ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย SAC

08/08/2024

09/06/2024

09/05/2024

🎊 เนื่องในโอกาสที่ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร กำลังพัฒนา "ภาษา-จารึก" ให้เป็นวารสารวิชาการ โดยใช้ชื่อวารสารเดียวกับหนังสือรวมบทความที่ตีพิมพ์ในวาระพิเศษต่าง ๆ ของภาควิชาฯ นับตั้งแต่ พ.ศ. 2531

📚 ในวันนี้ ขอนำเสนอ E-Book หนังสือรวมบทความ "ภาษา จารึก ฉบับที่ 1" เพื่อแสดงให้เห็นวัตถุประสงค์เมื่อครั้งแรกเริ่ม ของการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการของบูรพาจารย์ ตามดำริของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ร้อยเอก เสนีย์ วิลาวรรณ หัวหน้าภาควิชาฯ ในขณะนั้น ฉบับดังกล่าว ตีพิมพ์บทความจำนวน 2 เรื่อง ได้แก่

🪨 บทความแรก เรื่อง "ศิลาจารึกกับข้าพเจ้า" ของ ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร ผู้เชี่ยวชาญด้านจารึก อันเป็นที่มาของคำว่า "จารึก"

📣 และ บทความที่ 2 เรื่อง "ความสัมพันธ์ระหว่างประโยคในภาษาไทย" ของ ศาสตราจารย์ ดร. วิจินตน์ ภาณุพงศ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาศาสตร์ อันเป็นที่มาของคำว่า "ภาษา"

📖 รวมเป็นชื่อ "ภาษา จารึก" หรือ "ภาษา-จารึก" และใช้สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

💻 เชิญอ่าน E-Book :
https://online.anyflip.com/gbtry/ocrx/mobile/index.html

🏛 ห้องหนังสือ E-Book ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร :
https://anyflip.com/bookcase/pigdq/

02/05/2024

การศึกษาการการกระจายตัวเชิงพื้นที่ของจารึกตามประเภทตัวอักษร จาก "ชุดข้อมูลจารึก Dataset" https://db.sac.or.th/inscriptions/ ที่ทาง #ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ได้จัดทำขึ้น ได้ถูกนำมาต่อยอดศึกษาในศาสตร์อื่น ๆ ได้อย่างน่าสนใจ

19/03/2024

ขอแนะนำหนังสือเรื่อง "การอ่านศิลาจารึก" ของ ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร
จัดทำในนาม ศิษย์เก่าสาขาวิชาภาษาไทย สาขาจารึกศึกษา และสาขาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก
พิมพ์แจกเนื่องในวาระครบรอบ ๕๐ ปี ภาควิชาภาษาตะวันออกคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร พุทธศักราช ๒๕๖๗ และเนื่องในงานคุรุบูชาไหว้ครูจารึก ประจำปีการศึกษา ๒๕๖๖

หนังสือเรื่อง "การอ่านศิลาจารึก"
ของ ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร

จัดทำในนาม ศิษย์เก่าสาขาวิชาภาษาไทย สาขาจารึกศึกษา และสาขาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก

พิมพ์แจกเนื่องในวาระครบรอบ ๕๐ ปี ภาควิชาภาษาตะวันออกคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร พุทธศักราช ๒๕๖๗ และเนื่องในงานคุรุบูชาไหว้ครูจารึก ประจำปีการศึกษา ๒๕๖๖

สามารถอ่านฉบับ E-book ได้ที่ลิงก์นี้ https://anyflip.com/tqhlm/uxjd/?fbclid=IwAR2VLOXOFYIeFh9pqlLgKd6X7PP3zDFOXxI9KUK_4jVHcUFGXay7iy01JuY

01/09/2023

วันพรุ่งนี้
พบกับความศักดิ์สิทธิ์ผ่าน 3 ตัวอักษร
ปัลลวะ - ธรรมล้านนา - ขอม
จากประวัติศาสตร์ ความเชื่อ ศาสนา
พร้อมการต่อยอดไปสู่งานวิชาการอย่างลงตัว
พุทธศาสตร์เข้าใจอย่างเข้าถึง รุ่นที่ 6
หัวข้อที่ 3: ภาษาโบราณ อักษรศักดิ์สิทธิ์
วันเสาร์ที่ 2 กันยายน 2566 เวลา 14.00-15.30

=======

วิทยากร
1) อาจารย์ ดร.อุเทน วงศ์สถิตย์ (มหาวิทยาลัยศิลปากร)
2) อาจารย์ ดร.ดิเรก อินจันทร์ (มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่)
3) อาจารย์ ดร.สุชาดา ศรีเศรษฐวรกุล (มหาวิทยาลัยมหิดล)

แล้วพบกันครับ !

31/08/2023

ลาออก! อย่างนี้ต้องลาออก!
เรื่องวุ่น ๆ ของนายศรีโยธาหัวปาก ลาออกแล้วไปไหน หรือไปมีบทบาทอะไรอยู่ที่อื่น?
เห็นประเด็นเป็นกระแสข่าวเรื่องใคร “ลาออก” จากตำแหน่งต่าง ๆ วันนี้หลายข่าวด้วยกัน ทั้งหลายคนก็ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ถึงเหตุผลที่ลาออกของบุคคลเหล่านั้น และคาดการณ์อนาคตเบื้องหน้ากันหลายแนวทาง ด้วยเหตุนี้แอดมินเพจ #จะรักจารึก จึงขอนำเรื่องราวการลาออกจากตำแหน่งหน้าที่การงานของคนคนหนึ่งในอดีตที่กล่าวถึงในจารึกมาเล่าสู่กันฟัง
จารึกนายศรีโยธาออกบวช (พ.ศ.2071) อักษรขอม ภาษาไทย พบที่เจดีย์วัดโบสถ์ อ.เมือง จ.สุโขทัย เนื้อความของจารึกหลักนี้ดูโดยรวมก็มิได้พิสดารอะไรมากมาย เพราะเกี่ยวเนื่องด้วยการสร้างศาสนวัตถุสถานโดยผู้ศรัทธาเหมือนกับจารึกโดยทั่วไป แต่โดยรายละเอียดปลีกย่อยแล้วมีรายละเอียดน่าสนใจอยู่หลายประการ
ประการหนึ่ง จารึกหลักนี้กล่าวถึงประวัติของเจ้าภาพว่า ชื่อ “นายศรีโยธา” ประวัติของท่านผู้นี้คิดแล้วก็น่าสงสารอย่างยิ่งเพราะเหตุหนึ่งเป็นเหตุมาสู่การต้อง “ลาออก” ที่ว่านี้แหละ โดยจารึกได้กล่าวว่า
“จึงนายศรีโยธาหัวปาก แมงคาเข้าหูจักเอาราชการบ่มิได้ จึงอำลาพระยาศรีไสยรณรงค์สงครามออกบวช” (ด้านที่ 1, 8-11)
กล่าวคือนายศรีโยธานี้เดิมเป็นขุนนางระดับหัวปาก คือมีกำลังไพร่ในสังกัดระดับนายร้อย มีอยู่วันหนึ่งไม่รู้ไปทำอย่างไรเข้า ถูก “แมงคา” (หรือแมงคาเรือง) คือตะเข็บชนิดหนึ่งเรืองแสงได้ในตอนกลางคืนไต่เข้าหู โดยเหตุที่น่าเชื่อได้ว่าเหตุไรจึงทราบว่าเป็นแมงคาคงจะเพราะมันเรืองแสงออกมาให้เห็นนั่นเอง ท่านที่เคยมีประสบการณ์แมลงเข้าหูน่าจะเข้าใจดีว่าเป็นการเดือดร้อนรำคาญขนาดไหน และเราก็ไม่ทราบด้วยว่าสรุปว่าเคสนี้เอาออกได้หรือไม่ หากเอาออกไม่ได้ก็อาจทำให้เกิดอาการอักเสบ ติดเชื้อ ส่งผลต่อสุขภาพและคุณภาพการได้ยินในระยะยาวได้ การป่วยของนายศรีโยธานี้จึงเป็นเหตุให้เจ้าตัวลาออกจากราชการและไปบวช
ทั้งนี้จารึกยังได้กล่าวอีกว่าครั้นบวชแล้วภิกษุนายศรีโยธาได้นามว่า “มหาสัทธาปุญโญ”
จริง ๆ คอนเทนต์ของเราจะจบเพียงแค่นี้ก็เห็นจะได้ เพราะเราได้เห็นแล้วว่านายศรีโยธาลาออกจากราชการด้วยเหตุใด แล้วไปไหนต่อ แต่ก็จะเล่าต่อไปอีกว่าการลาออกแล้วไปบวชของนายศรีโยธานั้นก็แสดงให้เห็นถึงบทบาทของพระภิกษุนายศรีโยธาหรือพระมหาสัทธาปุญโญผู้นี้ที่ดูจะยังคงเชิดหน้าชูตาเป็นบุคคลสำคัญในสังคมเมืองสุโขทัยไม่น้อยไปกว่าสมัยที่ท่านยังเป็นฆราวาสเลย
จารึกกล่าวว่าท่าน “มีศรัทธาจะใคร่สร้างอารามในตำบลพระศรีมหาโพธิอันพระมหาสวามีอนุราชเอาแต่ลังกาทวีปมา” กล่าวคือต้องการสร้างวัดในจุดสำคัญมากทางพุทธศาสนาในชุมชน และความศรัทธาปสาทะของท่านก็ได้รับการตอบสนองด้วยดี โดยพระยาศรีไสยรณรงค์ฯ เจ้านายเก่าของท่านนั้นได้อนุเคราะห์ให้หมื่นต่างใจเป็นผู้มา “เหยียบที่” คือรังวัดที่ดินให้แก่พระมหาสัทธาปุญโญ “...โดยยาว 40 เส้น โดยกว้าง 5 เส้น” ซึ่งนับว่าเป็นวัดที่มีเนื้อที่กว้างมาก ในจารึกกล่าวว่าพระยาศรีไสยรณรงค์ฯ ไว้นาทางหัวนอนคือทิศใต้ของวัด และเจ้าเมืองรามราช (พระยารามราชแสนญาธิบดีศรีสัชนาลัยฯ ? - ตำแหน่งเจ้าพระยาครองเมืองสวรรคโลกตามพระไอยการตำแหน่งนาหัวเมือง?) ไว้นาทางตีนนอนคือทิศเหนือวัด ทั้งสองคนไว้นาคนละ 180 ไร่ รวมเป็นพื้นที่ 360 ไร่ทีเดียว
ทั้งนี้บุญกรณีย์ของพระมหาสัทธาปุญโญยังระบุไว้ว่า ได้ไปอัญเชิญพระพุทธรูปจากเมืองพิษณุโลกมาอีก 5 องค์มาประดิษฐานในวัดนี้ สร้างอุโบสถ วิหาร สร้างพระพุทธรูปด้วยวัสดุต่าง ๆ เช่น เงิน ทอง สำริด ดีบุก ศิลา ไม้ ปูน รวม 40 องค์ ทั้งยังหล่อรูปพระคุณเจ้าที่ท่านนับถือคือพระมหาสวามีอนุราชและพระมหาเถรพุทธสาครไว้ที่วัดเชตุพน การทั้งนี้รับรู้ไปถึง “พระยาศรีธรรม (โศกราช - ตำแหน่งเจ้าพระยาครองเมืองสุโขทัยตามพระไอยการตำแหน่งนาหัวเมือง)” ซึ่งได้ถวายข้าคนไว้เป็นข้าพระแก่พระมหาสัทธาปุญโญเป็น “ชายหนึ่งหญิงสาม” ส่วน “สมเด็จพระสังฆราชก็อนุโมทนาด้วยกูหนักหนาแล”
จึงเห็นได้ว่านายศรีโยธาหัวปากนั้นแม้จะได้ “ลาออก” ไปจากราชการตามตำแหน่งหน้าที่เดิมแล้วด้วยความไม่พร้อมทางสุขภาพแต่ก็หันไปมีบทบาทต่อสังคมในด้านอื่นแทน คือด้านพุทธศาสน์ ซึ่งมีศรัทธาเจ้าภาพอนุเคราะห์จำนวนมากล้วนแต่เป็นผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านเมือง
อนึ่ง แม้จารึกหลักนี้จะถูกรวบรวมในประชุมจารึกสุโขทัย แต่ในขณะที่เกิดเหตุการณ์ดังกล่าวในปี พ.ศ.2071 ไม่มีรัฐสุโขทัยอยู่แล้ว เนื่องจากได้รวมเข้ากับอยุธยาไปนานแล้ว และขณะนั้นเป็นรัชกาลของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 แห่งกรุงศรีอยุธยา
ป.ล. ส่วนใครไม่อยากลาออกจากงานเพราะแมงคาเข้าหูก็อย่าไปนอนที่รก ๆ นะจ๊ะ
อ้างอิง :
จารึกนายศรีโยธาออกบวช ใน กรมศิลปากร. (2548). ประชุมจารึกภาคที่ 8 จารึกสุโขทัย. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
ศุภวัฒย์ เกษมศรี. พระไอยการเก่าตำแหน่งนาหัวเมือง ใน. วินัย พงศ์ศรีเพียร [บรรณาธิการ]. (2546). ศรีชไมยาจารย์. กรุงเทพฯ : เฟื่องฟ้าพริ้นติ้ง.
สามารถอ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจารึกหลักนี้ได้ที่ : https://db.sac.or.th/inscriptions/inscribe/detail/228

18/08/2023

15/06/2023

ความคิดที่จะศึกษาวิจัยและรวบรวมข้อมูลจารึกล้านนาจัดเก็บไว้ในรูปแบบคลังข้อมูล เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2518 โดย ดร. ฮันส์ เพนธ์ ชาวเยอรมัน เนื่องจากเห็นว่าภาคเหนือของประเทศไทยหรือที่เรียกว่า ล้านนา มีข้อมูลมากมายเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ซึ่งปรากฏในจารึกบนวัตถุต่างๆ อาทิ ศิลาจารึก แผ่นไม้กระดาน พระพุทธรูป ระฆัง แต่วัตถุจารึกเหล่านี้มักถูกเคลื่อนย้ายจากที่ตั้งดั้งเดิมอยู่เสมอ จึงทำให้เกิดชำรุดเสียหายหรือสูญหายไปในที่สุด

อีกประการหนึ่ง ในขณะนั้นจารึกล้านนาส่วนใหญ่ยังไม่เป็นที่รู้จักของนักวิชาการ เนื่องจากยังไม่ได้มีการศึกษาและตีพิมพ์อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ แม้ว่าบางจารึกจะได้พิมพ์เผยแพร่ไปแล้วก็ตาม ด้วยเหตุนี้เมื่อ พ.ศ.2520 คลังข้อมูลจารึกล้านนาจึงได้ก่อตั้งขึ้น โดยใช้ชื่อว่าโครงการวิจัยจารึกล้านนา สังกัดคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ต่อมา เมื่อมีการจัดตั้งสถาบันวิจัยสังคมขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2523 จึงได้ย้ายมาสังกัดกับสถาบันวิจัยสังคม กระทั่งใน พ.ศ. 2566 เมื่อมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีนโยบายในการหลอมรวมหน่วยงาน คลังข้อมูลจารึกล้านนา จึงได้โอนย้ายมาสังกัดกับสำนักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมและล้านนาสร้างสรรค์ จนถึงปัจจุบัน