15/09/2024
در دشت خیرهکننده بعلبک در لبنان، چیزی وجود دارد که بسیاری آن را بزرگترین مونولیت مصنوعی روی کره زمین میدانند. این سنگ عظیم فقط یک صخره معمولی نیست؛ طول آن حدود ۱۹.۶ متر و وزن حیرتانگیز آن ۱۶۵۰ تن است. این غولپیکر از زمان روم باستان در چشمانداز بعلبک برجسته است—اگر نگوییم حتی از زمانهای بسیار دورتر، با این نظریه که حدود ۵۰۰۰ سال پیش از دل زمین تراشیده شده است، اگرچه هیچکس نمیتواند تاریخ دقیق آن را مشخص کند. مهندسان امروزی از این نبوغ باستانی که برای خلق و حرکت چنین سنگ عظیمی لازم بوده، شگفتزدهاند.
اما این همه داستان نیست! این مونولیت فقط یک تکه از پازل بزرگ بعلبک است. در نزدیکی آن معبد ژوپیتر قرار دارد که ساختار بالایی آن به دوران روم بازمیگردد. اما نکته جالبتر پایهای است که این معبد روی آن قرار دارد—تشکیلشده از بلوکهای سنگ آهک غولآسا. این پایه مجموعهای است خیرهکننده از ۲۷ سنگ عظیم، که سه عدد از آنها حدود ۱۰۰۰ تن وزن دارند و به عنوان «تریلیتُن» شهرت یافتهاند. هر کسی که این بنای باستانی را ساخته، مهارت قابلتوجهی در سنگتراشی، حملونقل و جایگذاری داشته که هنوز نمیتوانیم درک کنیم.
و افسانهها؟ آنها فقط به این معمای تاریخی سوخت بیشتری اضافه میکنند. نوشتههای قدیمی عربی بعلبک را به نمرود، پادشاه اسطورهای بابِل نسبت میدهند که گفته میشود پس از طوفان نوح، با کمک غولهایی این مکان را بازسازی کرده است. روایات دیگر ادعا میکنند که قابیل، تنها ۱۳۳ سال پس از آفرینش انسان، بعلبک را بنا نهاد و از غولها برای مقابله با خشم الهی کمک گرفت. این افسانهها نشان میدهند که حتی در آن زمان، مردم میدانستند که این مکان چیزی غیرعادی است.
البته، این شخصیتهای تمثیلی مانند قابیل و آن غولها ممکن است فقط تلاشهایی از سوی گذشتگان برای درک چیزی غیرقابل تصور بوده باشند. اما اکنون، قرنها بعد، هنوز شگفتزدهایم که چگونه یک تمدن توانسته است سنگهایی با وزن ۱۶۵۰ تن را تراشیده و جابجا کند. چه چیزی آنها را وادار به چنین طرحهای بزرگی کرد؟ چگونه به چنین دقت حیرتانگیزی دست یافتند؟
گروهی از محققان و علاقهمندان درباره این فکر میکنند که آیا تمدنهای باستانی پیشرفتهای در جهان ما ساکن بودهاند که به دلیل بلایای اقلیمی از بین رفتهاند—مکانهایی مانند نان مادول، هرم بزرگ و گ
