حقوق

29/09/2026

( تعریف علم فقه )

فقه : درلغت دانایی وزیرکی راگویند . ودر اصطلاح عملی راگویند که از فعل مکلف منحیث روا وناروا بحث میکند .
غرض علم فقه: فرق کردن درمیان حق وباطل ،حلال وحرام .
موضوع علم فقه : احکام مشروعات وغیرمشروعات که عبارت اند از :
1 - فرض
2- واجب
3- سنت
4- مستحب
5- مباح
6- حرام
7- مکروه
8- مفسد
● فرض : درلغت قطع واندازه راگویند ودراصطلاح عملی راگویند که به دلیل قطعی ثابت شده باشد هیچ شک وشبه درآن نباشد .
حکم فرض:به عمل کردنش مستحق ثواب وبه عمل نکردنش بدون عذر شرعی مرتکب گناه وعذاب شده ومنکر فرض کافر است .
● واجب : درلغت لازم وضروری راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که به دلیل قطعی ثابت شده باشد بامعارض و دليل .
حکم واجب: بعمل کردنش مستحق ثواب وبه عمل نکردنش مرتکب گناه وعذاب شده منکر آن کافر نمیشود.
● سنت : درلغت روش وطریقه راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که حضرت نبی اکرم (ص) آنرا همیشه کرده باشد یک یادو مرتبه ترک کرده باشد .
حکم سنت: بعمل کردنش مستحق ثواب وبه عمل نکردنش مرتکب عتاب وملامتی شده وانکار ازآن بدعت سیه است.
● مستحب : درلغت دوست داشتن ودوست داشتنی راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که حضرت نبی اکرم ( ص ) آنرا گاهی کرده وگاهی نکرده باشد ویا اصحاب آنحضرت ص آنرا پسندیده باشد .
حکم مستحب: بعمل کردنش به خاطر رضای خداوند (ج)مستحق ثواب وبه عمل نکردنش مرتکب عتاب وعذاب نمیشود .
● مباح : درلغت حلال کرده شده جایز وروا راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که به عمل کردن ونکردن آن بنده اختیار دارد .
حکم مباح: بعمل کردن آن وبه عمل نکردنش نه عذاب ونه ثواب است .
● حرام : درلغت ناروا وناجایز راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که منع آن به دلیل یقینی ثابت شده باشد .
حکم حرام: بعمل نکردنش به خاطر رضای خداوند ( ج ) مستحق ثواب وبه عمل کردنش مستحق عذاب می شود ، اگر کسی حرام را حلال بداند کافر میشود .
● مکروه : درلغت عملی ناپسنديده وبد راگویند ودر اصطلاح عملی راگویند که منع آن به دلیل ثابت شده باشد بامعارض وشبه .
حکم مکروه : بعمل نکردنش مستحق ثواب وبه عمل کردنش مرتکب گناه وعذاب وترس می شود .
● مفسد : درلغت فاسد کننده وتباه کننده راگویند ودر اصطلاح شکننده عبادت شروع شده رامفسد میگوید .مثلا درنماز به آوازبلند خنده کردن. اگر از ترس خداوند (ج)باشد باکی نیست .
حکم مفسد : بعمل کردنش قصدا مرتکب گناه میشود .

در اخیر اگر کدام اشتباه تحریری رخ داده باشد معذرت میخواهم.

29/11/2022

19/01/2022

کلیات و تعاریف1. تعریف پولیس

پولیس )police( واژهای است فرانسوی از ریشه لاتینی pollitia. در معنای عام پولیس به مجموعه مقرراتی که برای حسن جریان امور اجتماعی از سوی قدرت عمومی وضع می گردد، اطلاق میشود. در این مفهوم از پولیس مخابرات، پولیس راه آهن، ارتباطات، جنگل، صید و شکار و غیره سخن به میان میآید. در اصطلاح حقوق اداری پولیس را به اداری ( Judicial Police) و قضایی (Administrative Police) تقسیم میکنند. پولیس اداری یا تامینی عهده دار پیشگیری از ارتکاب جرایم و جلوگیری از بی نظمی و اغتشاش در سطح شهرهاست. و مداخله پولیس قضایی اصولاً به مرحله پس از وقوع جرم اختصاص دارد.1 در قانون پولیس افغانستان مصوب 1384، اصطلاح پولیس شامل «افسر، ساتنمن و ساتونکی بوده که در تشکیل وزارتامور داخله استخدام و جهت تامین نظم و امن عامه طبق احکام قانون فعالیت مینماید

22/04/2014

آیاقانون اساسی توسط ریس جمهور بصورت درستش به کرسی عمل نشسته است یا خیر ؟ نظریات شما

13/04/2013

مشخصات لازم براي قانون اساسي
از لحاظ فني و ترتيب و تنظيم و شکل و محتوا قانون اساسي بايد واجد شرايط و مشخصاتي باشد که حقوقدانان متخصص بر آن تأکيد دارند که مهترين آنها عبارتند از :
1. کلي بودن : قانون اساسي نبايد وارد جزئيات گردد ، تفصيل مسايل مربوط قانون عادي است .
2. طبيق با مباني اعتقادي جامعه : قانون اساسي بايد با تفکر سياسي و اقتصادي ، مذهبي ، اخلاقي ، سوابق تاريخي و اجتماعي و بطور کلي با فرهنگ و تمدن ملت تطبيق داشته باشد. قانون اساسي که اين جهات را رعايت نکند . نمي تواند براي مدت طولاني دوام کند.
3. اتکاء به اصولي حقوقي : قانون اساسي بايد متکي به اصول حقوقي پذيرفته شده باشد و محتوياتش همواره نتيجه منطقي آن اصول باشد. قانون اساسي نبايد بر پايه اوهام ، خيالات و اهداف غير قابل دسترسي و احساسات محض قرار گيرد.
4. قابليت اجرأ : اصول قانون اساسي بايد قابليت اجرا داشته باشد . اعتبار قانون اساسي وقتي کامل است که همه اصولش قابل اجرا باشد.
5. وضوع و قاطعيت : اصول قانون اساسي بايد واضح, روشن, قاطع, بدون ابهام باشد. قانون اساسي که از ابتدا راه تفسير و تعبير دو پهلو را بازگذارد معيوب است زيرا هرگروه سعي ميکند از محتواي اصولي که به نفع اوست و استفاده کند.
6. عدم تعارض : اصول قانون اساسي بايد بدون تعارض باشد تدوين کنندگان بايد نهايت دقت را به کار برند تا اصول مصوب با هم هماهنگ بوده و هيچگونه تعارضي نداشته باشند بديهي است اگر اختلاف و تعارضي در اصول قانون اساسي يافت شود طبعا اصول بعدي قابليت اجرا را ندارد.
7. فصل بندي منظم : فصل بندي قانون اساسي بايد متکي به نظم و ترتيب خاص باشد مطالب قانون اساسي نبايد به صورت پراگنده و متشتت عنوان گردد.

03/03/2013

اﺻﻄﻼﺣﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ
ﻣﻮﺻﯽ ﺑﻪ :-ﻣﻮرد وﺻﯿﺖ را ﮔﻮﯾﻨﺪ.ﻣﻮﺻﯽ ﺑ ﻪ، ﺑﻪ اﻣﺮي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻮﺻﯽ درﻣﻮرد آن ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ ﺧـﻮاه ﺗﻤﻠﯿـﮏ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﻮاه ﺗﮑﻠﯿﻒ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم دادن ﮐﺎري.
ﻣﻮﺻﯽ ﻟﻪ :-ﺑﻪ ﺷﺨﺼﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ وﺻﯿﺘﯽ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ اوﺑﻪ ﻧﺤﻮي از اﻧﺤﺎء ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.
اﺑﺮاء :- ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﯽ اﺧﺘﯿﺎري داﯾﻦ ازطلبﺧﻮدﻣﯽﺑﺎﺷﺪ .واز ﻧﻈﺮ ﻓﻘﻬﺎاﺑﺮاء ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از اﺳﻘﺎط ذﻣﻪ ﻏﯿﺮ ) ﺧﻮاه ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ وﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﻖ ﻗﺼﺎص . )
ﺑﺮي اﻟﺬﻣﻪ:-ﮐﺴﯽ ﮐﻪ د ﯾﻨﯽ ﺑﻪ ﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ وﺑﻪ ﺟﻬﺘﯽ از ﺟﻬﺎت از دﯾﻦ ﺧﻮد ﺧﻼص ﺷﺪه از ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻼﺻﯽ از دﯾﻦ، او را ﺑﺮئ اﻟﺬﻣﻪ ﮔﻮﯾﻨﺪ.

03/03/2013

ﻣﻨﻊ ﻧﻮﺷﯿﺪن ﺷﺮاب از دﯾﺪﮔﺎه ﺷﺮع و ﻗﺎﻧﻮن
ﺷﺮاب ﻧﻮﺷﯽ ﯾﮑﯽ از ﻣﻔﺎﺳﺪﯾﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼم ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺿﺮار دﯾﻨﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ،اﻗﺘﺼﺎدي و ﺻـﺤﯽ ﮐـﻪ درﺷـﺮاب ﻣﻮﺟـﻮد اﺳﺖ .ﻧﻮﺷﯿﺪن آن را ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ .ﺣﮑﻤﺖ ﻣﻨﻊ ﺷﺮاب ﻧﻮﺷﯿﺪن دراﯾﻦ اﺳﺘﮑﻪ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﮐـﺴﯽ ﺷـﺮاب ﻣـﯽ ﻧﻮﺷﺪ ﻗﻮه ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ را از دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﻗﻮه ﻋﻘﻼﻧـﯽ اش را از دﺳـﺖ ﺑﺪﻫـﺪ ﻣﺮﺗﮑـﺐ ﻫﺮﻧـﻮع ﺣﻤﺎﻗـﺖ وزﺷﺘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد .ﯾﻌﻨﯽ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻋﻘﻞ زاﯾﻞ ﺷﻮداﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺣﯿﻮان ﺷﺮﯾﺮي ﻣﺒﺪل ﺷـﺪه از آن اﻧـﻮاع ﺷـﺮ وﻓـﺴﺎد ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻗﺘـﻞ ﻓﺤﺸﺎ، اﻓﺸﺎي اﺳﺮار و ﺧﯿﺎﻧﺖ ﺑﻪ وﻃﻦ ﺳﺮ ﻣﯽ زﻧﺪ از ﻫﻤﯿﻦ ﺳﺒﺐ ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳـﻼم ﺷـﺮاب را ﺑﻨـﺎم ام اﻟﺨﺒﺎﺋـﺚ ﯾـﺎد ﻣـﯽﮐﻨـﺪ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ )رض (رواﯾﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا )ص(ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ):اﻟﺨﻤﺮ ام اﻟﺨﺒﺎﺋﺚ (ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺮاب ﻣﺎدر ﭘﻠﯿﺪي ﻫﺎﺳﺖ .ﺑﻨﺎﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻫﺎ را از ﺷﺮ ﭘﻠﯿﺪي ﻫﺎ وﻣﻔﺎﺳﺪ ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪ .ﻗﺎﺑﻞ ﯾﺎد آورﯾﺴﺖ ﮐﻪ اﺣﮑﺎم ﻣﺘﻌﺪدي ﺧﺪاوﻧﺪي واﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮي در ﻣﻮرد ﺣﺮام ﻗﺮار دادن ﺷﺮاب وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺼﻮرت ﻗﻄﻌﯽ ﺗﻮﻟﯿـﺪ واﺳـﺘﻌﻤﺎل آن را ﻣﻨـﻊ ﻗـﺮار داده اﺳﺖ .اﻣﺎ درﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ اﺷﯿﺎي دﯾﮕﺮي ﺗﻮﻟﯿﺪ واﺳﺘﻌﻤﺎل ﻣﯽ ﺷﻮدﮐﻪ در اﺑﺘﺪاء اﺳﻼم وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻨﮓ، ﺗﺮﯾـﺎك و ﻣﺸﺘﻘﺎت آﻧﻬﺎ از ﻗﺒﯿﻞ ﻫﯿﺮوﺋﯿﻦ، ﮐﻮﮐﺎﺋﯿﻦ، ﻣﻮروﻓﯿﻦ و ﻏﯿﺮه ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺷﺮاب ﻋﻘﻞ را زاﯾﻞ وﺷﻌﻮر را ﺗﺤﺖ ﺗﺂﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯿﺪﻫـﺪ وﻋﯿﻦ ﻣﻔﺎﺻﺪ واﺿﺮار ي ﮐﻪ در ﺷﺮاب وﺟﻮد دارد، داﺷﺘﻪ ﺣﺘﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ازآن، ﺑﻨﺎﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﮑﻢ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺤـﺪود ﺑـﻪ ﺗﺤـﺮﯾﻢﺷﺮاب ﻧﻤﺎﻧﺪه ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻤﺎم اﻧﻮاع ﻣﻮاد ﻣﺨﺪرﻫﻤﺴﮑﺮه ﯾﺎ ﻧﯿﺸﻪ آور را در ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد .ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از اﻣﺎم ﺑﺨﺎري )رح (وﻣـﺴﻠﻢ رواﯾـﺖ ﺷﺪﻫﮑﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا )ص (ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ "ﮐﻞ ﻣﺴﮑﺮا ﺣﺮام "ﻫﺮ ﻣﺴﮑﺮ ﺣﺮام اﺳﺖ .ﺑﺎ در ﻧﻈﺮداﺷﺖ ﻓﺮﻣﻮده ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ )ص (ﻫﺮ ﻣـﺎده ﻧﯿﺸﻪ آور، ﺑﻪ ﻫﺮ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﮐﻪ )دود ﮐﺮدن، زرق ﻧﻤﻮدن، ﺧﻮردن وﻧﻮﺷﯿﺪن (ﻣﻮرد اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻗﺮار ﮔﯿـﺮد ﮐـﻪ ﺳـﺒﺐ ﭘﻮﺷـﺎﻧﯿﺪن و اﺧﺘﻼﻟﻌﻘﻞ اﻧﺴﺎن ﺷﻮد ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼم آن را ﺣﺮام داﻧﺴﺘﻪ، ﻣﺮﺗﮑﺒﯿﻦ را ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﻣﺠﺎزات دﻧﯿﻮي واﺧﺮوي ﻣﯽداﻧﺪ. ﻣﺠﺎزات ﺟﺮم ﺷﺮاب ﻧﻮﺷﯽ ﺑﻨﻈﺮ ﯾﮏ ﺗﻌﺪاد ﻋﻠﻤﺎي ﺷﺮع ﻫﺸﺘﺎد دره وﺑﻨﻈـﺮ ﺑﻌـﻀﯽ ﻋﻠﻤـﺎ ﭼﻬـﻞ دره ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﮔﺮدﯾـﺪه .اﻣـﺎم ﻣﺎﻟﮏ)رح (ﺛﻮري واﻣﺎم اﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ )رح(وﭘﯿﺮوان آن ﺑﺪ ﻟﯿﻞ اﺟﻤﺎع ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮام ﻓﺘﻮي داده اﻧـﺪ ﻣﺮوﯾـﺴﺖ ﮐـﻪ ﺣـﻀﺮت ﻋﻤـﺮ )رض (راﺟﻊ ﺑﻪ ﺷﺮاب ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻣﺸﻮره ﻧﻤﻮدﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف )رض (ﮔﻔﺖ آﻧﺮا ﺧﻔﯿﻒ ﺗﺮﯾﻦ ﺣـﺪود ﺑـﺴﺎز ﺣـﻀﺮت ﻋﻤـﺮ )رض (ﻫﺸﺘﺎد دره ﺑﺰد اﻣﺎ ﺑﺮواﯾﺖ دوم ﮐﻪ اﺑﯽ ﺑﮑﺮ واﻣﺎم ﺷﺎﻓﻌﯽ )رح (ﻓﺘﻮي داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ)رض (وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﻪ را ﭼﻬﻞ دره زد "ﺗﺮﺟﻤـﻪ :آﻧﺤـﻀﺮت )ص (ﭼﻬـﻞ دره و اﺑـﻮﺑﮑﺮ ﺻـﺪﯾﻖ )رض (ﭼﻬـﻞ دره ﺑﺰدﻧـﺪ " .زﻣﺎﻧﯿﮑـﻪ ﺣـﻀﺮت ﻋﻤـﺮ ﻓﺎروق)رض (ﺑﻪ ﺧﻼﻓﺖ رﺳﯿﺪﻧﺪ، ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺷﺮاب ﻣﯽ ﻧﻮﺷﯿﺪ ﻫﺸﺘﺎد دره ﺣﮑﻢ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﻮد .اﻣـﺎ رواﯾﺘـﯽ ﮐـﻪ از ﺣـﻀﺮت اﻧـﺲ )رض (آﻣﺪه ﻣﺮوﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺤﻀﻮر رﺳﻮل ﺧﺪا )ص (ﻣﺮدي را ﺑﯿﺎوردﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺮاب ﻧﻮﺷﯿﺪه ﺑﻮد اورا ﭼﻬـﻞ دره ﺑـﺰد ﻧـﺰد اﺑـﻮﺑﮑﺮ ﺻﺪﯾﻖ )رض (ﺑﯿﺎوردﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺜﻞ آن ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﻌﺪ ﻧﺰد ﻋﻤـﺮ ﻓـﺎروق)رض (ﺑﯿﺎوردﻧـﺪ ﺣـﻀﺮت درﻣـﻮرد ﺣـﺪود از ﻣـﺮدم ﻣـﺸﻮره ﺧﻮاﺳﺖ اﺑﻦ ﻋﻮف ﮔﻔﺖ )ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﺣﺪود ﻫﺸﺘﺎد ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ (وﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ )رض (آﻧﺮا ﺗﻄﺒﯿـﻖ ﮐـﺮد اﻣـﺎ ﻓﻌﻠﺮﺳـﻮل اﮐـﺮم )ص ( ﺣﺠﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ آن ﻋﻤﻞ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد. ﺣﺎل ﮐﻪ ﺟﺮاﯾﻢ وﻣﺠﺎزات ﺟﺮم ﺷﺮاب ﺧﻮري از دﯾﺪﮔﺎه ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼﻣﯿﺎد آوري ﮔﺮدﯾﺪ ﻻزم داﻧـﺴﺘﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ﻣﻮﻗـﻒ ﻗـﺎﻧﻮن 349 ﺟﺰاي را در ﻗﺒﺎل اﯾﻦ ﺟﺮم ﺗﺬﮐﺎر دﻫﯿﻢ .ﻗﺎﻧﻮن ﺟﺰاي اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن در ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻌﻤﺎل ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪره وﻣـﺴﮑﺮه درﻣـﺎده ﺧﻮﯾﺶ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ :"ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪره ﯾﺎ ﻣﺴﮑﺮه را اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺤﺒﺲ ﺳـﻪ ﻣـﺎه اﻟـﯽ ﺷـﺸﻤﺎه ﯾـﺎ ﺟﺰاي ﻧﻘﺪي ﺳﻪ ﻫﺰار اﻟﯽ ﺷﺶ ﻫﺰار اﻓﻐﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ دوﺟﺰا ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯽ ﮔﺮدد، ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﻃﻮر دﯾﮕـﺮي ﺣﮑـﻢ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﺪ".
اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن در ﻣﻮرد ﮐﺎر ﺑﺮد ﺟﺒﺮ واﮐﺮاه ﺟﻬﺖ وادار ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺷﺨﺺ دﯾﮕـﺮ ﺑـﻪ اﺳـﺘﻌﻤﺎل ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪره 350وﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﺎده وﻣﺴﮑﺮﻫﻤﺸﻌﺮ اﺳﺖ :"ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﺑﺠﺒﺮ واﮐﺮاه ﺷﺨﺺ د ﯾﮕﺮ را ﺑﺎ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻣﻮاد ﻣﺨﺪره وﯾﺎ ﻣﺴﮑﺮه وادار ﺳـﺎزد ، ﺑـﻪ ﺣـﺒﺲﻗﺼﯿﺮي ﮐﻪ از ﺳﻪ ﻣﺎه ﮐﻤﺘﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎ ﺟﺰاي ﮐﻪ از ﺳﻪ ﻫﺰار اﻓﻐﺎﻧﯽ ﮐﻤﺘﺮ و از دوازده ﻫﺰار اﻓﻐﺎﻧﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﺤﮑـﻮم ﻣـﯽ ﮔﺮدد.

10/02/2013

دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪي ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ
ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ را از ﻟﺤﺎظ اﻧﮕﯿﺰه ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم و ﻧﻮع ﺟﺮم ﺷﺎن ﺑﻪ دﺳﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮده ﻣﯽ ﺗـﻮاﻧﯿﻢ، ﭼـﻪ درﯾـﮏ ﻧـﻮع ﺟﺮم ﻣﻌﯿﻦ ﮐﻪ ازﺟﺎﻧﺐ اﺷﺨﺎص ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد اﻧﮕﯿﺰه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﻘﻮق ﺟﺰا از دﯾﺮ زﻣﺎن ﺷﺨﺼﯿﺖ ﻣﺠﺮم در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻗﺎﻧﻮن ﺟﺰا ﻧﯿﺰ ﺑﯿﻦ ﺧـﺮد ﺳـﺎل و ﺷـﺨﺺ ﮐﺒﯿـﺮ ﺑـﯿﻦ اﻧﺴﺎن از ﻧﺮﻣﺎل و ﻏﯿﺮ ﻧﺮﻣﺎل و ﻣﺠﺮﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺎر اول ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﺮم ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻣﺠﺮم ﻣﺘﮑﺮر ﻓﺮق ﻣﯽ ﮔﺬارد. از دﯾﺪﮔﺎه ﮐﺮﯾﻤﻨﻮﻟﻮژي ﻧﯿﺰ ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺑﻪ دﺳﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﯾﻨﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻘـﻮق ﺟـﺰا وﺳﯿﻊ ﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﯿﭗ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ را ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﺟﺮم ﺷﺎن در ﯾﮑﯽ از دﺳﺘﻪ ﻫﺎي ذﯾﻞ ﻗﺮار داده ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﯿﻢ. ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺗﻔﺎﻗﯽ، ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﯽ، ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﻋﺘﯿﺎدي، ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺣﺮﻓﻮي و ﻣﺠﺮﻣﯿﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮوﻫﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟـﺮم ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﻫﺮ ﯾﮏ از دﺳﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﺬﮐﺮه ﻓﻮق را ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﯿﻢ.
ﻣﺠﺮم اﺗﻔﺎﻗﯽ
ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﻠﻤﺎي ﺟﺮم ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺠﺮﻣﯿﻨﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ از ﻟﺤﺎظ رواﻧﯽ ﻏﯿﺮ ﻋﺎدي ﻧﺒﻮدﻫﻮﺗﻤﺎﯾﻼﺗـﻀﺪ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ در وﺟﻮد آﻧﻬﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻧﯿﺰ ﻋﺎدت ﻧﺪارﻧﺪ، اﻣﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﯾﮏ ﻋﻤﻞ ﺟﺮﻣﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ .اﯾﻦ ﻃﺮز ﺗﻔﮑﺮ اﻟﺒﺘﻪ از ﺟﺎﻧﺐ ﻋﺪة دﯾﮕﺮي از ﮐﺮﯾﻤﻨﻮﻟﻮﮔﻬﺎ اﻧﺘﻘﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد، ﭼﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﺠﺮم اﺗﻔﺎﻗﯽ وﺟﻮد ﻧـﺪارد. ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺗﻤﺎﯾﻼت ﺟﺮﻣﯽ ﻣﺨﻔﯽ دارﻧﺪ ﺻﺮف ﺑﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪن ﻓﺮﺻﺖ اﯾﻦ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺗﺒﺎرز ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﯿﺸﮕﯿﺮي ﺟﺮم و اﺻﻼح ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺗﻔﺎﻗﯽ از ﻧﻈﺮ ﮐﺮﯾﻤﻨﻮﻟﻮژي آﻧﻘﺪر ﺧﺎﺻﯿﺖ ﺟﺮﻣﯽ در آﻧﻬﺎ دﯾﺪه ﻧﻤﯽ ﺷـﻮد ﻟـﺬا ﻓﯿـﺼﺪ 80اﻟـﯽ 70اﯾﻦ ﻧﻮع ﺟﺮاﯾﻢ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﺎ ﺗﻌﺪاد ﺟﺮاﯾﻢ اﺗﻔـﺎﻗﯽ زﯾـﺎد اﺳـﺖ و آن را ﺑﻌـﻀﺎً ﺑـﯿﻦ ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﺖ ﻣﯽ داﻧﻨﺪ .ﻋﻠﺖ ﻣﺸﮑﻼت در راﺑﻄﻪ ﺑﻪ اﺻﻼح ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ در آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺠﺮم اﺗﻔـﺎﻗﯽ ﻣـﺮﯾﺾ ﻧﯿـﺴﺖ ﮐـﻪ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺷﻮد، ﻣﺠ ﺮم اﺗﻔﺎﻗﯽ ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﻨﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﺪاﺑﯿﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻨﻊ اﻗﺎﻣﺖ در ﻣﻮرد وي ﺗﻄﺒﯿﻖ ﺷﻮد .در ﺻـﻮرت ﺗﻄﺒﯿـﻖ ﺟـﺰا ﺑﺎﻻي ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺗﻔﺎﻗﯽ، اﻣﮑﺎن دارد در اﮐﺜﺮ ﻣﻮارد ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﺟﺰاي ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﺟﺰاي ﮐﻮﺗـﺎه ﻣـﺪت ﻗـﺴﻤﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺟﺰاﯾﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺧﻮد اﺛﺮات ﻣﻨﻔﯽ دارد. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺟﺮاﯾﻢ ﺗﺸﺪد آﻣﯿﺰ وﺳﯿﻠﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻠﻮ ﻣﺠﺮم اﺗﻔﺎﻗﯽ را ﺑﮕﯿﺮد ﻋﺒﺎرت از وﺿﻊ ﻗﺎﻧﻮن درﺑﺎرة ﺣﻤﻞ ﺳﻼح و ﻓﺮوش آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻣﺠﺮم اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﯽ :
ﻣﺠﺮم اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﯽ ﺑﺎ ﻣﺠﺮم اﺗﻔﺎﻗﯽ ﺷﺒﺎﻫﺖ دارد .ﭼﻪ ﻋﻠﺖ ﺟﺮم در ﻫﺮ دو ﺣﺎﻟﺖ ﻋﺒﺎرت از ﺣﺎدﺛﻪ اي اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ آن ﻣـﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم دﺳﺖ زﻧﺪ.در ﻫﺮ دوﺣﺎﻟﺖ ﻣﺬﮐﻮر و ﺗﺎ ﺣﺪودي ﻏﯿﺮ ﻋﺎدي ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﮐﻨﺘـﺮل ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده و ﺑﺎ وﺟﻮدي ﮐﻪ از ﻟﺤﺎظ ﻓﮑﺮي ﺿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ.اﻣﺎ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ وﯾﮋه ﺟـﺮم را ﻣﺮﺗﮑـﺐ ﻣـﯽ ﺷﻮﻧﺪ .اﻧﮕﯿﺰه ﺟﺮم در ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﯽ اﻏﻠﺐ ﻧﺎﺷﯽ از ﻋﺸﻖ و ﯾﺎ ﺣﺴﺎدت ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، وﻟـﯽ در ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﻮاﻗـﻊ اﻧﮕﯿـﺰه ﻫـﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﻧﻔﺮت، اﻧﺘﻘﺎم، ﺧﺸﻢ، اﺣﺴﺎﺳﺎت ﺟﻨﺴﯽ و ﻏﯿﺮه ﻧﯿﺰ ﺳﺒﺐ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﮔـﺮدد.اﺗﺨـﺎذ ﺗـﺪاﺑﯿﺮ وﻗـﺎﯾﻮي در ﻣﻮرد اﯾﻦ ﻧﻮع اﺷﺨﺎص ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ.ﭼﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺑﺎ ﻧﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﻨﯽ ﮐـﻪ ﻓﻮﻗـﺎً ﺑﯿـﺎن ﻧﻤـﻮدﯾﻢ ﯾﻌﻨـﯽ ﻣﺠﺮﻣﯿﻨﺎﺗﻔـﺎﻗﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﺪ، اﻣﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺮاﺋﺖ دادن اﯾﻦ ﻧﻮع اﺷﺨﺎص ﯾﮏ ﻧﻮع ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﺮاي ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.از اﯾـﻦ رو ﺑﺎﯾـﺪ ﺑﺮاي اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺑﺮاﺋﺖ داده ﻧﺸﻮد.ﭼﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺿﻌﯿﻒ ﺷﺪن ﻗﺪرت ﻣﻘﺎوﻣﺖ در اﺷﺨﺎص ﻣـﯽ ﺷـﻮد.ﻓـﺮوش اﺳﻠﺤﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺤﺖ ﻣﻘﺮرات آورده ﺷﻮد ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻣﻮﺛﺮ ﺟﺰا را ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮان در ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺎزدارﻧﺪه ﺷﻨﺎﺧﺖ.
ﻣﺠﺮم اﻋﺘﯿﺎدي :
مجرم اﻋﺘﯿﺎدي ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺟﺎ از آن ﺑﺤﺚ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻣﺠﺮم اﻋﺘﯿﺎدي ﮐﻪ در ﺣﻘﻮق ﺟﺰا از آن ﺑﺤﺚ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ﻣﺘﻔـﺎوت ﻣـﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺮاﯾﻢ اﻋﺘﯿﺎدي از ﻟﺤﺎظ ﺣﻘﻮق ﺟﺰا ﺟﺮﻣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب ﯾﮏ ﺑﺎر ﻋﻤﻞ ﺟﺮﻣﯽ، ﺟﺮم اﻋﺘﯿﺎدي ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﻤـﯽ ﺷـﻮد، ﺻﺮف ارﺗﮑﺎب ﺑﺎر دوم ﻋﻤﻞ اﻋﺘﯿﺎد را ﺑﻮﺟﻮد آورده و ﺷﺨﺺ ﻣﺠـﺮم اﻋﺘﯿـﺎدي ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد.درﮐﺮﯾﻤﻨﻮﻟـﻮژي، ﻣﺠـﺮم اﻋﺘﯿﺎدي ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻣﯽ ﭘﺮدازد، ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻋﺎدت ﻣﯽ ﮔﯿـﺮد اﯾـﻦ ﻋـﺎدت ﻃﺒﯿﻌـﺖﺛﺎﻧﻮي ﻣﯽ ﮔﺮدد.از ﻟﺤﺎظ ﮐﺮﯾﻤﻨﻮﻟﻮژي اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺧﻄﺮﻧﺎك اﻧﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻪ از ﻟﺤﺎظ ﺗﻌﺪاد ارﺗﮑﺎب ﺟـﺮم؛ ﺑﻠﮑـﻪ از ﻟﺤـﺎظ ﻃﺒﯿﻌﺖ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﺗﺪاﺑﯿﺮي ﮐﻪ درﻣﻮرد اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﮔﺮدد ﻣﺘﻔﺎوت اﻧﺪ. در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﺑﺮاي اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ اﺷﺨﺎص ﺟﺰاي ﺳﻨﮕﯿﻦ را ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ.در ﺑﻌﻀﯽ ﮐـﺸﻮرﻫﺎ اﺷﺨﺎﺻـﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺗﮑﺮار ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﺮم ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﻏﺮض اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﯿﻪ ﺷﺎن ﻃﺮزاﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎي ﺧﺎص اﺗﺨﺎذ ﻣﯽ ﺷﻮد ﻣﺜﻼً در ﻓﺮاﻧـﺴﻪ اﯾـﻦ ﻧـﻮع اﺷﺨﺎص ﺗﺤﺖ ﻗﯿﻤﻮﻣﯿﺖ ﻗﺮار داده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﯽ اﻗﺪاﻣﺎت ﺗﺮﺑﯿﻮي در ﻣﻮرد اﯾﺸﺎن اﺗﺨﺎذ و زﯾﺮ ﻧﻈﺎرت ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

ﻣﺠﺮم ﺣﺮﻓﻮي
در اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﻣﺠﺮﻣﯿﻦ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ از ﺟﺮم ﺧﻮد، زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮدرا ﭘﯿﺶ ﻣﯽ ﺑﺮﻧـﺪ ﻋﻤـﻞ ﺟﺮﻣـﯽ اش ﺣﺮﻓـﻪ وﭘﯿﺸﻪ وي ﻣﯽ ﮔﺮدد؛ ﯾﻌﻨﯽ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺟﺮﻣﯽ ﺧﻮد وﺳﺎﯾﻞ زﻧﺪﮔﯽ را ﺑﺮاي ﺧﻮﯾﺶ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺳﺎزﻧﺪ.اﯾـﻦ دﺳـﺘﻪ اﺷـﺨﺎص درزﻧﺪﮔﯽ ﺟﺮﻣﯽ ﺧﻮد داراي دو ﺧﺼﻮﺻﯿﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ؛ ﯾﮑﯽ ﻋﺪم ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺑﺎ اﺟﺘﻤﺎع و دﯾﮕﺮي ﺳـﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺟـﺮم ﺑـﺎ ﻣﻬـﺎرت وﻣﯿﺘﻮد ﺧﺎص .از اﯾﻦ رو ا ﯾﻦ دﺳﺘﻪ اﺷﺨﺎص ﻣﺮدﻣﺎن ذﮐﯽ، ﻣﺼﻤﻢ، ﺟﺴﻮر، و ﻣﺠﺎدﻟﻪ ﮔﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، اﻣﺎ درﻋﯿﻦ زﻣﺎن ﻣﺘﺠﺎوز و ﺑﯽ ﻋﺎﻃﻔﻪ اﻧﺪ و ﻣﻘﺎﺑﻞ ارزﺷﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺑﯽ اﺣﺴﺎس و ﺑﯽ ﺗﻔﺎوت اﻧد .ﺟﺮم در ذﻫﻦ آﻧﻬﺎ ﺟﺰؤ زﻧﺪﮔﯽ و رﻓﺘﺎر ﺷﺎن ﻣﯽ ﮔـﺮددﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺖ ذاﺗﯽ و ﻣﺤﯿﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﺨﺺ ﺗﻌﻠﻖ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد.