Die Projektbeschreibung in Deutsch lesen Sie weiter unten.
//
Το πρόγραμμα „Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα“ πραγματοποιείται στο Κέντρο Ψηφιακών Συστημάτων (Center für Digitale Systeme, εφεξής CeDiS) του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου.
Η εντατική ενασχόληση με αρχεία προφορικών μαρτυριών και ψηφιακές συλλογές συνεντεύξεων για διάφορα σενάρια χρήσης, όπως π.χ. για σχολεία ή για επιστημ
ονική έρευνα καθώς και αξιολόγηση στην ακαδημαϊκή διδασκαλία, ανήκει στα ερευνητικά ενδιαφέροντα του CeDiS ήδη από το 2006. Σήμερα το CeDiS φιλοξενεί το Visual History Archive του USC Shoah Foundation Institute for Visual History and Education, το αρχείο «Refugee Voices» της Association of Jewish Refugees και το αρχείο «Καταναγκαστική εργασία 1939-1945. Μνήμες και ιστορία». Για το τελευταίο έχει ήδη δημιουργηθεί και βρίσκεται σε εφαρμογή στη Γερμανία, την Τσεχία, τη Ρωσία και την Πολωνία ένα διαδικτυακό εκπαιδευτικό περιβάλλον, που προσφέρει σε μαθήτριες και μαθητές άνω των 14 ετών τη δυνατότητα να ασχοληθούν με την καταναγκαστική εργασία κατά τη διάρκεια της ναζιστικής εποχής αξιοποιώντας επτά συνεντεύξεις του Αρχείου.
Το εναρκτήριο λάκτισμα για τη δημιουργία ενός νέου αρχείου προφορικών μαρτυριών για την εποχή της εθνικοσοσιαλιστικής βαρβαρότητας στην Ελλάδα δόθηκε από τη συνάντηση του πρώην διευθυντή του Κέντρου Ψηφιακών Συστημάτων Νίκου Αποστολόπουλου, Έλληνα καθηγητή στη Γερμανία, με τον κύριο Hagen Fleischer, Γερμανό ομότιμο καθηγητή στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο οποίος θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους ειδήμονες στην έρευνα σχετικά με τη γερμανική Κατοχή στην Ελλάδα. Ο Hagen Fleischer επισκέφτηκε με ομάδα φοιτητών του (2010) το Κέντρο Ψηφιακών Συστημάτων προκειμένου γνωρίσει και να μελετήσει το αρχείο του Ολοκαυτώματος. Οι δύο συνάδελφοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μια παρόμοια πρωτοβουλία, η δημιουργία ενός αρχείου με συνεντεύξεις Ελλήνων μαρτύρων της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου έχει γόνιμο επιστημονικό και εκπαιδευτικό ενδιαφέρον. Στη μνημονική κουλτούρα της Ελλάδας η γερμανική Κατοχή είναι πάντα παρούσα, ωστόσο άγνωστη ως προς τις λεπτομέρειές της. Το ερευνητικό ενδιαφέρον για αυτή την ιστορική περίοδο ήταν και είναι μεγάλο. Αντίστοιχα, η γνώση για τα εγκλήματα της ναζιστικής θηριωδίας στην Ελλάδα είναι στη Γερμανία από ελλιπής εώς ανύπαρκτη. Την ίδια στιγμή, οι δυνατότητες μιας προφορικής αποτύπωσης της μνήμης ζώντων μαρτύρων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου λιγοστεύουν από μέρα σε μέρα. Αυτό το γεγονός επέτεινε τον επείγοντα χαρακτήρα και τη σημασία της άμεσης εκκίνησης του Προγράμματος.
Το εγχείρημα χρηματοδοτείται από το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και το γερμανικό Ίδρυμα Μνήμη, Ευθύνη και Μέλλον. Επίσης υποστηρίζεται από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Το Πρόγραμμα πλαισιώνει μια διακρατική, διεπιστημονική ομάδα που αποτελείται από ιστορικούς επιστήμονες που ειδικεύονται στην Προφορική Ιστορία και ανέλαβαν τη σύνθεση του καταλόγου των μαρτύρων, την καταγραφή των συνεντεύξεων και την επιστημονική επεξεργασία τους. Η ομάδα αποτελείται επίσης από επιστήμονες της γλώσσας, που απομαγνητοφώνησαν τις συνεντεύξεις, καθώς και μεταφράστριες και μεταφραστές που απέδωσαν τις ελληνικές απομαγνητοφωνήσεις και όλα τα μεταδεδομένα στη γερμανική γλώσσα. Κατά το στάδιο της δημιουργίας της εκπαιδευτικής πλατφόρμας προστέθηκαν στην ομάδα του Προγράμματος ιστορικοί επιστήμονες και επιστήμονες της Διδακτικής της Ιστορίας, οι οποίοι επιμελήθηκαν τα σενάρια με το συνοδευτικό υλικό, την ταινία του Προγράμματος και έναν Οδηγό για εκπαιδευτικούς.
Μια αναλυτική περιγραφή του Προγράμματος βρίσκεται στο https://www.occupation-memories.org/project/description/index.html.
//
Das Projekt "Erinnerungen an die Okkupation in Griechenland" wird durchgeführt am Center für Digitale Systeme (CeDiS) der Freien Universität Berlin. Bereits seit 2006 gehört die intensive Beschäftigung mit digitalen Zeitzeugenarchiven und Interviewsammlungen für verschiedenste Nutzungsszenarien, z.B. in Schulen sowie zur wissenschaftlichen Auswertung in der Universitätslehre, zu den Schwerpunkten von CeDiS. Aktuell werden vom CeDiS das Visual History Archive des USC Shoah Foundation Institute for Visual History and Education, das Archiv „Refugee Voices” der Association of Jewish Refugees und das Archiv „Zwangsarbeit 1939-1945. Für das letztere wurde bereits eine Online-Lernumgebung geschaffen, die Schüler/-innen ab 14 Jahren die Möglichkeit bietet, sich anhand von sieben Zeitzeugenberichten mit der Zwangsarbeit während der NS-Zeit auseinanderzusetzen. Ausschlaggebend für die Idee, ein neues Zeitzeugenarchiv über die Zeit des nationalsozialistischen Schreckens in Griechenland aufzubauen, war die Begegnung von Herrn Nicolas Apostolopoulos, einem griechischen Professor in Deutschland, mit Herrn Hagen Fleischer, einem deutschen Professor an der Nationalen und Kapodistrias-Universität Athen, der als einer der wichtigsten Experten der Erforschung der deutschen Okkupation in Griechenland gilt. Hagen Fleischer besuchte mit seiner Studierendengruppe im Jahr 2010 das Center für Digitale Systeme, um mit dem Shoah-Archiv zu arbeiten. Dabei wuchs die Erkenntnis, dass eine ähnliche Initiative mit griechischen Zeitzeugeninterviews in Griechenland auf fruchtbaren wissenschaftlichen Boden stoßen könnte. In der Erinnerungskultur Griechenlands ist die deutsche Okkupation überaus präsent, im Detail jedoch wenig bekannt. Das Forschungsinteresse für diese Geschichtsperiode war und ist groß. Die Möglichkeiten einer mündlichen Überlieferung von lebenden Zeitzeuginnen und Zeitzeugen des Zweiten Weltkriegs schwinden jedoch von Tag zu Tag. Diese Tatsache erhöhte die Dringlichkeit und die Bedeutung für das Zustandekommen des Projekts. Das Vorhaben wird finanziell getragen vom Deutsch-Griechischen Zukunftsfonds des Auswärtigen Amtes, der Stavros Niarchos Stiftung und der Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ). Außerdem kooperiert das Projekt mit der Nationalen und Kapodistrias-Universität Athen. Das binationale, interdisziplinäre Projektteam setzte sich aus ausgebildeten Oral-Historians zusammen, die die Zusammenstellung der Zeitzeugenliste, die Aufnahme der Interviews und die wissenschaftliche Erschließung derselben durchführten, Sprachwissenschaftler/-innen, die die Interviews transkribierten und inhaltlich in zusammenhängende Abschnitte segmentierten, sowie Übersetzer/-innen, die die griechischen Transkripte sowie alle Metadaten ins Deutsche übertrugen. An der Erstellung der digitalen Bildungsplattform waren außerdem GeschichtsdidaktikerInnen beteiligt, die neben der Konzeption der Lehreinheiten auch an der Produktion eines Hintergrundfilmes und eines Leitfadens für Lehrkräfte mitwirkten. Eine ausführliche Projektbeschreibung finden Sie unter https://www.occupation-memories.org/de/project/description/index.html.
