Εργαστήριο Ζ3Π, Τμήμα Κτηνιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας ΑΠΘ

01/06/2026

Ανοιχτό ερώτημα που θετει το Εργαστήριο Ζωικής Παραγωγής & Προστασίας του Περιβάλλοντος

Μήπως τα μέτρα και οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στην κτηνοτροφία καταστρέφουν αυτό που υποτίθεται ότι προσπαθούν να προστατεύσουν;

Η ιστορική εμπειρία διαχείρισης κρίσεων δείχνει ότι πολλές πολιτικές απέτυχαν όχι επειδή είχαν λανθασμένους στόχους, αλλά επειδή τα μέσα που επιλέχθηκαν για την επίτευξή τους προκάλεσαν μεγαλύτερη ζημιά από το πρόβλημα που επιχειρούσαν να αντιμετωπίσουν. Το ερώτημα που τίθεται σήμερα για την ελληνική κτηνοτροφία είναι αν βρισκόμαστε μπροστά σε μία τέτοια περίπτωση.
Στο όνομα της προστασίας της ζωικής παραγωγής, της αντιμετώπισης των επιζωοτιών και της διασφάλισης κανόνων βιοασφάλειας εφαρμόζονται πολιτικές και μέτρα με βαθιές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Όμως όσο οι μήνες περνούν, όλο και περισσότεροι παραγωγοί αναρωτιούνται αν το πραγματικό αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών είναι η προστασία της κτηνοτροφίας ή η σταδιακή αποδυνάμωσή της ή ακόμα και η εξαφάνισή της. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου και οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι.
Μια κτηνοτροφική μονάδα δεν επιβιώνει με εγκυκλίους, απαγορεύσεις και διοικητικές αποφάσεις που υποτίθεται οτι εκδίδονται για λογαριασμό της. Επιβιώνει όταν διαθέτει ζώα, εισόδημα, προοπτική και τη δυνατότητα να συνεχίσει να παράγει. Όταν όμως οι παραγωγοί βλέπουν το ζωικό τους κεφάλαιο να βρίσκεται σε συνεχή περιορισμό ή στη χειρότερη περίπτωση να θανατώνεται, τις οικονομικές τους αντοχές να εξαντλούνται και την αβεβαιότητα να γίνεται μόνιμο χαρακτηριστικό της καθημερινότητάς τους, τότε δικαιολογημένα αναρωτιούνται ποιος ακριβώς προστατεύεται.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η έμφαση συχνά επικεντρώνεται στην τυπική εφαρμογή των μέτρων και όχι στις πραγματικές τους συνέπειες στη κτηνοτροφία της χώρας. Μια πολιτική δεν μπορεί να θεωρείται επιτυχημένη μόνο και μόνο επειδή εφαρμόστηκε. Οφείλει να κρίνεται από το αν διατηρεί ζωντανή την κτηνοτροφική παραγωγή που καλείται να υπηρετήσει.
Αν οι εφαρμοζόμενες πολιτικές οδηγούν σε εγκατάλειψη εκμεταλλεύσεων, σε συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, σε αποχώρηση νέων ανθρώπων από το επάγγελμα και σε περαιτέρω εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα προϊόντα, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς λειτουργικό. Είναι στρατηγικό και εθνικής σημασίας.
Καμία πολιτική δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη όταν οι κτηνοτρόφοι που καλείται να προστατεύσει αισθάνονται ότι απειλούνται από τις συνέπειές της. Η κοινωνία δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής όταν βλέπει έναν κρίσιμο παραγωγικό τομέα όπως η κτηνοτροφια να αποδυναμώνεται στο όνομα της “προστασίας” του.
Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει αμείλικτο: μήπως οι πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα στην κτηνοτροφία δεν περιορίζουν απλώς μια κρίση, αλλά επιταχύνουν τη διάβρωση του ίδιου του παραγωγικού ιστού που υποτίθεται ότι έχουν ως αποστολή να διαφυλάξουν;
Αν η απάντηση είναι έστω και εν μέρει θετική, τότε δεν απαιτούνται απλώς διορθωτικές κινήσεις. Απαιτείται επανεξέταση ολόκληρης της φιλοσοφίας πάνω στην οποία σχεδιάζονται και εφαρμόζονται οι πολιτικές για την ελληνική κτηνοτροφία. Γιατί η μεγαλύτερη αποτυχία μιας πολιτικής δεν είναι να μην πετύχει τον στόχο της. Είναι να καταστρέψει αυτό που θεσμικά έχει αναλάβει να προστατεύει.

23/05/2026

Domus Aurea: η φιλοσοφία της εξουσίας

Η Domus Aurea δεν έμεινε στην ιστορία μόνο από τη φωτιά της Ρώμης. Έμεινε και ως σύμβολο μιας εξουσίας που αποκόπηκε από την κοινωνία και έμαθε να κυβερνά μέσα από την εικόνα. Αυτό ακριβώς επανέρχεται σήμερα. Η σύγχρονη Domus Aurea χτίζεται με επιτελικά αφηγήματα, πρωτόκολλα και διοικητικά μέτρα. Κάθε κρίση δείχνει ότι οι κυβερνώντες ενδιαφέρονται περισσότερο για την εικόνα της «διαχείρισης» παρά για το πώς θα λυθούν πραγματικά τα προβλήματα.

Οι πρόσφατες θεομηνίες και επιζωοτίες που έπληξαν και συνεχίζουν να πλήττουν την κτηνοτροφία έγιναν καθρέφτης μιας εξουσίας που δίνει μεγαλύτερο βάρος στην επικοινωνιακή εικόνα ενός «επιτελικού κράτους» που είναι «παρών» με συνεχείς ανακοινώσεις και παρεμβάσεις. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος των κτηνοτρόφων βιώνει περισσότερο την επικοινωνία της διαχείρισης παρά την ουσιαστική διαχείριση της κρίσης. Στη Λέσβο, με την υπόθεση του αφθώδους πυρετού, οι κτηνοτρόφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι μόνο με τον φόβο της νόσου, αλλά και με το κόστος μιας κρατικής διαχείρισης που αποδείχτηκε αργή, αποσπασματική και ανεπαρκής. Αντί για άμεση δράση, ουσιαστική οικονομική στήριξη και ξεκάθαρο σχέδιο με χρονοδιάγραμμα και στόχους, η κοινωνία του νησιού ακούει ανακοινώσεις, δέχεται αυστηρές συστάσεις, βλέπει συσκέψεις και εισπράττει τη διαβεβαίωση ότι «η κατάσταση παρακολουθείται».

Στην υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια, η κρίση δεν περιορίζεται στον φόβο των επιζωοτιών. Επεκτείνεται και στην ίδια τη δυνατότητα επιβίωσης ενός παραδοσιακού κλάδου που αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής και παραγωγικής κληρονομιάς της χώρας: της μετακινούμενης κτηνοτροφίας. Αυτή η δραστηριότητα συνδέεται όχι μόνο με την οικονομία της υπαίθρου αλλά και με την ιστορική ταυτότητα των ορεινών κοινωνιών. Σήμερα, απειλείται από οριζόντιες απαγορεύσεις, διοικητική ακαμψία και μια εξουσία που ερμηνεύει δογματικά τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα σημαντικά περιθώρια εφαρμογής που αφήνουν στα κράτη-μέλη.

Οι αποφάσεις για την απαγόρευση μετακινήσεων προς θερινούς βοσκότοπους παρουσιάζονται ως αναγκαίο μέτρο προστασίας, αλλά για εκατοντάδες κτηνοτρόφους μεταφράζονται σε οικονομικό αδιέξοδο και παραγωγική ασφυξία. Τα επίσημα έγγραφα μιλούν για «αξιολόγηση κινδύνου», αδυναμία εφαρμογής καραντίνας, δυσκολία ελέγχων και φόβο εξάπλωσης μέσω των μετακινήσεων. Όμως πίσω από τη διοικητική γλώσσα υπάρχει μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: κτηνοτρόφοι που κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν χωρίς ζωοτροφές, χωρίς κατάλληλες εγκαταστάσεις και χωρίς ουσιαστικό σχέδιο στήριξης. Πρόβατα και γίδια, που έχουν συνηθίσει τον αέρα του βουνού, θα υποφέρουν παραμένοντας στα πεδινά, εγκλωβισμένα σε σταβλικές εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για το χειμώνα.

Εδώ αποκαλύπτεται η φιλοσοφία της σύγχρονης εξουσίας: το κράτος εμφανίζεται αυστηρό στις απαγορεύσεις, αλλά αδύναμο στις λύσεις. Επικαλείται τον κίνδυνο χωρίς να μπορεί να εξηγήσει πώς θα επιβιώσουν οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι. Οι κτηνοτρόφοι βλέπουν ένα κράτος που λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων στα χαρτιά παρά ως πραγματική ασπίδα της κτηνοτροφικής παραγωγής της χώρας. Βλέπουν αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική εκτίμηση των συνθηκών της καθημερινής κτηνοτροφικής πραγματικότητας.

Η ιστορία δείχνει πως οι θεομηνίες και οι επιζωοτίες δεν καταστρέφουν μόνο παραγωγές και κοπάδια. Διαλύουν και την εμπιστοσύνη όταν οι κτηνοτρόφοι αισθάνονται ότι στις κρίσεις μένουν μόνοι. Όταν η εξουσία μετατρέπει τη διαχείριση σε επικοινωνιακή εικόνα και την κτηνοτροφία σε δογματική ερμηνεία κανονισμών, χάνει την επαφή με τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή την ελληνική κτηνοτροφική παραγωγή και παράδοση. Αυτή είναι η σύγχρονη Domus Aurea: μια εξουσία που δείχνει οργανωμένη στα δελτία τύπου και στις συστάσεις, αλλά ολοένα πιο απόμακρη από την πραγματικότητα και τη ζωή των κτηνοτρόφων και των ζώων που αγωνίζονται καθημερινά να επιβιώσουν.

21/05/2026

30/04/2026

https://www.agronews.gr/apopseis/gnomes/228860/haos-kai-taxis-to-pragmatiko-dilimma-tis-ellinikis-ktinotrofias-apenadi-stis-epizooties/

H σηµερινή κατάσταση στο κτηνοτροφικό τοµέα µπορεί να αποδοθεί µε ακρίβεια από δύο λέξεις ΧΑΟΣ και ΤΑΞΙΣ που δεν είναι απλώς αντίθετες έννοιες αλλά δύο λειτουργικέ...

24/04/2026

Η Πειραιώς ανακοινώνει μια νέα πρωτοβουλία σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ζωικής Παραγωγής & Προστασίας Περιβάλλοντος του Τμήματος Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).

Το «Πρόγραμμα ενίσχυσης της Αιγοπροβατοτροφίας» έχει στόχο να συμβάλλει στην ανασύσταση των εκτροφών που καταστράφηκαν από τις πρόσφατες θεομηνίες και επιζωοτίες.

Το πρόγραμμα πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL της Πειραιώς, που -μεταξύ άλλων- συμβάλλει στην ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, στην ενδυνάμωση ευάλωτων επαγγελματικών ομάδων και στη βιώσιμη ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα.
Οι αιτήσεις ξεκίνησαν και θα παραμείνουν ανοιχτές έως τις 15/05/2026.

👉 Μάθετε περισσότερα: https://lnkd.in/dczFVpfN
👉 Δηλώστε συμμετοχή: https://docs.google.com/forms/d/1Dd5GrYvi3Q1givAw5gpqBMP7BUKBbdwj0pou9FzDHkw/edit?pli=1

hashtag hashtag

Show translation

22/04/2026

Αφθώδης πυρετός - Η περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου (2001)

Foot and Mouth Disease 2001:
Lessons to be Learned Inquiry Report

https://www.jesip.org.uk/uploads/media/incident_reports_and_inquiries/Foot%20and%20Mouth%20Disease%202001%20Inquiry%20Report.pdf

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease
https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20170207052351/https://www.nao.org.uk/wp-content/uploads/2002/06/0102939.pdf

Foot and Mouth Disease
This paper provides briefing on the Foot and Mouth
outbreak, with information about the disease, the
origins of the outbreak and how it has spread. There is
a discussion of the vaccination option, including the
economic arguments for and against. The effects on
tourism are also considered.
https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/RP01-35/RP01-35.pdf

30/03/2026

30/10/2025

https://www.nature.com/articles/s41597-025-05999-2

Goat farming is a significant livestock sector in Greece, which holds the largest population of goats in the European Union. This population is mainly composed of the Eghoria and Skopelos indigenous breeds, the first of which is characterized by great phenotypic diversity, while the second presents....