Oude Geschiedenis KU Leuven

Appeler Itinéraire Site Web

Oude Geschiedenis KU Leuven Facebookpagina van de onderzoeksgroep Oude Geschiedenis aan de KU Leuven. Post berichten over de Oud

Na de zomervakantie trekt het Gallo-Romeins Museum Tongeren opnieuw de lezingenreeks ‘Spraakwater’ in gang. Morgen (woen...
20/10/2026

Na de zomervakantie trekt het Gallo-Romeins Museum Tongeren opnieuw de lezingenreeks ‘Spraakwater’ in gang. Morgen (woensdag 21 oktober) staat de laat-Romeinse geschiedenis van Oudenburg centraal. Archeologen Vince van Thienen (Archeologie UGent) en Sofie Vanhoutte (Agentschap Onroerend Erfgoed en UGent) nemen het publiek mee naar het Romeinse kustfort van Oudenburg, dat vanaf de late 2de eeuw n.C. deel uitmaakte van de grootschalige Romeinse kustverdediging langs de Noordzee. In de daaropvolgende eeuwen werd het fort meermaals heropgebouwd, met de laatste grote bouwkundige veranderingen rond 380 n.C. Archeologische vondsten uit het fort en de bijbehorende grafvelden wijzen erop dat zich in die periode een nieuwe gemeenschap in Oudenburg vestigde, die er tot omstreeks 430 n.C. bleef wonen. Tijdens hun lezing zullen Van Thienen en Vanhoutte de resultaten van hun diepgaande onderzoek naar deze overgangsperiode delen, waarin de militaire aanwezigheid, de bewoningspatronen en de materiële cultuur van de laat-Romeinse Lage Landen ingrijpend veranderden. De lezing sluit trouwens aan bij de gelijknamige pop-upexpo in het Tongerse museum, die nog tot en met zondag 8 november te bezoeken is. De lezing daarentegen vindt morgenavond plaats van 19u.30 tot ongeveer 21u.30 uur - met een pauze - en kan zowel in het auditorium van het museum als online worden gevolgd. Wie wil deelnemen, kan zich vooraf inschrijven via de GRM-website. Na afloop kunnen bezoekers trouwens nog in museumcafé Amusée terecht voor een drankje en een nabespreking.

In deze lezing nemen de archeologen Vince van Thienen en Sofie Vanhoutte je mee naar het laat-Romeinse Oudenburg: naar het indrukwekkende fort, zijn militaire bewoners en de wereld waarin zij leefden aan het eind van de Romeinse tijd.

Leuk archeologisch nieuws uit eigen land om de werkweek mee te starten: bij vernieuwingswerken in Opgrimbie (een deelgem...
19/10/2026

Leuk archeologisch nieuws uit eigen land om de werkweek mee te starten: bij vernieuwingswerken in Opgrimbie (een deelgemeente van Maasmechelen) hebben archeologen op ongeveer anderhalve meter diepte een goed bewaard gebleven gedeelte van de oorspronkelijke Romeinse heirbaan aangetroffen. De ontdekking gebeurde al in 2025, maar wordt nu wereldkundig gemaakt, onder meer via dit artikel op HLN.be. In het wegdek waren de karrensporen van ongeveer 2000 jaar oud nog duidelijk herkenbaar. De weg was opgebouwd uit een zandlaag met daarboven een laag kiezelstenen, waarin het herhaalde verkeer van karren geleidelijk diepe sporen had uitgesleten. De doorsnede ervan vertoonde daardoor een golvend profiel, dat de vroegere rijsporen zichtbaar maakt. Deze ontdekking biedt opnieuw een tastbare illustratie van de Romeinse wegenbouw en van de intensieve verplaatsingen die het wegennet in de noordelijke provincies van het Romeinse Rijk mogelijk maakte. Het tracé van deze Heirbaan liep vanuit Maastricht noordwaarts in de richting van Nijmegen en vormt al ongeveer 2000 jaar een belangrijke verkeersas in de regio. Ook een aanzienlijk deel van de huidige Heirstraat volgt nog steeds het oorspronkelijke traject. De vondst sluit bovendien aan bij eerdere archeologische ontdekkingen in de omgeving, waaronder de nabijgelegen site Mottekamp, waar onder meer sporen van Romeinse bewoning, een waterput met resten van meerdere dode paarden en sieraden uit de vroege Middeleeuwen aan het licht kwamen. Omdat de Heirstraat inmiddels volledig - en gelukkig voor fietsers en ander verkeer - is vernieuwd, is het bewaarde Romeinse wegdek helaas niet meer zichtbaar, al blijft de weg dus nog steeds de oorspronkelijke functie van bij de Romeinen behouden...

De vernieuwde Heirstraat in het Limburgse Maasmechelen is officieel klaar, maar tijdens de werken kwam ook een bijzonder stukje geschiedenis aan het licht. Archeologen stuitten er op het originele Romeinse wegdek van de eeuwenoude Heirbaan, waar de karrensporen van zo’n 2.000 jaar geleden nog duid...

We hebben weer een doctoraatsverdediging van een collega om naar uit te kijken. Volgende week vrijdag (23 oktober) verde...
18/10/2026

We hebben weer een doctoraatsverdediging van een collega om naar uit te kijken. Volgende week vrijdag (23 oktober) verdedigt Laura Soffiantini haar doctoraatsonderzoek getiteld 'Greek Spaces in Roman Times: The Construction of Greek Geography in Pliny's Naturalis Historia'. Daarin onderzocht ze de afgelopen jaren - onder begeleiding van haar promotor prof. Margherita Fantoli en co-promotor prof. Mark Depauw - hoe de Romeinse auteur Plinius de Oudere Griekenland geografisch beschrijft en welk beeld van de Griekse wereld daardoor tot stand komt. Hoewel de invloed van de Griekse cultuur op Plinius’ encyclopedische 'Naturalis Historia' al uitvoerig werd bestudeerd, ontbreekt tot dusver een overkoepelende analyse van zijn geografische voorstelling van Griekenland. Soffiantini combineert historische inzichten met digitale (geografische) methoden om dit in Plinius’ werk te reconstrueren. De doctoraatsverdediging (met ook nog collega prof. Stefan Schorn in de jury) begint om 13u.30 uur in de Justus Lipsiuszaal (op de campus van onze Faculteit Letteren - KU Leuven). We wensen Laura alvast veel succes!

PhD defense Laura Soffiantini

16/10/2026

Uiteraard is een dergelijke vondst weer voer voor speculatie, kijk maar naar de schromelijk overdreven titel die Historia Magazine boven dit artikel plaatst. Enkele maanden geleden troffen archeologen in Grand (een hedendaagse stad in het noordoosten van Frankrijk) meer dan 1000 antieke dobbelstenen aan, de grootste dergelijke verzameling die ooit in Frankrijk is gevonden. De dobbelstenen kwamen aan het licht bij een klein gebouw in de omgeving van de Romeinse basilica van Andesina (zoals de antieke stad in het Latijn bekend stond), samen met onder meer schoennagels, potscherven, dierlijke botten en bronzen munten. Ze waren vervaardigd uit been en voorzien van kleine cirkelvormige markeringen, in het Latijn 'ocelli' (oogjes) genoemd, volgens een typisch Romeins patroon. Hoewel dobbelstenen geregeld worden aangetroffen op Romeinse vindplaatsen, is de uitzonderlijke concentratie in Grand moeilijk te verklaren. Mogelijk deed het gebouw dienst als werkplaats voor de productie van dobbelstenen, maar de onderzoekers opperen ook een religieuze functie, waarbij de dobbelstenen bijvoorbeeld werden gebruikt bij rituelen om voortekenen van de goden te interpreteren. Een andere hypothese is dat het een ontmoetingsplaats was waar bezoekers zich aan kansspelen waagden. Voorlopig kunnen de archeologen echter geen uitsluitsel geven over de precieze functie van het gebouw of de betekenis van de vondst. De ontdekking onderstreept wel het bijzondere karakter van Grand dat - ondanks het ontbreken van de formele status van hoofdstad - over monumentale openbare gebouwen beschikte, waaronder een rijk versierde basilica en een groot amfitheater. Zoals een archeoloog van het Musée d’Archéologie Nationale opmerkt, bezat de stad dan ook alle kenmerken van een hoofdstad - zonder er officieel een te zijn - met mogelijk dus ook een plek waar gokkers hun gading konden vinden... 🎲 🤑 🎰

De Romeinen speelden graag en konden dat bijna overal doen, maar deze nieuwe vondst breekt toch alle records. De grote vraag is nu: waarom lagen er eigenlijk zoveel dobbelstenen bij elkaar op één plek?

15/10/2026

Het is een mooi verhaal - waar uiteraard de nodige overdrijving in de titel met termen als "legendarisch" niet kan ontbreken - op NU.nl, maar het toont vooral nog eens aan waarom archeologen tegenwoordig met moderne technologie veel makkelijker interessante sites om op te graven kunnen vinden. Dankzij satellietbeelden werd namelijk recent een Romeins fort in Wales ontdekt, en niet zomeer eentje. Het bewijst mogelijk het waarheidsgehalte van een Middeleeuwse overlevering over Magnus Maximus, de Romeinse keizer die in de late 4de eeuw n.C. een belangrijke rol speelde in de politieke en militaire geschiedenis van het West-Romeinse Rijk. Volgens verhalen uit de Welshe verhalenverzameling 'Mabinogion' sloeg Maximus een militair kamp op bij Frenni Fawr (een bergtop in het zuidwesten van Wales). Lange tijd ontbrak echter archeologisch bewijs voor deze traditie. In 2024 ontdekte een Britse archeoloog met behulp van satellietbeelden de omtrek van een onbekend fort in een begroeid veld, ongeveer 3,5 kilometer ten zuidwesten van Frenni Fawr. Het terrein meet ongeveer 180 bij 150 meter en ligt op een helling. Tijdens de opgravingen werden onder meer munten, Romeinse tegels, aardewerkscherven en sporen van wagens aangetroffen. Deze vondsten ondersteunen de hypothese dat op deze locatie daadwerkelijk een Romeinse militaire installatie aanwezig was en geven de middeleeuwse overlevering mogelijk een historische kern. Magnus Maximus was in de 4de eeuw een Romeinse bevelhebber in Britannia en riep zichzelf in 383 n.C. tot keizer uit, waarna hij met zijn troepen naar het Europese vasteland trok om zijn machtspositie te vestigen. De verhalen over hem in de Welshe traditie vermengen historische herinneringen met legende en mythologie. Verder onderzoek moet wel nog uitwijzen wanneer het fort precies werd gebouwd, hoe lang het in gebruik bleef en of er dus een rechtstreeks verband bestaat met de militaire activiteiten van Magnus Maximus in Britannia...

Een onlangs ontdekt Romeins fort in Wales suggereert dat een middeleeuws verhaal over een militair kamp van keizer Magnus Maximus op waarheid kan berusten. Tot nu toe werd gedacht dat het verhaal niet op feiten was gebaseerd.

14/10/2026

Zoals we eerder al aankondigden zijn er deze week heel wat interessante activiteitn voor geïnteresseerden in de (late) Oudheid. Zo organiseert Ifese deze zaterdag (17 oktober) - in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond Vlaams-Brabant en studentenvereniging Thiasos, ruimte voor klassieke cultuur - in ons eigenLeuven een studiedag over Byzantium. De sprekers belichten er verschillende aspecten van de continuïteit en transformatie van de Grieks-Romeinse wereld in de late Oudheid en de Byzantijnse periode. Zo opent Jeroen Wijnendaele (UGent) met een lezing over ‘Het Romeinse Rijk dat de Late Oudheid overleefde’, waarna Daphne Penna (Rijksuniversiteit Groningen en KU Leuven) ingaat op ‘Het Byzantijnse recht en de Europese rechtstraditie’. Vervolgens bespreekt Kristoffel Demoen (UGent) in ‘Asceten, Bisschoppen en (klassieke) Cultuur’ de 4de-eeuwse reflecties op de verhouding tussen het christendom en de Griekse traditie, terwijl onze eigen collega Reinhart Ceulemans (Griekse Studies, Faculteit Letteren - KU Leuven) de studiedag afsluit met een lezing over ‘Byzantijnse geletterdheid en de vroegmoderne renaissance van de antieke Griekse literatuur’. Elke lezing wordt gevolgd door een vragenronde en een korte koffiepauze. Geïnteresseerden kunnen zich nog steeds inschrijven via het online formulier op de website van Ifese. Wij zijn er zaterdag alvast graag bij!

STUDIEDAG BYZANTIUM Op zaterdag 17 oktober 2026 vindt tussen 13.30 en 17.30 uur de studiedag over het Byzantium in de late oudheid plaats in aula MSI1 00.08 van het Mgr. Sencie-Instituut (Erasmusplein 2, 3000 Leuven). De studiedag wordt georganiseerd door het Instituut voor Filosofische en Sociaalwe...

13/10/2026

Misschien wel een wat suggestieve titel in Het Belang van Limburg, maar het archeologisch vooronderzoek op de heuvel van Berg (nabij Tongeren) levert intussen toch al een eerste resultaat op. Hoewel er voorlopig geen uitsluitsel komt over de exacte locatie van Atuatuca - het vermoedelijke machtscentrum van de Eburonen dat vaak in verband wordt gebracht met Ambiorix - is deze zomer wel een andere ontdekking uit de Romeinse periode gebeurd. De omgeving van Berg gold al als een belangrijke vindplaats van Eburonische munten, waarbij de aanwezigheid van zowel beslagen als onbeslagen exemplaren bij de onderzoekers tot de hypothese leidde dat hier een muntatelier gevestigd was en mogelijk ook een politiek centrum van de Eburonen lag. Tijdens de opgravingen in juni en juli werden inderdaad bijkomende Keltische munten en oudere grondsporen gevonden, maar de meest opvallende resten dateren uit een latere periode. In minstens 2 van de 3 proefsleuven troffen archeologen ingenieus aangelegde houten constructies aan in oudere grachten op de overgang tussen klei- en zandlagen. Deze structuren, die tot ongeveer 80 centimeter hoog bewaard zijn gebleven, bestonden uit eikenhouten bodems, stijlen en planken en hadden een bijzonder gering verval van ongeveer 1 centimeter per meter. Volgens archeologen van de betrokken teams ( ARON bv Archeologisch Projectbureau, Gallo-Romeins Museum Tongeren & VUB - Vrije Universiteit Brussel) gaat het mogelijk om een watercaptatiegalerij die grondwater verzamelde en afvoerde, wellicht als onderdeel van een aquaduct. Dendrochronologisch onderzoek heeft 1 plank voorlopig gedateerd op 68 n.C., ruim een eeuw na de opstand van Ambiorix tegen de Romeinen in 54 v.C. De constructies kunnen daarom niet zonder meer met het Eburonische machtscentrum worden verbonden, maar wijzen mogelijk wel op geavanceerde waterbouwkundige kennis in de vroege Romeinse periode. Een belangrijke open vraag is waar het opgevangen water naartoe werd geleid: mogelijk naar de zich ontwikkelende Romeinse stad Atuatuca Tungrorum, het huidige Tongeren, of naar een militaire installatie in de omgeving. Tongeren beschikte vanaf het einde van de 1e of het begin van de 2e eeuw n.C. zeker over het aquaduct van Beukenberg, maar de precieze oorsprong van het aangevoerde water is niet volledig bekend. De houten watercaptatieconstructie uit Berg zou daarom een aanwijzing kunnen vormen voor een ouder of aanvullend systeem, al is die interpretatie nog niet bewezen. Er blijven dus nog heel wat vragen over voor de onderzoekers...

De hoop was om deze zomer in Berg sporen te vinden van een Eburoons machtscentrum. Van Atuatuca, de ‘vesting’ van Ambiorix. De eerste resultaten van dat veelbelovende onderzoek leggen evenwel honderd jaar jongere houten constructies bloot. “Mogelijk het begin van een aquaduct.”

12/10/2026

Er zijn deze week weer heel wat lezingen voor geïnteresseerden in de Oudheid, inclusief deze in het Rijksmuseum van Oudheden waarvoor u nog last-minute kan inschrijven. Vanavond (maandag 12 oktober) start het Leidse museum - in samenwerking met reisorganisatie Djoser - de lezingenreeks 'De archeologie van…' over archeologie in uiteenlopende gebieden, van Egypte tot Sicilië en van Marokko tot India. In deze 3de van 8 online lezingen neemt Ruurd Halbertsma (oud-conservator van de collectie Klassieke wereld) het publiek mee naar enkele van de bekendste archeologische vindplaatsen van het antieke Griekenland, met name op de Peloponnesos, waaronder Mycene, Korinthe, Olympia en Sparta, waar de verwevenheid van mythen, historische bronnen en archeologische resten een rijk beeld oplevert van de Griekse Oudheid. Aan de hand van archeologische vondsten en historische gegevens belicht hij onder meer de wereld van de Myceense koningen, de betekenis van de Olympische Spelen en de handelscontacten van de Grieken met de Etrusken en volkeren uit het oostelijke Middellandse Zeegebied. Deze lezing is gratis te volgen vanaf 19u.30 (tot 20u.30). Vooraf aanmelden is wel noodzakelijk via de RMO-website: na inschrijving ontvangen deelnemers een link om de uitzending via hun browser te volgen, en de lezing nadien nog tot 1 februari 2027 kan worden teruggekeken.

Op maandag 12 oktober 2026 houdt oud-RMO-conservator Ruurd Halbertsma een online lezing over de archeologie van Griekenland in o.a. Corinthe, Olympia en Sparta.

10/10/2026

Met haar podcast 'Drunk On History' blijft oud-studente Lauren Dogaer luisteraars meenemen naar verrassende uithoeken van de geschiedenis van alcohol. In de nieuwste aflevering 'Alcohol in the Levant and the Bible' ligt de focus op de Levant, een regio op het kruispunt van de Middellandse Zee en het Nabije Oosten, waar alcohol al duizenden jaren een belangrijke plaats innam in het dagelijkse, religieuze en sociale leven. Archeoloog Jacob Damm (College of the Holy Cross) verkent hiervoor zowel archeologische als tekstuele getuigenissen, van mogelijk bewijs voor gefermenteerde graandrank meer dan 13 000 jaar geleden tot drinkrituelen uit de Bronstijd en verwijzingen naar wijn en andere alcoholische dranken in de Hebreeuwse Bijbel. Centraal staat de vraag hoe nieuwe archeologische en wetenschappelijke methoden ons helpen om traditionele opvattingen over bier, wijn en "beschaving" kritisch te herzien. De link - voor de verschillende podcastplatformen - naar deze aflevering, net zoals de 7 voorgaande, vind je zoals steeds op onze facultaire (Faculteit Letteren - KU Leuven) website!

Onze oud-studente Lauren Dogaer raakte tijdens haar doctoraatsonderzoek aan de Universiteit van Bazel gefascineerd door de complexe culturele en sociale rol van alcohol in verschillende beschavingen uit de Oudheid. Net voor ze als postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Oxford startte, bes...

09/10/2026

We kunnen er niet omheen: de nieuwe laureate van de 'Nobelprijs voor Literatuur' is een hoogleraar in de Klassieke Talen, iets wat ons toch wel met enige vreugde vervult. De Canadese classica, dichteres en vertaalster Anne Carson ontvangt de prijs van het Zweedse comité voor haar vernieuwende oeuvre, waarin ze de klassieke traditie verbindt met hedendaagse literatuur. In werken als 'Eros the Bittersweet' onderzoekt ze erotisch verlangen aan de hand van onder meer Sappho en Plato, terwijl ze in 'Nox' aansluit bij de Romeinse dichter Catullus en diens klaagzang om zijn overleden broer. Een ander voorbeeld is haar werk 'Autobiography of Red', waarin ze de Griekse mythe van Geryon en Herakles herwerkte tot een eigentijds verhaal over liefde en identiteit. Die is gebaseerd op een fragmentarisch overgeleverde tragedie van de Griekse auteur Stesichoros . Door antieke teksten vrij te bewerken en te combineren met persoonlijke ervaringen, essayistiek en poëzie toont Carson hoe klassieke literatuur telkens nieuwe betekenissen kan krijgen, iets wat we alleen maar kunnen toejuichen! 🏆 📚 ✍️

Anne Carson | Nobelprijslaureaat: De gedichten van de Canadese Anne Carson zijn vaak te herleiden tot de klassieke oudheid. Volgens het Nobelprijscomité heeft ze met haar gedurfde en inventieve werk „nieuwe vormen voor hedendaagse literatuur gecreëerd”.

Adresse

Blijde Inkomststraat 21
Leuven
3000

Notifications

Soyez le premier à savoir et laissez-nous vous envoyer un courriel lorsque Oude Geschiedenis KU Leuven publie des nouvelles et des promotions. Votre adresse e-mail ne sera pas utilisée à d'autres fins, et vous pouvez vous désabonner à tout moment.

Partager