Golden Jackal Canis aureus and Wolf Canis lupus - in Greece

Golden Jackal Canis aureus and Wolf Canis lupus - in Greece RESEARCH GROUP FOR THE WOLF AND GOLDEN JACKAL IN GREECE
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ: THEODOROS KOMINOS

15/09/2026

🐺 "ΔΥΟ «ΕΓΧΡΩΜΑ» ΛΥΚΑΚΙΑ!" 🐺

Δύο φετινά κουτάβια λύκου με ιδιαίτερα έντονα λευκά σημάδια στον χρωματισμό τους.

Και τα δύο έχουν τμήματα των ποδιών τους λευκά και περίπου το μισό της ουράς άσπρο, ενώ το ένα έχει επιπλέον μια μεγάλη λευκή επιφάνεια στο στήθος.

📍 Δεν είναι όμως τα μόνα. Μέσα στα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουμε καταγράψει "136 έγχρωμους λύκους", κυρίως σε πεδινές και ημιορεινές περιοχές. Μάλιστα, από τα 8 διαφορετικά "πρότυπα χρωματισμού του τριχώματος" που έχουμε καταγράψει μέχρι σήμερα, πέρα από τον κλασικό χρωματισμό του λύκου, αυτό το συγκεκριμένο — λευκά τμήματα στα πόδια και στην ουρά, συχνά μαζί με λευκές επιφάνειες στο σώμα — είναι το συχνότερο και αυτό με τον μεγαλύτερο αριθμό καταγραφών.

🧬 Τι σημαίνει αυτό; Προς το παρόν δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε μόνο από την εμφάνιση. Μπορεί κάποια από αυτά τα ζώα να είναι υβρίδια λύκου–σκύλου, μπορεί όμως και να είναι "γενετικά καθαροί λύκοι" που παρουσιάζουν αυτές τις χρωματικές παραλλαγές. Ο φαινότυπος από μόνος του δεν αρκεί για ασφαλές συμπέρασμα.

👀 Στα δύο συγκεκριμένα κουτάβια υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που μας έχει δημιουργήσει ερωτήματα: μέχρι στιγμής έχουμε δει μαζί τους μόνο τη μητέρα τους και κανένα άλλο μέλος της οικογενειακής ομάδας. Δεν έχουμε καταγράψει πατέρα, άλλα ενήλικα ζώα ή άλλα μέλη της αγέλης. Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει κάτι, αλλά είναι ένα ακόμη στοιχείο που παρακολουθούμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

💩 Στην περίπτωση των δύο μικρών έχουμε ήδη ένα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα: καταφέραμε να συλλέξουμε "φρέσκο δείγμα κοπράνων από το ένα ζώο για ανάλυση DNA". Το είδαμε με το drone τη στιγμή που αφόδευσε και, αμέσως μετά, πήγαμε στο ακριβές σημείο και συλλέξαμε το δείγμα.

🧬 Παράλληλα, έχουμε ήδη δείγματα από ακόμη 7 λύκους με αντίστοιχα χρωματικά χαρακτηριστικά, τα οποία προορίζονται επίσης για γενετική ανάλυση. Στόχος είναι να δούμε αν αυτά τα ζώα είναι "υβρίδια λύκου–σκύλου ή καθαροί λύκοι". Μόνο η γενετική ανάλυση μπορεί να δώσει ασφαλή απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

🚁 Η ίδια μέθοδος συλλογής κοπράνων χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια και για τις τροφικές μας αναλύσεις. Παρακολουθώντας τους λύκους με το drone μπορούμε, όταν ένα ζώο αφοδεύσει, να εντοπίσουμε με ακρίβεια το σημείο και να συλλέξουμε αμέσως το δείγμα. Έτσι γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι τα περιττώματα προέρχονται από λύκο και όχι από σκύλο, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές όπου τα δύο είδη συνυπάρχουν.

📊 Μέχρι σήμερα έχουμε συλλέξει με αυτόν τον τρόπο περισσότερα από 1.500 δείγματα περιττωμάτων λύκων.

🐺🧬 Τώρα μένει η γενετική ανάλυση να μας δείξει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτά τα ιδιαίτερα χρωματικά χαρακτηριστικά.

12/09/2026

🐕🐁 "ΟΤΑΝ ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΚΥΝΗΓΟΥΝ ΣΑΝ ΑΓΡΙΑ ΚΥΝΟΕΙΔΗ"

Πριν λίγες ημέρες καταγράψαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συμπεριφορά από 6 ημι-δεσποζόμενους σκύλους (free-ranging dogs) — 4 ενήλικα και 2 μεγαλωμένα κουτάβια.

Για περίπου - 3 ώρες - κινούνταν συστηματικά μέσα σε θερισμένο χωράφι, αναζητώντας και κυνηγώντας ποντίκια των αγρών.

Στο τέλος του βίντεο μάλιστα, μπορούμε να δούμε που το ένα από τα σκυλιά πιάνει και έναν ποντικό και κάθεται να τον φάει.

Συνολικά πρέπει να έπιασαν περίπου 15-18 ποντίκια, το διάστημα που τους παρακολουθούσαμε. Η συμπεριφορά τους ήταν ουσιαστικά η ίδια που βλέπουμε σε "αλεπούδες, τσακάλια και λύκους" όταν κυνηγούν μικρά τρωκτικά. 🦊🐺

Τα δύο νεαρά μάλιστα, ακολουθούσαν συνεχώς τα ενήλικα, παρακολουθούσαν τι έκαναν και έψαχναν και τα ίδια για ποντίκια. Εκπαιδεύονταν!!!
Ενδιαφέρον έχει και το ότι καρακάξες ακολουθούσαν κατά πόδας όλη την ομάδα.

Το ότι οι σκύλοι κυνηγούν και σκοτώνουν άγρια ζώα, δεν είναι κάτι καινούριο, το γνωρίζουμε πολύ καλά αυτό και από τα κυνηγόσκυλα και γνωρίζουμε πολύ καλά τον τρόπο συμπεριφοράς τους, κατά τη διάρκεια του κυνηγιού.
Αυτό όμως που δεν είχαμε ξαναδεί και καταγράψει ήταν μια τόσο παρατεταμένη και συστηματική αναζήτηση συγκεκριμένου θηράματος, για ώρες, από ημι-δεσποζόμενα "ημίαιμα" σκυλιά και όχι κάποιας κυνηγετικής ράτσας!!!.

❓ Και εδώ προκύπτει ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα: η συγκεκριμένη τεχνική εμφανίστηκε αυθόρμητα μέσα από το φυσικό κυνηγετικό ρεπερτόριο των σκύλων ή ενισχύθηκε μέσα από παρατήρηση και εμπειρία; Σε περιοχές όπου οι ημι-δεσποζόμενοι σκύλοι συνυπάρχουν με λύκους, τσακάλια και αλεπούδες, δεν μπορεί να αποκλειστεί και η πιθανότητα παρατήρησης συμπεριφορών άγριων κυνοειδών, χωρίς βέβαια να μπορούμε να το αποδείξουμε από μία μόνο καταγραφή.

⚠️ Το σημαντικότερο όμως είναι ίσως άλλο. Οι ημι-δεσποζόμενοι σκύλοι δεν επηρεάζουν μόνο μεγάλα θηλαστικά ή κτηνοτροφικά ζώα. Όταν κινούνται συστηματικά στην ύπαιθρο και κυνηγούν, η πίεση μπορεί να αφορά και μικρά θηλαστικά, ερπετά, αμφίβια, εδαφόβια πουλιά, φωλιές, νεοσσούς και άλλα μικρά σπονδυλωτά.

Παράλληλα, τέτοιες παρατηρήσεις ανοίγουν ξανά το μεγάλο θέμα της σταδιακής «αγριοποίησης ή feralisation» των ημι-δεσποζόμενων σκύλων. Σκύλοι που εξακολουθούν να συνδέονται με ανθρώπινες εγκαταστάσεις, αλλά περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας χωρίς έλεγχο, μετακινούνται, αναζητούν μόνοι τους τροφή, κυνηγούν και μεταδίδουν αυτές τις συμπεριφορές στα νεαρά ζώα, μπορεί σταδιακά να αποκτούν έναν ολοένα πιο ανεξάρτητο οικολογικό και συμπεριφορικό ρόλο μέσα στο φυσικό περιβάλλον.

Μετά το τέλος του κυνηγιού, τα σκυλιά επέστρεψαν στην κτηνοτροφική μονάδα από όπου είχαν ξεκινήσει, περίπου 400 μέτρα μακριά.

Και αυτό είναι ένα ζήτημα που χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή.

10/09/2026

🐺 Λύκοι και κορακοειδή: μια σχέση πολύ πιο σύνθετη απ’ όσο φαίνεται 🖤

Έχουμε ένα πραγματικά εντυπωσιακό βίντεο, από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που η άγρια ζωή μάς επιτρέπει να παρακολουθήσουμε ζωντανά, σε πραγματικό χρόνο, μια πολύ ιδιαίτερη αλληλεπίδραση ανάμεσα σε δύο διαφορετικά είδη.

Μια λύκαινα κάθεται ήρεμη ενώ γύρω της κινούνται αρκετές καρακάξες. Μία από αυτές την πλησιάζει από πίσω και αρχικά την ενοχλεί ελαφρά. Η λύκαινα αντιδρά ελάχιστα. Λίγο αργότερα η ίδια καρακάξα επιστρέφει και φτάνει στο σημείο να ανέβει πάνω στα καπούλια της, χωρίς αυτή τη φορά η λύκαινα να δείξει ουσιαστικά καμία αντίδραση.

Τα κορακοειδή και τα κυνοειδή έχουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα οικολογική σχέση. Κοράκια, κουρούνες, καρακάξες και άλλα κορακοειδή εκμεταλλεύονται συχνά τις τροφικές ευκαιρίες που δημιουργούν μεγάλα σαρκοφάγα, ακολουθώντας τα ή εντοπίζοντας γρήγορα κουφάρια και υπολείμματα τροφής. Από την άλλη πλευρά, τα κορακοειδή είναι εξαιρετικά ευφυή, παρατηρητικά και κοινωνικά πουλιά, ικανά να μαθαίνουν τη συμπεριφορά άλλων ειδών και να προσαρμόζουν ανάλογα τη δική τους.

Στις δικές μας καταγραφές έχουμε παρατηρήσει επανειλημμένα ομάδες από καρακάξες να ακολουθούν λύκους ή τσακάλια, άλλοτε πλησιάζοντάς τα επίμονα και ενοχλώντας τα και άλλοτε με συμπεριφορές που θυμίζουν έντονα «παιχνίδι». Συχνά τα πουλιά διατηρούν πολύ μικρές αποστάσεις από τα κυνοειδή, τα προσεγγίζουν ξανά και ξανά και φαίνεται να δοκιμάζουν συνεχώς τα όρια της ανοχής τους.

Ιδιαίτερα καλά μελετημένη είναι η σχέση λύκων και κορακιών, όπου τα πουλιά μπορούν να παρακολουθούν τις μετακινήσεις των λύκων και να επωφελούνται από τα θηράματά τους. Οι αλληλεπιδράσεις όμως δεν περιορίζονται μόνο στην τροφή. Έχουν καταγραφεί προσεγγίσεις, πειράγματα, δοκιμές των ορίων ανοχής ενός άλλου ζώου και συμπεριφορές που, σε ορισμένες περιπτώσεις, μοιάζουν ακόμη και με παιχνίδι.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορούμε φυσικά να γνωρίζουμε με βεβαιότητα το «κίνητρο» της καρακάξας. Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η πολύ μεγάλη ανοχή της λύκαινας. Το πουλί πλησιάζει επανειλημμένα σε απόσταση μηδέν, αγγίζει το σώμα της και τελικά ανεβαίνει επάνω της, χωρίς εκείνη να θεωρεί ότι αξίζει καν να αντιδράσει.

Και βέβαια, αν θέλαμε να το δούμε λίγο πιο χιουμοριστικά, η εικόνα μοιάζει σχεδόν σαν οι καρακάξες να της λένε:
«Άντε, σήκω επιτέλους… φέρε μας κανένα φαγητό!» 😄

Τέτοιες μικρές σκηνές μάς θυμίζουν ότι οι σχέσεις ανάμεσα στα είδη στη φύση δεν είναι μόνο σχέσεις θηρευτή και θηράματος ή ανταγωνισμού. Είναι ένα πολύ πιο σύνθετο δίκτυο εξοικείωσης, παρατήρησης, ανοχής, εκμετάλλευσης ευκαιριών και συνεχούς «διαπραγμάτευσης» του χώρου μεταξύ ζώων που συναντιούνται ξανά και ξανά στο ίδιο τοπίο.

07/09/2026

🐺🌅 ΟΤΑΝ ΣΕ ΚΥΝΗΓΑΕΙ Ο ΙΣΚΙΟΣ ΣΟΥ!! 😄

05/09/2026

🐺Πώς αλλάζει η εμφάνιση και η συμπεριφορά των λύκων όσο μεγαλώνουν🐺

Στην εικόνα βλέπουμε μια οικογένεια λύκων. Το 🟠 πορτοκαλί βέλος δείχνει τη μητέρα, το 🔵 μπλε βέλος τον πατέρα, ενώ τα δύο ⚪ άσπρα βέλη δείχνουν δύο μεγαλύτερα παιδιά τους, ηλικίας πάνω από 2 ετών και πιθανώς κοντά στα 3. Τα άλλα δύο άτομα είναι περσινά μικρά, ηλικίας περίπου 16–17 μηνών.

Αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τη ράχη των δύο περσινών μικρών, θα δούμε ότι παραμένει ακόμη πολύ ανοιχτόχρωμη, με ελάχιστη σχεδόν σκουρόχρωμη κάλυψη. Αντίθετα, στα μεγαλύτερα και ενήλικα ζώα η ράχη έχει γκριζάρει πολύ περισσότερο, αποκτώντας έντονες μαύρες αποχρώσεις, που σε ορισμένα άτομα καλύπτουν μεγάλο μέρος της.

📌 Αυτό είναι κάτι που βλέπουμε επανειλημμένα στο έρευνα που διεξάγουμε. Με βάση λοιπόν τη δική μας εμπειρία, στους λύκους με τον συνηθισμένο γκριζωπό χρωματισμό, όσο μεγαλώνουν ηλικιακά, η ράχη τους τείνει, σε έναν βαθμό, να γκριζάρει και να σκουραίνει περισσότερο, με την εμφάνιση εντονότερων μαύρων ή σκουρόχρωμων αποχρώσεων.

Φυσικά, αυτό δεν αποτελεί απόλυτο κανόνα, καθώς υπάρχει σημαντική ατομική και γενετική ποικιλότητα στον χρωματισμό. Όμως, όταν παρακολουθείς τα ίδια άτομα και τις ίδιες οικογένειες διαχρονικά, αυτή η αλλαγή στην εμφάνιση της ράχης γίνεται αρκετά εμφανής.

🔎 Είναι μια πολύ χρήσιμη λεπτομέρεια στην έρευνά μας, γιατί δείχνει ότι η εμφάνιση ενός λύκου μπορεί να αλλάζει σημαντικά με την ηλικία. Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή όταν προσπαθούμε να εκτιμήσουμε ηλικίες ή να ταυτοποιήσουμε/αναγνωρίσουμε συγκεκριμένα άτομα μόνο από φωτογραφίες και βίντεο.

Η παρακολούθηση των ίδιων ζώων για μεγάλο χρονικό διάστημα μας βοηθά να καταγράφουμε τις αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία, αλλά και να αναγνωρίζουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τα ίδια άτομα μέσα στον χρόνο.
Αυτό, με τη σειρά του, μας επιτρέπει να παρακολουθούμε και τις συμπεριφορικές αλλαγές που εμφανίζονται καθώς μεγαλώνουν, τις μεταβολές στον ρόλο τους μέσα στην οικογενειακή ομάδα και γενικότερα την εξέλιξη της συμπεριφοράς τους σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους. 🐺

 # 📁 ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΔΕΣΠΟΤΑ ΣΚΥΛΙΑ – ΜΕΡΟΣ 1Κάποια στιγμή θα πρέπει να ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση για τα αδέσποτα και ημι-δ...
02/09/2026

# 📁 ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΔΕΣΠΟΤΑ ΣΚΥΛΙΑ – ΜΕΡΟΣ 1

Κάποια στιγμή θα πρέπει να ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση για τα αδέσποτα και ημι-δεσποζόμενα σκυλιά στην Ελλάδα.

Δεν είναι μόνο θέμα φιλοζωίας. Είναι ταυτόχρονα κοινωνικό, οικολογικό, υγειονομικό και ζήτημα δημόσιας διαχείρισης.

Και πριν συζητήσουμε λύσεις, πρέπει πρώτα να απαντήσουμε σε δύο βασικά ερωτήματα:

👉 Πόσα είναι πραγματικά;
👉 Και τι εννοούμε όταν λέμε “αδέσποτο”;

Αυτό θα προσπαθήσουμε να δούμε σε δύο αναρτήσεις.
# # 🐕 Πόσα είναι τελικά στην Ελλάδα;

Ξεκινάμε σήμερα μια μικρή σειρά - δύο αναρτήσεων - για ένα θέμα που όλοι λίγο-πολύ θεωρούμε ότι γνωρίζουμε: τα αδέσποτα σκυλιά.

Στην πρώτη ανάρτηση θα προσπαθήσουμε να δούμε - τι πραγματικά γνωρίζουμε για τους αριθμούς -.
Στη δεύτερη θα πάμε ένα βήμα παραπέρα: τι σημαίνει τελικά "αδέσποτο", τι είναι ο "ημι-δεσποζόμενος", ο "free-ranging" και ο πραγματικά "feral" σκύλος, τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη και γιατί ίσως κοιτάζουμε το πρόβλημα με λάθος τρόπο.

Γιατί ακόμη και η φαινομενικά απλή ερώτηση:

👉 «Πόσα αδέσποτα σκυλιά υπάρχουν στην Ελλάδα;»

δεν έχει καθόλου απλή απάντηση.

# # # 🔢 Από 1,8 εκατομμύρια… σε 693.000

Για πολλά χρόνια στην Ελλάδα επαναλαμβάνεται η εκτίμηση ότι υπάρχουν περίπου 1,8 εκατομμύρια αδέσποτοι σκύλοι και περίπου 2 εκατομμύρια αδέσποτες γάτες.

Η εκτίμηση αυτή εμφανίζεται ήδη τουλάχιστον από το 2017, με την επισήμανση μάλιστα ότι δεν είχε προηγηθεί επίσημη πανελλαδική καταμέτρηση από το κράτος. ([LiFO][1])

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο ίδιος αριθμός εξακολουθεί να αναπαράγεται μέχρι σήμερα. Σε υλικό της "Πανελλήνιας Κτηνιατρικής Ομοσπονδίας" για την Παγκόσμια Ημέρα Αδέσποτων 2025 αναφέρονται και πάλι:

🐕 1,8 εκατομμύρια αδέσποτοι σκύλοι
🐈 2 εκατομμύρια αδέσποτες γάτες

δηλαδή σχεδόν 4 εκατομμύρια αδέσποτα ζώα συνολικά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι για τους σκύλους αναφέρεται πως προέρχονται κυρίως από γέννες δεσποζόμενων και ημι-δεσποζόμενων σκύλων. ([hva.gr][2])

🔗 [Δείτε την παρουσίαση της Πανελλήνιας Κτηνιατρικής Ομοσπονδίας](https://www.hva.gr/downloads/Imerides/Adespota/PAGIMADESPOTA.pdf)

Το πρόβλημα είναι ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε εντοπίσει δημοσιευμένη πανελλαδική απογραφή ή σαφή μεθοδολογία που να εξηγεί πώς προέκυψε αρχικά το 1,8 εκατομμύριο.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για έναν αριθμό που έχει επαναληφθεί πάρα πολλές φορές, αλλά αυτό από μόνο του δεν τον μετατρέπει σε πραγματική απογραφή.
---
# # # 📊 Τι λέει η νεότερη μεγάλη διεθνής εκτίμηση;

Εδώ έχουμε πλέον καλύτερα οργανωμένα δεδομένα.

Το State of Pet Homelessness Project, της Mars σε συνεργασία με τη Euromonitor International, την Kantar και διεθνείς οργανισμούς για την ευζωία των ζώων, εξέτασε 20 χώρες, μεταξύ αυτών και την Ελλάδα.

Για την Ελλάδα εκτιμά:

🐕 1,42 εκατομμύρια σκύλους συνολικά

από τους οποίους:

➡️ 693.000 stray dogs
➡️ 67.500 σκύλους σε shelters

δηλαδή:

# # # 760.500 homeless dogs συνολικά — περίπου το 54% του εκτιμώμενου πληθυσμού σκύλων της χώρας.

Η ίδια έρευνα εκτιμά περίπου 2,07 εκατομμύρια homeless γάτες, οπότε συνολικά φτάνει στα 2,83 εκατομμύρια homeless σκύλους και γάτες στην Ελλάδα.

Το συγκεκριμένο project είναι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή δημοσκόπηση: χρησιμοποίησε περισσότερες από 900 διεθνείς και τοπικές πηγές, περίπου 30.000 public surveys και 200 συνεντεύξεις επαγγελματιών και ειδικών σε 20 χώρες. ([mars.com][3])

🔗 [State of Pet Homelessness Project – Mars](https://www.mars.com/news-and-stories/articles/state-of-pet-homelessness-project-reveals-1-in-3-pets-need-home)

Για τις εκτιμήσεις του αριθμού των homeless animals χρησιμοποιήθηκε πρωτογενής και δευτερογενής έρευνα της Euromonitor International το 2022–2023, ενώ έγιναν και συνεντεύξεις με τοπικούς οργανισμούς και ειδικούς.

⚠️ Και εδώ όμως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί:

ούτε οι 693.000 σκύλοι προέρχονται από πραγματική καταμέτρηση ενός προς έναν σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Είναι "εθνική πληθυσμιακή εκτίμηση", βασισμένη σε πολλές διαφορετικές πηγές και μοντελοποίηση.

Η ίδια η έκθεση αναγνωρίζει ότι οι stray populations είναι εξαιρετικά δύσκολο να μετρηθούν, επειδή μεταβάλλονται συνεχώς και στις περισσότερες χώρες δεν υπάρχει μία ενιαία πηγή που να γνωρίζει το πραγματικό μέγεθος του πληθυσμού.
---
# # # 🇬🇷 Και τι γνωρίζει σήμερα επίσημα το ελληνικό κράτος;

📌 Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Μητρώου Ζώων Συντροφιάς, έχουν καταγραφεί 1.378.645 ζώα συντροφιάς, από τα οποία 323.303 ως αδέσποτα και 1.055.342 ως δεσποζόμενα. Από το σύνολο, 1.086.502 είναι σκύλοι και 292.143 γάτες.

Όμως το ΕΜΖΣ είναι διοικητικό μητρώο και όχι πληθυσμιακή απογραφή. Καταγράφει όσα ζώα έχουν περάσει στο σύστημα — όχι κατ’ ανάγκη όλα όσα υπάρχουν πραγματικά στη χώρα.

Εδώ οι αριθμοί είναι πολύ διαφορετικοί.

Στο ΕΜΖΣ, στο τέλος του πρώτου οκταμήνου του 2025, υπήρχαν καταγεγραμμένοι:

# # # 🐕 "172.408 αδέσποτοι σκύλοι"

από τους οποίους το 47% ήταν στειρωμένοι. ([pet.gov.gr][4])

🔗 [Επίσημα στοιχεία ΕΜΖΣ – Υπουργείο Εσωτερικών](https://pet.gov.gr/parakolouthisi-dimwn/)

Προφανώς αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχουν μόνο 172.408 αδέσποτοι σκύλοι στην Ελλάδα.

Σημαίνει ότι τόσοι έχουν καταγραφεί επισήμως στο σύστημα μέσω των δήμων.

Και εδώ αρχίζει να φαίνεται το βασικό πρόβλημα:

📌 172.408 καταγεγραμμένοι
📌 693.000 εκτιμώμενοι strays από Mars/Euromonitor
📌 1.800.000 στην παλαιότερη εκτίμηση που εξακολουθεί να αναπαράγεται.

Τρεις πολύ διαφορετικοί αριθμοί για, υποτίθεται, το ίδιο πράγμα.

Μόνο που μάλλον - δεν μετρούν ακριβώς το ίδιο πράγμα -.

# # # ❓Ποιος είναι λοιπόν ο σωστός αριθμός;

Η πιο σωστή απάντηση σήμερα είναι:

# # # **Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια.**

Δεν υπάρχει πανελλαδική επιτόπια απογραφή όλων των αδέσποτων σκύλων.

Έχουμε:

🔹 διοικητικές καταγραφές,
🔹 εκτιμήσεις δήμων και οργανισμών,
🔹 διεθνή population models,
🔹 παλαιότερους αριθμούς που επαναλαμβάνονται για χρόνια.

Και υπάρχει ακόμη ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα που σχεδόν κανένας από αυτούς τους αριθμούς δεν μας λύνει:

👉 Τι κάνουμε με τους σκύλους που έχουν ιδιοκτήτη, αλλά κυκλοφορούν ελεύθεροι και χωρίς πραγματικό έλεγχο;

Τους ποιμενικούς που απομακρύνονται από τη στάνη.
Τους αγροτικούς σκύλους που περιφέρονται μόνοι τους.
Τους κυνηγετικούς που κινούνται χιλιόμετρα.
Τα ζώα που κάποιος ταΐζει αλλά ουσιαστικά δεν ελέγχει.
Τους λεγόμενους "ημι-δεσποζόμενους".

Είναι «δεσποζόμενοι»;

Νομικά, πολλές φορές ναι.

Οικολογικά όμως;

- Αυτό είναι μια τελείως διαφορετική συζήτηση -

Και εκεί θα πάμε στο "Μέρος 2".

Θα δούμε τι σημαίνουν πραγματικά οι όροι - stray, free-ranging, semi-owned και feral -, τι εικόνα έχουμε από άλλες ευρωπαϊκές χώρες και γιατί ίσως η ερώτηση «πόσα αδέσποτα έχουμε;» δεν είναι τελικά η σημαντικότερη.

💬Μέχρι τότε, θα είχε πραγματικά ενδιαφέρον να ακούσουμε τη δική σας εικόνα.

👉 Στην περιοχή όπου ζείτε ή κινείστε, βλέπετε σκύλους που έχουν εμφανώς ιδιοκτήτη αλλά κυκλοφορούν μόνοι τους και χωρίς έλεγχο;

👉 Θεωρείτε ότι ο αριθμός των επίσημα καταγεγραμμένων αδέσποτων αποτυπώνει αυτό που βλέπετε στην πράξη;

👉 Και κυρίως: όταν λέμε «αδέσποτο σκυλί», είμαστε όλοι βέβαιοι ότι εννοούμε το ίδιο πράγμα;

🐾 Συνεχίζεται στο Μέρος 2:
«Αδέσποτα, ημι-δεσποζόμενα, free-ranging και feral — τι ισχύει τελικά;»

[1]: https://www.lifo.gr/tropos-zois/urban/ti-symbainei-me-ta-adespota-stin-ellada "https://www.lifo.gr/tropos-zois/urban/ti-symbainei-me-ta-adespota-stin-ellada"
[2]:https://www.hva.gr/downloads/Imerides/Adespota/PAGIMADESPOTA.pdf "https://www.hva.gr/downloads/Imerides/Adespota/PAGIMADESPOTA.pdf"
[3]: https://www.mars.com/news-and-stories/articles/state-of-pet-homelessness-project-reveals-1-in-3-pets-need-home "https://www.mars.com/news-and-stories/articles/state-of-pet-homelessness-project-reveals-1-in-3-pets-need-home"
[4]: https://pet.gov.gr/parakolouthisi-dimwn/ "https://pet.gov.gr/parakolouthisi-dimwn/"
[5]: Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ) – Υπουργείο Εσωτερικών https://pet.gov.gr/emzs-ui/

29/08/2026

🐺 "Η συμπεριφορά του λύκου μέσα από την απουσία αντίδρασης"

Μια νυχτερινή καταγραφή με το drone.

🎥 Το βίντεο προβάλλεται σε ελαφρώς αυξημένη ταχύτητα, καθώς η αρχική καταγραφή είχε αρκετά μεγαλύτερη διάρκεια. Για τον λόγο αυτό, ορισμένες κινήσεις και μικρές αντιδράσεις του λύκου εμφανίζονται πιο γρήγορες από τον πραγματικό τους ρυθμό.

Ο συγκεκριμένος λύκος είχε αντιληφθεί την παρουσία του drone, το οποίο πλησίασε σταδιακά και έφτασε κάποια στιγμή ''μόλις περίπου 1,5 μέτρο μπροστά του''.

Και όμως… τίποτα.

Δεν σηκώθηκε.
Δεν απομακρύνθηκε.
Δεν έδειξε ταραχή.
Δεν έδειξε φόβο.
Δεν έδειξε ιδιαίτερη περιέργεια.

Απλώς παρέμεινε εντελώς χαλαρός, σαν το drone να μην είχε εκείνη τη στιγμή καμία ιδιαίτερη σημασία για τον ίδιο.

🔎 Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της συγκεκριμένης καταγραφής.

Οι λύκοι δεν αντιδρούν μηχανικά σε ό,τι εμφανίζεται γύρω τους. Η απόκρισή τους εξαρτάται από την προηγούμενη εμπειρία, το περιβάλλον, το είδος του ερεθίσματος, τη συγκεκριμένη συνθήκη και φυσικά από το ίδιο το άτομο. Αυτό που για έναν λύκο μπορεί να προκαλέσει άμεση απομάκρυνση, για έναν άλλο μπορεί να είναι απλώς κάτι αδιάφορο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα ερέθισμα που δεν έχει συνδεθεί με κίνδυνο μπορεί να προκαλεί "ελάχιστη ή ακόμη και μηδενική εμφανή συμπεριφορική αντίδραση".

⚠️ Αυτό δεν σημαίνει ότι το ζώο «δεν φοβάται τίποτα».
Δεν σημαίνει ότι είναι «εξημερωμένο».
Και φυσικά δεν σημαίνει ότι είναι «επικίνδυνο».

Σημαίνει απλώς ότι, "στη συγκεκριμένη στιγμή και απέναντι στο συγκεκριμένο ερέθισμα, δεν υπήρχε λόγος να αντιδράσει."

🔬 Και αυτό έχει ιδιαίτερη επιστημονική σημασία.

Στη μελέτη της συμπεριφοράς, δεν καταγράφουμε μόνο τις έντονες αντιδράσεις, τη φυγή, την προσέγγιση, την περιέργεια ή την επιθετικότητα. "Καταγράφουμε και την απουσία αντίδρασης." Γιατί και αυτή αποτελεί συμπεριφορικό δεδομένο.

Η μη αντίδραση μπορεί να μας δείξει ποια ερεθίσματα το ζώο αξιολογεί ως σημαντικά και ποια όχι, ποια έχει μάθει να αγνοεί, ποια δεν συνδέει με απειλή και πώς κατανέμει την προσοχή και την ενέργειά του μέσα στο περιβάλλον.

Και πολλές φορές, αυτές οι «ήσυχες» στιγμές είναι εξίσου αποκαλυπτικές με μια έντονη συμπεριφορική απόκριση.

Γιατί η συμπεριφορά δεν είναι μόνο αυτό που κάνει ένα ζώο.

Είναι και αυτό που "δεν κάνει".

Και μερικές φορές, αυτό μπορεί να μας πει εξίσου πολλά. 🐺🔬

🐺 «Παίξε σωστά…»Κάπου, πριν από χιλιάδες χρόνια, δύο λύκοι κοιτάζουν μια ομάδα ανθρώπων γύρω από τη φωτιά.Ο ένας γυρίζει...
28/08/2026

🐺 «Παίξε σωστά…»

Κάπου, πριν από χιλιάδες χρόνια, δύο λύκοι κοιτάζουν μια ομάδα ανθρώπων γύρω από τη φωτιά.

Ο ένας γυρίζει στον άλλο και του λέει:

«Παίξε σωστά και μια μέρα θα περπατάνε πίσω μας, κουβαλώντας τα κακά μας σε σακούλα.» 😄

Μια απλή γελοιογραφία, αλλά με αρκετή τροφή για σκέψη.

Γιατί τελικά η ιστορία της σχέσης ανθρώπου και λύκου ίσως δεν είναι τόσο απλή όσο το συνηθισμένο «ο άνθρωπος εξημέρωσε τον λύκο».

Κάποιοι λύκοι πλησίασαν τον άνθρωπο. Κάποιοι άνθρωποι ανέχθηκαν τους λύκους. Οι πιο τολμηροί, οι περισσότερο ανεκτικοί και εκείνοι που μπορούσαν να συνυπάρξουν καλύτερα με το άλλο είδος απέκτησαν πιθανότατα ένα πλεονέκτημα. Και μέσα σε χιλιάδες χρόνια αυτή η παράξενη σχέση μετατράπηκε σε κάτι μοναδικό.

Ο λύκος έγινε σκύλος.

Και ο άνθρωπος, που κάποτε καθόταν απέναντί του γύρω από μια φωτιά, έφτασε σήμερα να τον ταΐζει, να τον βάζει στο σπίτι του, να κοιμάται μαζί του, να τον αποκαλεί μέλος της οικογένειας και, ναι… να περπατάει πίσω του κρατώντας μια σακούλα. 😄

Ίσως λοιπόν η μεγάλη επιτυχία της εξημέρωσης να μην ήταν απλώς ότι εμείς αλλάξαμε τον λύκο.

Ίσως, με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο, ο λύκος άλλαξε και εμάς.

Και κάπου εδώ η γελοιογραφία παύει να είναι μόνο αστεία. 😉

Αφιερωμένο στην "Παγκόσμια Ημέρα του Σκύλου" που ήταν προχτές αλλά το πήραμε χαμπάρι σήμερα. 😄

👉 Στο πρώτο σχόλιο παραθέτω την αρχική γελοιογραφία του Dave Coverly, από τη σειρά Speed Bump (Creators Syndicate), από την οποία προέρχεται η ιδέα και η ελληνική απόδοση. 👇

Είπαμε να είναι ντροπαλά....!!!
24/08/2026

Είπαμε να είναι ντροπαλά....!!!

22/08/2026

🐺 "Γιατί κάποιοι νεαροί λύκοι παραμένουν περισσότερο στην οικογένειά τους?"

Στο βίντεο από camera trap βλέπουμε μια οικογένεια λύκων μαζί με τα περσινά της μικρά. Στη συγκεκριμένη καταγραφή έχει ενδιαφέρον και η σειρά με την οποία κινούνται τα ζώα: προηγείται η θηλυκιά, ακολουθούν τα νεαρά άτομα και ο πατέρας βρίσκεται στο τέλος της ομάδας. Πρόκειται για μια διάταξη που δείχνει καθαρά τη συνοχή της οικογενειακής ομάδας κατά τη μετακίνησή της.

Στην έρευνα που διεξάγουμε έχουμε καταγράψει αρκετές φορές ζευγάρια λύκων στα οποία, την επόμενη αναπαραγωγική περίοδο, δεν καταγράφεται νέα γέννα και οι γονείς συνεχίζουν να παραμένουν μαζί με τα μικρά της προηγούμενης χρονιάς.

Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί η αγέλη των λύκων είναι στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις, μια "οικογενειακή ομάδα": το αναπαραγωγικό ζευγάρι, τα μικρά της χρονιάς και συχνά νεαρά άτομα από προηγούμενες γέννες. Η απομάκρυνση των νεαρών από την οικογένεια δεν γίνεται σε μια συγκεκριμένη ηλικία ούτε με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιπτώσεις. Κάποια άτομα μπορεί να φύγουν σχετικά νωρίς, ενώ άλλα παραμένουν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Στις δικές μας καταγραφές έχουμε δει νεαρούς λύκους να εξακολουθούν να βρίσκονται με τους γονείς τους ακόμη και σε ηλικία περίπου "26–30 μηνών", πριν αρχίσουν σταδιακά να απομακρύνονται από την οικογενειακή ομάδα και να αναζητούν τη δική τους περιοχή ή σύντροφο.

Μια υπόθεση που θεωρούμε ότι αξίζει να διερευνηθεί περισσότερο είναι κατά πόσο αυτή η παρατεταμένη παραμονή μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να σχετίζεται και με τις συνθήκες των έντονα ανθρωπογενών περιβαλλόντων.

Ένας νεαρός λύκος που μεγαλώνει σε ένα τέτοιο τοπίο δεν χρειάζεται να μάθει μόνο πώς να βρίσκει τροφή ή να κινείται στην επικράτεια της οικογένειας. Πρέπει να μάθει να «διαβάζει» ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον: δρόμους και οχήματα, οικισμούς, ανθρώπινη δραστηριότητα, κτηνοτροφικές μονάδες, σκύλους και γενικότερα κινδύνους που δεν υπάρχουν με την ίδια ένταση σε περισσότερο απομονωμένες περιοχές.

Η μεγαλύτερη παραμονή δίπλα στους γονείς και στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας θα μπορούσε επομένως να προσφέρει όχι μόνο προστασία, αλλά και "περισσότερο χρόνο για μάθηση και απόκτηση εμπειρίας". Οι νεαροί παρακολουθούν τις μετακινήσεις των μεγαλύτερων ζώων, συμμετέχουν στην αναζήτηση τροφής, μαθαίνουν τις ασφαλέστερες διαδρομές και σταδιακά αποκτούν την εμπειρία που θα χρειαστούν όταν θα αρχίσουν να κινούνται μόνοι τους.

Δεν σημαίνει βέβαια ότι κάθε ζευγάρι που δεν αναπαράγεται μια χρονιά το κάνει για αυτόν τον λόγο. Η αναπαραγωγική επιτυχία και η κοινωνική δομή μιας οικογένειας λύκων επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Οι επαναλαμβανόμενες όμως καταγραφές τέτοιων οικογενειακών ομάδων δημιουργούν ένα ενδιαφέρον ερώτημα: "μήπως σε ορισμένα ανθρωπογενή περιβάλλοντα η παρατεταμένη οικογενειακή ζωή αποτελεί και έναν τρόπο καλύτερης προετοιμασίας των νεαρών για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό κόσμο;"

Οι λύκοι είναι, πάνω απ’ όλα, οικογενειακά ζώα. Και πολλές φορές, για να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά τους, χρειάζεται πρώτα να δούμε την αγέλη γι’ αυτό ακριβώς που είναι: **μια οικογένεια.**

Address

Thessaloníki

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Golden Jackal Canis aureus and Wolf Canis lupus - in Greece posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share