27/10/2025
ทราบหรือไม่ พระบรมศพรัชกาลที่ 9 ไม่ได้อยู่ในขบวนพระราชพิธี !!
ในอดีตเมื่อเหล่าบรรดาพระบรมศานุวงศ์สิ้นพระชนม์ พระบรมศพจะถูกบรรจุลงพระบรมโกศ แต่ธรรมเนียมมาเปลี่ยนแปลงครั้งแรก เมื่อคราวงานพิธีพระบรมศพของสมเด็จย่า โดยสมเด็จย่ามีพระกระแสรับสั่งว่า ทรงมีพระประสงค์มิลงประทับในพระบรมโกศ ซึ่งในคราวของงานพระราชพิธีบำเพ็ญพระกุศลพระบรมศพของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (ในหลวงรัชกาลที่ 9) พระองค์ก็ทรงมีพระราชประสงค์ส่วนพระองค์ ที่จะทรงประทับยังพระหีบ มิได้ลงประทับลงพระบรมโกศ เฉกเช่นเดียวกับพระราชมารดาของพระองค์
ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงของรัชกาลที่ 9 มีการซักซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศอย่างยิ่งใหญ่ และให้สมพระเกียรติในหลวงรัชกาลที่ 9 ของเรา โดยมีการอัญเชิญพระบรมโกศจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง ไปประดิษฐสถานยังพระมหาพิชัยราชรถ และเคลื่อนขบวนสู่พระเมรุมาศ จากนั้นอัญเชิญพระโกศทองใหญ่ลงจากพระมหาพิชัยราชรถ อัญเชิญพระโกศทองใหญ่ขึ้นราชรถปืนใหญ่เวียนอุตราวัฏรอบพระเมรุมาศ 3 รอบ ก่อนเทียบที่เกรินพระเมรุมาศ อัญเชิญพระโกศทองใหญ่ประดิษฐานบนพระเมรุมาศ
แต่รู้หรือไม่ ? พระบรมศพของพระองค์มิได้ทรงประทับอยู่ในขบวนกล่าว หลายคนคงจะสงสัยในเมื่อพระบรมศพของในหลวงไม่ได้ประทับลงในพระบรมโกศ แล้วพระบรมศพของพระองค์หายไปไหน? วันนี้เรามาเรียนรู้เกี่ยวกับโบราณราชประเพณีที่เรียกว่า "ลักพระศพ" ชื่อนี้เป็นชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการของเจ้าพนักงานภูษามาลา* ซึ่งการลักพระศพจะใช้พูดถึง ขั้นตอนการอัญเชิญพระศพไปยังพระเมรุมาศก่อนงานพระราชพิธี พนักงานภูษามาลาจะรีบกระทำในเวลากลางคืน หรือ เช้ามืดก่อนงานพระราชพิธี จะมีการอัญเชิญพระโกศทรงพระศพออกจากตำหนัก หรือ วังประทับ ขึ้นยังพระราชยานรถม้า ไปยังสถานที่ใดที่หนึ่ง เพื่อตั้งรอริ้วขบวนงานพระราชพิธีที่จะเกิดขึ้นในตอนเช้า ในอดีตไม่สามารถบอกให้ใครรับรู้ได้ แต่สามารถจดบันทึกเหตุการณ์ในจดหมายเหตุได้
ปัจจุบันธรรมเนียมเกี่ยวกับพระบรมศพได้มีการปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย ที่เห็นได้ชัดคือ มีการนำหีบมาใช้ทรงพระศพ แทนการใช้พระโกศ ดังนั้น เมื่อถึงวันพระราชพิธีถวายพระเพลิง ช่วงการแห่จึงทำให้บนพระมหาราชรถมีเพียงโกศเปล่า เนื่องจากพระมหาราชรถ ซึ่งมีการออกแบบมาตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ได้ออกแบบมาเพื่อใช้กับพระโกศเท่านั้น ไม่สามารถอัญเชิญพระหีบขึ้นไปได้ ซึ่งในครั้งนี้ก็เช่นกัน เจ้าพนักงานภูษามาลาจึงต้องทำการลักพระศพล่วงหน้า ในช่วงเวลากลางคืน มีการอัญเชิญหีบพระศพ เข้ายังรถตู้ยนต์พระที่นั่ง จากนั้นตั้งขบวนเคลื่อนไปยังท้องสนามหลวง พอถึงบริเวณพระเมรุมาศ ก็จะทำการชักพระศพขึ้นไปสู่พระเมรุมาศ เพื่อรอริ้วขบวนพระราชพิธี
พูดกันแบบภาษาชาวบ้าน พระบรมศพจะถูกอัญเชิญโดยธรรมเนียมที่เรียกว่า "ลักพระศพ" ไปยังพระเมรุมาศในคืนก่อนแล้ว ส่วนพระบรมโกศที่แห่ไปนั้นทางการใช้คำว่า "ขบวนพระราชอิสริยยศ" ประกอบขึ้นเพื่อเป็นเกียรติยศเต็มสูงสุดตามโบราณราชประเพณี
*ภูษามาลา หมายถึง ข้าราชการในราชสำนัก มีหน้าที่รักษาเครื่องราชอิสริยยศและเครื่องแต่งพระองค์ของพระมหากษัตริย์ ตลอดจนถวายทรงพระเครื่องใหญ่ ถวายพระกลด ถวายสุกำ ทำสุกำ เปลื้องเครื่องสุกำศพพระบรมศพ พระศพ และเปลื้องเครื่องสุกำศพที่ได้รับพระราชทานโกศ เป็นต้น เรียกกันว่า เจ้าพนักงานภูษามาลา
อ้างอิง โรงราชรถ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร
เรียบเรียงโดย แอดมินเพจเกร็ดประวัติศาสตร์ v2
Did you know that the body of King Rama IX was not in the royal procession? In the past, when members of the royal family passed away, their bodies would be placed in a royal urn. However, the tradition changed for the first time during the royal funeral ceremony of Her Majesty the Queen Mother, when Her Majesty the Queen Mother stated that she did not wish to sit in the royal urn. During the royal funeral ceremony of His Majesty King Bhumibol Adulyadej (King Rama IX), he also wished to sit in the coffin, not in the royal urn, as did his mother.
At the royal cremation ceremony of King Rama IX, there was a grand rehearsal of the royal procession, to honor our King Rama IX. The royal urn was carried from Dusit Maha Prasat Throne Hall in the Grand Palace. Go to the place of the Great Victory Chariot and move the procession to the Royal Crematorium. Then invite the large golden urn down from the Great Victory Chariot. Invite the large golden urn on the royal cannon chariot to circle around the Royal Crematorium 3 times before moving to the Royal Crematorium. Invite the large golden urn to be placed on the Royal Crematorium. But did you know? His Majesty's royal remains were not in the procession. Many people may wonder where his royal remains went when the King's royal remains were not in the royal urn. Today, let's learn about the ancient royal tradition called "stealing the body". This name is an unofficial name for the royal co**se officer*.
Stealing the body is used to refer to the process of inviting the body to the Royal Crematorium before the royal ceremony. The royal co**se officer will hurry to do it at night or early morning before the royal ceremony. The royal urn will be invited from the palace or the royal palace to the royal carriage to a place to wait for the royal ceremony procession that will take place in the morning. In the past, no one could tell anyone, but events could be recorded in historical records.
Nowadays, the traditions regarding the royal co**se have changed according to the era. The most obvious example is that a coffin has been used to hold the body instead of a royal urn. Therefore, when the day of the royal cremation ceremony arrived, during the procession, there was only an empty coffin on the royal carriage. This is because the royal carriage, which was designed since the early Rattanakosin period, was designed to be used only with a royal urn. It could not be used to carry the royal urn. This time was the same. The Phusamala officers had to steal the body in advance. At night, the coffin was brought into the royal van. Then, the procession moved to Sanam Luang. When it reached the royal crematorium, the body was lifted up to the royal crematorium to wait for the royal procession.
In common language, the royal urn was carried by a tradition called "stealing the body" to the royal crematorium the night before. As for the royal urn that was carried, the government used the term "royal honor procession" to give the highest honor according to ancient royal tradition.
*Phusamala means a civil servant in the royal court. Responsible for maintaining the royal regalia and royal attire of the King, as well as presenting the royal robes, presenting the royal umbrella, presenting the Sukam, performing the Sukam, removing the Sukam of the royal co**se, the royal co**se, and removing the Sukam of the co**se that has been granted a royal coffin, etc., called the Phusamala officer.
Reference: Royal Carriage House, National Museum, Bangkok
Compiled by the Admin of the Historical Trivia v2 page
