26/08/2026
Hồi còn làm thầy, điện thoại của Cha Nam nằm trong ngăn kéo gần như cả ngày, đơn giản là vì thầy không còn đủ thời giờ để lên mạng thường xuyên. Chương trình đào tạo với bài vở liên tục đòi hỏi thầy phải tập trung cao độ. Quan trọng không kém, thầy Nam hiểu rằng đăng cái gì cũng phải nghĩ trước nghĩ sau, ảnh chụp chung với ai, chú thích viết thế nào, kẻo các cha giáo thấy lại nhắc, mà nhiều khi các cha chẳng nói gì, chỉ nói bóng gió thôi là cũng khiến thầy Nam đủ mất ngủ.
Chịu chức xong, người ta thấy cha lên mạng thường xuyên, đăng tải hình ảnh liên tục.
Không phải cha Nam nghĩ mình được thả lỏng. Chỉ là bỗng dưng không còn ai canh giờ giấc, không còn ai để ý mình đăng gì. Về xứ làm phó, cha có phòng riêng, có giờ riêng, có sóng wifi mạnh, và có một điều mà suốt tám năm trong chủng viện cha chưa từng có: sự tự do.
Video đầu tiên cha quay bằng điện thoại, dựng bằng phần mềm miễn phí, dài ba phút, nói về bài Tin Mừng Chúa Nhật. Cha ngồi trên bậc thềm nhà thờ, nắng chiều sau lưng, nói chuyện tự nhiên như đang giảng cho một nhóm giới trẻ. Được hai trăm lượt xem. Cha thấy vui vui.
Những video về sau thì khác hẳn. Một đoạn cha quay trong lúc đi thăm một gia đình có đứa bé bị tim bẩm sinh, cha nói chưa tới hai phút, không nhạc, không hiệu ứng gì. Sáng hôm sau mở máy, ba trăm nghìn lượt xem. Tin nhắn về kín màn hình. Trong ba ngày, tài khoản của giáo xứ nhận được rất nhiều tiền hỗ trợ. Đứa bé được mổ.
Từ đó cha Nam biết mình đang cầm trong tay một thứ tuy ảo nhưng có quyền lực thật.
Hai năm sau, trang của cha có vô số người theo dõi, TikTok gần gấp đôi. Cha có một lịch đăng đều đặn: thứ Ba một suy niệm ngắn, thứ Năm một video thăm hoàn cảnh khó khăn, Chúa Nhật cắt một đoạn bài giảng. Cha học cách viết dòng chữ đầu tiên sao cho người ta không lướt qua, học cách cắt ba giây đầu, học chọn nhạc.
Kết quả thì không thể chối cãi. Ba căn nhà được xây lại. Bốn ca mổ. Hơn hai trăm suất học bổng cho học sinh nghèo trong hạt, phần lớn là tiền của người lạ, ở những nơi cha chưa từng đặt chân tới, gửi về chỉ vì xem một đoạn video hai phút.
Còn có một khoản khác, nhỏ hơn nhiều, mà cha không nói với ai. Nền tảng bắt đầu trả tiền cho những video nhiều người xem. Tháng đầu tiên nhận được, cha bật cười một mình, thấy vừa buồn cười vừa thinh thích, rồi lấy đó mua cái micro cài áo. Những tháng sau nhiều hơn, cũng không phải khoản gì lớn lao, và cha vẫn bỏ phần lớn vào quỹ giúp người nghèo. Nhưng cha nhớ rất rõ cái cảm giác mỗi lần mở thông báo ra xem tháng này được bao nhiêu.
Giáo xứ đông hẳn lên. Chúa Nhật có người chạy xe từ tỉnh khác tới, xin chụp chung một tấm hình sau lễ. Có người quỳ xuống xin cha đặt tay. Cha xứ già thì cười, nói đùa mà thật: "Từ ngày có cha phó, xứ mình nổi tiếng hơn hồi tôi làm hai chục năm."
Cha Nam không thấy có gì sai. Cha vẫn dâng lễ mỗi ngày, vẫn ngồi tòa, vẫn đi xức dầu bệnh nhân lúc nửa đêm khi được gọi. Cha không tiêu tiền của người nghèo. Cha không nói dối ai điều gì.
Vậy mà có một cái gì đó không ổn, và phải rất lâu cha mới gọi được tên nó.
Nó bắt đầu từ những chuyện nhỏ. Giảng lễ xong, việc đầu tiên cha làm khi về phòng không phải là cởi áo lễ mà là mở điện thoại xem đoạn cắt hôm trước được bao nhiêu. Đọc kinh Nhật Tụng, mắt cha liếc qua cái chấm đỏ báo tin nhắn không dưới chục lần. Có tối cha ngồi trước Nhà Tạm nửa tiếng, đứng dậy mà không nhớ mình vừa thưa với Chúa điều gì.
Rồi đến một chuyện làm cha giật mình hơn.
Mùa Chay năm đó cha giảng một bài về chuyện nói hành nói xấu trong xóm đạo, giảng thẳng, có phần nặng lời. Cha thấy hài lòng, cắt đăng lên. Được ba nghìn lượt xem, bình luận lèo tèo, có mấy người khó chịu. Tuần sau cha đăng một đoạn cha ngồi bên giường một bà cụ bị ung thư, giọng cha nghẹn lại giữa chừng. Hằng trăm nghìn lượt xem, bình luận tràn ngập nước mắt.
Dù cha chưa từng ngồi xuống và quyết định rằng từ nay sẽ tránh những đề tài khó nhưng ba tháng sau nhìn lại, cha nhận ra mình đã không giảng một bài nào đụng chạm như bài Mùa Chay đó nữa.
Và có một câu hỏi mà cha đẩy ra khỏi đầu nhiều lần, rồi nó vẫn quay lại: cái lúc giọng cha nghẹn bên giường bà cụ ung thư, cha có biết là máy đang quay không? Cha nhớ là có. Vậy nước mắt đó thật hay không thật? Cha không dám trả lời.
Hè năm ấy, một thầy về xứ giúp mùa hè. Thầy trẻ, mới xong triết, hiền lành, chăm chỉ, nói năng lễ phép. Ngày thứ hai ở xứ, thầy rụt rè hỏi cha một câu, mắt sáng lên vì ngưỡng mộ thật lòng:
"Cha ơi, cha chỉ con với. Con muốn sau này làm truyền thông giống cha. Mà con hỏi thiệt, quay cỡ nào thì mới lên xu hướng vậy cha?"
Cha Nam cười, nói vài câu qua loa về nội dung với lại cái tâm. Nhưng tối đó nằm trong phòng, cha cứ nghe lại câu hỏi ấy. Một thầy hai mươi sáu tuổi, mới học triết xong, câu đầu tiên hỏi một linh mục đàn anh không phải là làm sao để giảng cho hay, làm sao để thương người ta cho đủ, mà là làm sao để lên xu hướng.
Và thầy học điều đó từ đâu, nếu không phải từ chính cha.
Bà Sáu mất đột ngột vào tháng Chín.
Bà bảy mươi chín tuổi, ở xóm trong, đi lễ ngày nào cũng ngồi hàng ghế thứ ba bên trái. Cha biết mặt bà, biết tên bà, thỉnh thoảng gật đầu chào. Chỉ vậy.
Hôm đưa chân, con gái bà đứng nói chuyện với cha ở sân nhà thờ. Chị không trách móc gì cả, giọng chị bình thường, còn hơi ngại vì làm mất thì giờ của cha:
"Má con yếu người hai tháng nay cha à. Má con có lên tìm cha ba lần. Mà lần nào lên cũng thấy đông người xin chụp hình với cha quá, má con ngại, má con về."
Chị nói thêm, như để cha khỏi áy náy: "Cha bận việc chung, tụi con hiểu mà cha."
Cha Nam đứng đó, tay còn cầm dây stola, không nói được câu nào cho ra hồn.
Ba lần. Một bà cụ bảy mươi chín tuổi đi bộ từ xóm trong lên nhà thờ ba lần, đứng nhìn từ xa, rồi quay về. Không ai quay lại cảnh đó. Không ai đăng lên đâu hết. Nó không có view nào.
Chiều hôm đó, sau khi mọi người về hết, cha vào nhà thờ, ngồi xuống hàng ghế thứ ba bên trái. Cha ngồi rất lâu, không đọc kinh gì, cũng không lấy điện thoại ra.
Cha Nam không xóa trang. Cha nghĩ tới chuyện đó vài lần rồi thôi, vì mấy trăm suất học bổng kia là có thật, mấy ca mổ kia là có thật. Bỏ hết cũng là một cách trốn.
Nhưng cha đặt ra mấy điều, và giữ.
Cha không quay trong nhà thờ lúc đang cử hành phụng vụ nữa. Không quay mặt người nghèo lúc họ khóc, dù họ có đồng ý. Không quay bệnh nhân, không quay đám tang, không quay giường bệnh, một tấm cũng không. Cha tắt phần kiếm tiền trên trang. Việc này làm quỹ mất đi một khoản đều đặn mỗi tháng, và cha biết nhiều người sẽ nói cha làm quá, nhưng cha cần cắt đứt hẳn cái sợi dây giữa việc cha nói về Chúa và con số hiện ra vào cuối tháng.
Và cha thêm một điều nữa vào thời khóa biểu, viết lên tờ giấy dán ở cửa nhà xứ: từ bốn giờ đến năm giờ chiều mỗi ngày, cha có mặt trong nhà thờ. Ai muốn gặp cha, cứ vô. Không cần hẹn. Không cần lý do.
Tuần đầu không có ai. Cha ngồi một mình, điện thoại để trong phòng, thấy thời gian trôi chậm kinh khủng, và cha nhận ra mình đã quên mất cảm giác ngồi yên mà không có gì để lướt.
Tuần thứ hai, một ông cụ đi vào, ngồi cách cha hai hàng ghế, im lặng chừng mười phút rồi mới lên tiếng, hỏi cha một chuyện gia đình, chuyện thằng con trai ba năm không về nhà. Hai người nói chuyện gần một tiếng.
Lúc ông cụ về rồi, cha Nam ngồi lại một mình trong ngôi nhà thờ trống, và cha nghĩ, cái tiếng đồng hồ vừa rồi sẽ không ai biết. Không ai xem, không ai bình luận, không ai gửi về đồng nào. Nó sẽ không tồn tại ở bất cứ đâu ngoài trí nhớ của hai người đàn ông.
Và lần đầu tiên sau rất lâu, cha thấy như vậy là đủ.
