000 rekordów, na podstawie których określono, że wszystkie badane ptaki podążały tzw. szlakiem wschodnim, z głównymi miejscami przystankowymi w rejonie ujścia Dunaju i Dniestru, w okolicach ujścia Nilu oraz wokół Półwyspu Somalijskiego. Zimowiska rozciągały się od Kenii do Madagaskaru i Mozambiku, największa zarejestrowana prędkość wyniosła 105 km/h, a wysokość 6662 m n.p.m..
W drugiej części spotkania zostanie zaprezentowany zakres prac Terenowej Stacji Ornitologicznej "Obóz Wisła", która zajmuje się badaniem ptaków od 1983 roku, a od kilku lat koncentruje się na ptakach siewkowych – zarówno pod kątem migracji, jak i ekologii lęgowej.

O prelegencie:

Jan Rapczyński, ornitolog z kilkunastoletnim doświadczeniem. Absolwent Uniwersytetu w Eberswalde (Niemcy), gdzie ukończył kierunek Forest Information Technology. Znaczną część swojego życia poświęca ptakom Wisły, kierując pracami Terenowej Stacji Ornitologicznej "Obóz Wisła", prowadząc badania i realizując zadania ochronne ze szczególnym uwzględnieniem ptaków siewkowych.

Link do spotkania w Teams:

https://teams.microsoft.com/meet/39760496441535?p=GSFfyB21ML5xESn7Y6

Naciśnij link lub wklej go w przeglądarce, aby dołączyć.

03/11/2025

Zapraszamy na otwarte seminaria ZEB. Inauguracja sezonu 2025/2026 już w najbliższy czwartek o godz. 17.oo :)

28/10/2025

Konferencji nie zastąpi czytanie artykułów i książek!😊🦇🦇🦇🤗
Kontakt z innymi badaczami jest niezwykle ważny — nic nie inspiruje tak, jak rozmowy o nauce z ludźmi, którzy dzielą te same pasje. Po kilku dniach słuchania referatów, przeglądania plakatów i długich dyskusjach o wynikach badań czy nowinkach naukowych wraca się może zmęczonym fizycznie, ale z głową pełną nowych pomysłów i zapałem do działania.

W Policach, w dniach 24–26 października 2025 r. odbywała się Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna (OKCh). W tym roku pracownicy i dyplomanci ZEB zaprezentowali trzy referaty – o wpływie sztucznego oświetlenia na nietoperze oraz o ekologii nocka orzęsionego. Gratulacje dla autorów i prelegentów, naszych studentów: Basi Ptak, Julii Grzyl, Stsiapana Lysionkau. 😊 💪🦇

Na koferencyjnej wycieczce zwiedzaliśmy pozostałości Fabryki Benzyny Syntetycznej w Policach, które są ważnym zimowiskiem nietoperzy w tej części Polski. Zimę spędza tu 700-1500 osobników naszych ulubionych ssaków. 🦇🦇🦇

Dziękujemy za świetną organizację i zadbanie o miejsce na inspirujące spotkania. Już nie możemy się doczekać kolejnej konferencji, ###III OKCh, która odbędzie się za rok w Kampinoskim Parku Narodowym! 🤗

IG

15/10/2025

🍀🌲🦉🦅🦢🐦‍⬛🦆Popularyzacja wiedzy o ptakach i rozwijanie pasji ornitologicznych wśród młodych adeptów szkól leśnych w Polsce 🐦‍⬛🦢🦅🦉🦆🍀

Technikum Leśne im. prof. Władysława Jedlińskiego w Miliczu było gospodarzem I Konkursu Ornitologicznego, który odbył się 10 i 11 października.
Konkurs odbył się pod patronatem m.in. Uniwersytetu Wrocławskiego, przy współudziale Stacji Ornitologicznej UWr (Beata Orłowska) oraz Zakładu Ekologii Behawioralnej UWr (Magdalena Zagalska-Neubauer)

Wielkie podziękowania dla Technikum za doskonałą organizację i współpracę, szczególnie dla Dyrektor szkoły Pani Justyny Żarczyńskiej oraz Pana Grzegorza Panka.

Najważniejsze wniosek - mamy wspaniałych i zdolnych młodych ornitologów z pasją, którą trzeba pielęgnować i rozwijać 🤗💪

(Foto własne i z fb Technikum Leśnego w Miliczu)

12/10/2025

🪶🦢🪼🕷️🦇🐦‍⬛🐞Wszystkich, którzy chcą podziałać, nabrać praktycznych umiejętności w pracy biologa, spotkać energetycznych ludzi zapraszamy na pierwsze w tym roku spotkanie studenckiego koła naukowego.
Czwartek 17.00!
W programie spotkania: jak przyjemnie i naukowo można spędzić czas ;) o planowanym projekcie i działaniach koła, wybory do zarządu.
🍀ZAPRASZAMY wszystkich z własnymi pomysłami i tych, którzy chcą się włączyć do planowanych działań.

Witamy się z wami po małej przerwie!

Już w najbliższy czwartek odbędzie się spotkanie SKN Etologów TENEO, na które zapraszamy wszystkich zainteresowanych naszą działalnością. Wpadnijcie i dowiedzcie się, jakie ciekawe rzeczy planujemy na najbliższy rok akademicki. W razie jakichkolwiek pytań lub braku możliwości dotarcia na spotkanie, zapraszamy śmiało do kontaktu w wiadomościach.

Do zobaczenia!

09/10/2025

🤗🤗 W ubiegły czwartek odbyło się V Posiedzenie Plenarne Komitetu Biologii Organizmalnej PAN, podczas którego Kapituła I edycji konkursu KBO PAN za najlepszy debiut naukowy w zakresie biologii organizmu przyznała nagrodę mgr Jakubowi Adamowi Zającowi.
Nagrodzona została praca pt. „Unravelling intermediate migration patterns in gull hybrids: insights from ring re-encounters”, opublikowana w czasopiśmie Scientific Reports, której Kuba jest pierwszym autorem. Praca dostarcza ważnych dowodów na genetyczne podłoże migracji, stanowiąc istotny krok w badaniach nad dziedziczeniem zachowań migracyjnych.
Kapituła wyróżniła innowacyjny charakter pracy, w której po raz pierwszy wykorzystano dane z obrączkowania do opisu migracji mieszańców międzygatunkowych.
Na posiedzeniu obecna była również dr hab. Magdalena Zagalska-Neubauer, prof. UWr, promotorka pracy magisterskiej i współautorka publikacji. W czasie posiedzenia Kuba zaprezentował wyniki swojej pracy, wzbudzając żywą i inspirującą dyskusję.
Serdecznie gratulujemy i trzymamy kciuki za dalsze sukcesy! 🤗💪

JZ