Dilbilimi (Linguistics, philology), insanı doğada yaşayan diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği olan dili ve dile bağlı düşünce yapısını inceleyen bir bilim dalıdır. Dilbilim terimi, ilk kez 19. yüzyılda dil incelemelerindeki yeni bir yaklaşımı geleneksel filolojiden ayırmak için kullanılmıştır. Filoloji öncelikle dilin yazılı metinlere yansıyan tarihsel gelişimiyle ilgilenir. Çalışma alanı
kültür ve edebiyattır. Dilbilim de yazılı metinlerle ve dilin zaman içindeki değişimiyle ilgilenmekle birlikte, konuşulan dillere öncelik tanır, dilin belli bir tarihsel andaki yapısını çözümler.
ÖĞRETİM ELEMANLARI
Prof. Dr. Hayati DEVELİ
Yard. Dr. Murat ELMALI
Yard. Dr. Ahmet ISPARTA
Doç. Dr. Nurcan DELEN KARAĞAÇ*
Yard. Dr. Ersin TERES*
Okt. Dr. Serpil TUNÇER*
Arş. Ahmet N. ÇİÇEKLER
*Yarı zamanlı
------------------------------Ders İçerikleri----------------------------
BİRİNCİ SINIF
Dilbilime Giriş:
Dil bilimi tarihine kısa bir bakış, dil biliminin konusu, yazının saygınlığı, ses biliminin ilkeleri, dil göstergesinin öz niteliği, eş zamanlı dilbilimi, art zamanlı dil bilimi, tarihsel süreçte dil bilimi, dil aileleri ve dil türleri, insana ilişkin olgular arasında dilin yeri ve önemi, ses ve yazı arasındaki nüans, dilin düzeneği, dillerin çeşitliği, edebî dil ve yerel dil, dilin kültürel değerleri aktarım özelliği konuları üzerinde durulacaktır. Dil,Kültür ve İletişim:
Dilin insan hayatı için önemi, dil ve kültür ile olan ilişkileri ile ele alınıp incelenecektir. Ses Bilgisi ve Ses Bilimi:
Sesler; teşekkülleri, boğumlanma özellikleri, kelimelerdeki sıralanışları, yüklendikleri görevler ve uğradıkları çeşitli değişmeler açısından ele alınacaktır. Türkçenin ses özelikleri ses bilgisi ve ses bilimi konuları doğrultusunda işlenecektir. Dil Atölyesi I:
Kolej ve Anadolu Lisesi mezunu olan öğrencilerde yerleşmemiş İngilizce Gramer eksiklerinin ve dile ilişkin dinleme, konuşma, yazma ile ilgili eksiklerin giderilmesi, kendi alanları olan Dilbilim alanına ilişkin orijinal bilimsel metinleri izleyebilecek düzeye getirilmeleri
Osmanlı Türkçesine Giriş I:
Başlangıç düzeyde Arap harfli Türkçe metinleri okuma, yazma becerileri, Osmanlı Türkçesinin genel yapısı, Osmanlı Türkçesinin temel bilgileri, Osmanlı Türkçesinin yazım kuralları bu dersin içeriğini oluşturur. Yazılı Anlatım:
Öğrencileri yazılı anlatım alanına hazırlamayı hedef alan bu derste, yazılı anlatımda dilin kullanımı, daha iyi yazabilmek için dikkat edilecek kurallar hakkında bilgi verilecek, bu konuda yapılan uygulamalar değerlendirilip geri dönüşümleri öğrenciye yansıtılacak. Dilbilim Tarihi:
Dil bilimi tarihine kısa bir bakış, dil biliminin konusu, yazının saygınlığı, ses biliminin ilkeleri, dil göstergesinin öz niteliği, eş zamanlı dilbilimi, art zamanlı dil bilimi, tarihsel süreçte dil bilimi, dil aileleri ve dil türleri, insana ilişkin olgular arasında dilin yeri ve önemi, ses ve yazı arasındaki nüans, dilin düzeneği, dillerin çeşitliği, edebî dil ve yerel dil, dilin kültürel değerleri aktarım özelliği konuları üzerinde durulacaktır. Karşılaştırmalı Türkçe Ses Bilgisi:
Yazı dili olan Türk dilleri ve diyalektleri başta olmak üzere günümüzde konuşulan bütün dil ve diyalektler, vokaller ve konsonantlar açısından incelenecek, özel ve ortak ses hadiseleri üzerinde tek tek durulacaktır. Karşılaştırmalı olarak Türk dilleri ve diyalektlerinin farklı ve benzer yönleri ortaya konulacaktır. Göstergebilimi:
Göstergebilim konusunda genel bir bilgi verilmesi ve bu yöntemin kitle iletişim ürünlerinin çözümlenmesinde kullanılması ve özelde dilsel gösterge kavramıyla dilin şifrelerinin çözümlenmesine yardımcı olunması. Osmanlı Türkçesi Dilbilgisi:
19 ve 20. yüzyıllarda Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinlerin okunması ve yazılması bu dersin içeriğidir
Dil Atölyesi II:
Kolej ve Anadolu Lisesi mezunu olan öğrencilerde yerleşmemiş İngilizce Gramer eksiklerinin ve dile ilişkin dinleme, konuşma, yazma ile ilgili eksiklerin giderilmesi, kendi alanları olan Dilbilim alanına ilişkin orijinal bilimsel metinleri izleyebilecek düzeye getirilmeleri
Sözlü Anlatım ve Sunum Teknikleri:
Öğrencileri sözlü anlatım alanına hazırlamayı hedef alan bu derste, sözlü anlatımda dil kullanımı, sunuş teknikleri gibi konularda teorik bilgi verilir. Etkili sunuş ilkelerinin etkin bir şekilde değerlendirilmesi ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi amacıyla, öğrencilerin uygulamalı çalışmalar yapması hedeflenir. Dönem içinde öğrenciler, farklı türlerde sözlü anlatım metinleri oluşturarak sunum yapar.
İKİNCİ SINIF
Biçim Bilimi:
Biçim bilimin dilbilimindeki yeri; biçimbilimde temel kavram ve terimler, biçim birimler ve sınıflandırmaları, sözcükler ve sözcüklerin yapısı, sözcük türetme işlemleri, çekim ve yapım ekleri bakımından biçim bilimi bu dersin içeriğini oluşturur. Bununla birlikte bu ders, bilim bilimi ile ilgili temel terim, kavram ve konuların detaylı bir şekilde Türkçe örneklerle açıklanmasını içermektedir. Söz Dizimi:
Söz dizimi (sentaks) ve söz diziminin konuları, kelime grupları, cümlenin unsurları, cümle çeşitleri, yapısına göre cümleler, yüklemin cinsine göre cümleler, anlamına göre cümleler, cümle tahlilleri bu dersin konularını oluşturur. Evrensel Dilbilgisi:
Bu derste; Evrensel Dilbilgisinin ana aşamaları ayrı ayrı ele alınacak, Chomsky'nin söylediklerinden ve literatürde yaygınca benimsenmiş olanlardan faydalanılarak söz konusu dilbilgisi modelinin konuları işlenecek ve mümkün olduğunca Türkçeden örneklemesi gerçekleştirilecektir. Dil Felsefesi:
Dil felsefesi, dilin varlık yapısı ve bu varlık yapısının başka varlık alanıyla olan ilgisi, dilin hayatla olan bağları ve dilin insan için taşıdığı anlamlar dil felsefesdinin konularıdır. Dil felsefesinin temel sorunları ve kavramlarını, dil felsefesi alanındaki ana akımları tanıtmak bu dersin içeriğini oluşturur. Psikolinguistik:
Psikolinguistik alanının kapsam ve tarihçesi, farklı dil bilgisi modellerinin psikolinguistik açıdan incelenmesi, dil bilgisi ve psikolinguistik sınırlamalar, çocuklarda dil gelişimi, dilin biyolojik temelleri, dil ve biliş, dilde biçim ve işlev ilişkisi bu dersin içeriğini oluşturmaktadır. Dil Atölyesi III:
Akademik ve profesyonel hayatta gereksinim duyulacak; bilgi edinme, edinilen bilgileri düzenleme ve uluslararası düzeyde kabul edilen bir biçimde yazma becerilerini geliştirecek yabancı dil çalışmaları bu dersin içeriğini oluşturacaktır. Bu derste Dilbilim alanına ilişkin orijinal bilimsel metinler okunacak, bu metinler yorumlanacak ve tahlil edilecektir. Karşılaştırmalı Türk Biçim Bilimi:
Yazı dili olan Türk dilleri ve diyalektleri başta olmak üzere günümüzde konuşulan bütün dil ve diyalektler biçimbilimin konuları ile ele alınacaktır. Biçim, biçim birim, sözcükler ve sözcüklerin yapısı, sözcük türetme işlemleri, çekim ve yapım ekleri bakımından Türk Dili ve diyalektlerinin morfolojisinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi bu dersin içeriğini oluşturur. Karşılaştırmalı Türk Söz Dizimi:
Yazı dili olan Türk dilleri ve diyalektleri başta olmak üzere Genel Türkçeyi söz dizimi (sentaks), kelime grupları, cümlenin unsurları, cümle çeşitleri açısından incelemek ve bu dil ve diyalektlere ait cümlelerden örnek alarak cümle tahlilleri yapmak bu dersin içeriğini oluşturur. Edebiyat Bilimine Giriş:
Bu ders öğrencilerin karşılaştırmalı olarak yazınsal metinleri inceleyebilmeleri için gerekli edebi kavram ve terimler hakkında bilgilendirilmelerine ve örnek metin çalışmalarına yöneliktir. -Edebiyat biliminde kurallar ve ölçütleri, edebi türler, edebi akımlar, edebiyat kuramları bu dersin içeriğini oluşturur. Dil Edinimi:
Bu derste; ana dil ve yabancı dil edinimi ile ilgili kuramlar ve yaklaşımlar karşılaştırmalı olarak incelenir. Dil edinim ve geliştirme süreçleri dil bilgisi ve dili oluşturan diğer öğelerin edinimi bu dersin başlıca konularıdır. Türk Dili Tarihi:
Türklük bilimi çalışmaları; Türk dilinin doğuşu ve akraba diller meselesi, Ural-Altay dilleri teorisi, Altay dilleri teorisi; Türk lehçelerinin tasnifi; Türk dilinin tarihi dönemleri ve bu dönemlerin başlıca özellikleri; Köktürk ve Uygur yazılı metinlerin tanıtılması, bulunuşu ve üzerinde yapılan çalışmalar; Karahanlı Türkçesi, Harezm-Kıpçak Türkçesi, Çağatay Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi ve bugünkü genişleme alanları bu dersin içeriğini oluşturur. Dil Atölyesi IV:
Akademik ve profesyonel hayatta gereksinim duyulacak; bilgi edinme, edinilen bilgileri düzenleme ve uluslararası düzeyde kabul edilen bir biçimde yazma becerilerini geliştirecek yabancı dil çalışmaları bu dersin içeriğini oluşturacaktır.
