16/08/2026
🚢 HBL / MBL คืออะไร? ต่างกันอย่างไรในงาน Shipping
คนทำงานด้าน Logistics, Shipping, Import–Export และ Freight Forwarding มักพบคำว่า HBL และ MBL อยู่เสมอ
ทั้งสองอย่างเป็น Bill of Lading (B/L) แต่มีความแตกต่างกันในเรื่อง ผู้ที่ออกเอกสาร คู่สัญญา และระดับของการขนส่ง
━━━━━━━━━━━━━━
📄 HBL คืออะไร?
HBL = House Bill of Lading
โดยทั่วไป HBL ออกโดย Freight Forwarder หรือ NVOCC ให้แก่ลูกค้า/ผู้ส่งสินค้า
HBL แสดงรายละเอียดการขนส่งในระดับ House หรือความสัมพันธ์ระหว่างลูกค้ากับผู้ให้บริการขนส่งแบบ Forwarder/NVOCC
ความสัมพันธ์โดยทั่วไป
Shipper ↔ Freight Forwarder / NVOCC
ตัวอย่างเช่น
บริษัท A ต้องการส่งสินค้าไปประเทศญี่ปุ่น และมอบหมายให้ Freight Forwarder จัดการขนส่ง
Freight Forwarder จึงออก HBL ให้บริษัท A
👉 จำง่าย ๆ
HBL = เอกสารระหว่าง Customer/Shipper กับ Freight Forwarder หรือ NVOCC
━━━━━━━━━━━━━━
🚢 MBL คืออะไร?
MBL = Master Bill of Lading
MBL ออกโดย Ocean Carrier / Shipping Line ให้แก่ผู้ที่เป็นคู่สัญญากับสายเรือ เช่น Freight Forwarder หรือ NVOCC ตามรูปแบบการจองระวางและการออก B/L
MBL แสดงรายละเอียดการขนส่งในระดับ Master
ความสัมพันธ์โดยทั่วไป
Freight Forwarder / NVOCC ↔ Ocean Carrier
ตัวอย่างเช่น
Freight Forwarder รับงานจากบริษัท A แล้วนำ Shipment ไปจองระวางกับ Shipping Line
Shipping Line จึงออก MBL ให้แก่ Freight Forwarder หรือ NVOCC ในกรณีที่ฝ่ายนั้นเป็นคู่สัญญากับสายเรือ
👉 จำง่าย ๆ
MBL = เอกสารระหว่างคู่สัญญากับ Ocean Carrier / Shipping Line
━━━━━━━━━━━━━━
📦 ตัวอย่างโครงสร้างการขนส่ง
สมมติว่า
บริษัท A ต้องการส่งสินค้าไปญี่ปุ่น
บริษัท A
⬇️
Freight Forwarder
⬇️
Shipping Line / Ocean Carrier
⬇️
Japan
ในกรณีที่มีทั้ง HBL และ MBL อาจเป็น
บริษัท A ← HBL → Freight Forwarder
และ
Freight Forwarder ← MBL → Shipping Line
ดังนั้น Shipment เดียวกัน อาจมีทั้ง HBL และ MBL แต่เป็น B/L คนละระดับและออกโดยคนละฝ่าย
━━━━━━━━━━━━━━
🔑 วิธีจำ HBL กับ MBL
HBL = House
➡️ โดยทั่วไป Forwarder / NVOCC → Customer
MBL = Master
➡️ โดยทั่วไป Ocean Carrier / Shipping Line → คู่สัญญาที่จองระวางกับสายเรือ
จุดสำคัญคือ อย่าจำเพียงว่าใคร “ส่งให้ใคร” แต่ให้ดูว่าใครเป็นผู้ออก B/L และใครเป็นคู่สัญญาตาม B/L
━━━━━━━━━━━━━━
⚠️ HBL และ MBL ไม่จำเป็นต้องมีข้อมูลเหมือนกันทุกช่อง
นี่เป็นจุดที่คนเริ่มต้นทำงาน Shipping ต้องระวัง
ใน Shipment เดียวกัน ข้อมูลบางรายการใน HBL และ MBL อาจแตกต่างกันได้ เนื่องจากแต่ละ B/L สะท้อน ความสัมพันธ์ทางการขนส่งคนละระดับ
ตัวอย่างข้อมูลที่ควรตรวจสอบ ได้แก่
• HBL No. / MBL No.
• Shipper
• Consignee
• Notify Party
• Container No.
• Seal No.
• Package / Quantity
• Gross Weight
• Port of Loading (POL)
• Port of Discharge (POD)
• Place of Receipt / Place of Delivery (ถ้ามี)
• Vessel / Voyage
โดยเฉพาะก่อนดำเนินการ Customs Clearance, Documentation และ Cargo Release ควรตรวจสอบให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องสอดคล้องกับเอกสารและกระบวนการของ Shipment
━━━━━━━━━━━━━━
🧠 สรุปให้จำง่าย
HBL = House Bill of Lading
➡️ โดยทั่วไปออกโดย Freight Forwarder / NVOCC ให้ลูกค้า
MBL = Master Bill of Lading
➡️ ออกโดย Ocean Carrier / Shipping Line ให้คู่สัญญาที่จองระวางกับสายเรือ
📌 HBL และ MBL สามารถเกี่ยวข้องกับ Shipment เดียวกันได้ แต่ได้หมายความว่าเป็นเอกสารฉบับเดียวกันหรือมีข้อมูลเหมือนกันทุกช่อง
หากเข้าใจว่า “ใครออก B/L ให้ใคร และ B/L อยู่ในระดับ House หรือ Master” จะช่วยให้เข้าใจกระบวนการ Sea Freight และ Freight Forwarding ได้ชัดเจนมากขึ้น
