Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd

02/09/2026

Gair y dydd: MACHLUD https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?machlud

Disgrifia MACHLUD (gynt YMACHLUDD) weithred yr haul yn mynd i lawr ac yn ymguddio am y nos cyn codi drannoeth yn y DWYRAIN. Ystyr yr hen ferf dwyre/dwyrain oedd ‘codi’.

🌅. 🌅. 🌅. 🌅

Word of the day MACHLUD ‘sunset’ https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?machlud

MACHLUD (formerly YMACHLUDD) describes the sun setting in the west, disappearing from view for the night before rising again in the DWYRAIN ‘east’. The old verb dwyre/dwyrain meant ‘to rise’.

01/09/2026

30/08/2026

Martin Crampin sydd â hanes a datblygiad gwydr lliw yng Nghymru, a hynny ers 700 o flynyddoedd

29/08/2026

26/08/2026

Gair y dydd: cacimwci ‘burdock’ https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cacimwci, planhigyn gwyllt y mae ei flodau pigog yn dueddol o lynu wrth ddillad, blew anifeiliaid, &c.
Word of the day: cacimwci ‘burdock’ https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cacimwci, a wild plant with prickly flower-heads that tend to stick to clothes, animal fur, &c.

26/08/2026

19/08/2026

Gair y dydd: hwyad https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?hwyad

Moch dysg nawf mab hwyad

Dihareb o Lyfr Coch Hergest (1400). Bydd hwyaden fechan yn dysgu sut i nofio (nawf) yn fuan.

Ergyd neu ystyr y ddihareb ydi fod y pethau a wnawn trwy reddf yn dod yn hawdd. Ni ddaw nofio yn hawdd i ni, fel y gwna i hwyaid!

🐥🐥🐥🐥🐥🐥

Word of the day: https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?hwyad ‘a duck’

Moch dysg nawf mab hwyad.

A proverb from the Red Book of Hergest (1400): a duckling soon learns how to swim.

The point of the proverb is that we soon learn the things we do by instinct. Swimming doesn’t come natural to us as it does to ducks!

18/08/2026

📚Cyhoeddiad newydd gan Emyr Lewis, enillydd Cadair Eisteddfod y Garreg Las.
Dyma ddarlith sy’n gyfuniad o feirniadaeth lenyddol ac esbonio’r gyfraith, gan gynnig sylwebaeth dreiddgar, a chwareus ar adegau, am y Gymru gyfoes.
🔗https://shop.wales.ac.uk/cy/cynnyrch/dal-ar-y-seld-neu-a-gawsom-ni-weld-y-gymraeg-y-gyfraith-a-chyfansoddiad-cymru/