R. S. Gosavi Kalaniketan Mahavidyalaya, Kolhapur

03/06/2024

प्रवेश सुरु ( ऑनलाईन फॉर्म भरणे ) :

कला संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य मुंबई

प्रथम वर्ष पदविका / प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम दृश्य कला (ऑनलाईन) प्रवेश क्रिया २०२४-२५

1) मुलभूत अभ्यासक्रम ( १० वी नंतर )
२) उपयोजित कला
३) कला शिक्षक पदविका ( १२ वी नंतर )

दिनांक : ०१/०६/२०२४ ते २०/०६/२०२४

प्रथम वर्ष पदविका / प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम दृश्य कला (ऑनलाईन) प्रवेश क्रिया २०२४-२५ First Year Diploma / Certificate Course in Visual Arts (Online) Admission Process 2...

03/06/2024

प्रवेश सुरु ( ऑनलाईन फॉर्म भरणे ) :

कला संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य मुंबई

प्रथम वर्ष पदविका / प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम दृश्य कला (ऑनलाईन) प्रवेश क्रिया २०२४-२५
1) मुलभूत अभ्यासक्रम ( १० वी नंतर )
२) उपयोजित कला
३) कला शिक्षक पदविका ( १२ वी नंतर )

दिनांक : ०१/०६/२०२४ ते २०/०६/२०२४

प्रथम वर्ष पदविका / प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम दृश्य कला (ऑनलाईन) प्रवेश क्रिया २०२४-२५ First Year Diploma / Certificate Course in Visual Arts (Online) Admission Process 2...

08/02/2024

कलानिकेतनचे ६४ वे वार्षिक कला प्रदर्शन
- प्रा बाळासाहेब पाटील

कोल्हापूर येथील रा.शि. गोसावी कलानिकेतन महाविद्यालयाचे ६४ वे वार्षिक कलाप्रदर्शन दिनांक ३० जानेवारी ते ४ फेब्रुवारी २०२४ या कालावधीत संपन्न झाले . यावेळी हे कलाप्रदर्शन दसरा चौकातील शाहू स्मारका ऐवजी महाविद्यालयाच्या दालनात प्रदर्शित केले होते . नेहमीप्रमाणे या प्रदर्शनाची चर्चा आणि उत्सुकता कोल्हापूरच्या कला वर्तुळात होती . गेली काही वर्षे मी हे कला प्रदर्शन आवर्जून पहात आलोय . यावर्षी हे प्रदर्शन शेवटच्या दिवशी पाहण्याची संधी मिळाली .

१९५० साली चित्रकार रा. शि. गोसावी आणि चित्रकार गु. नि. सोळंकी यांनी कलानिकेतन संस्थेची स्थापना केली . १९५२ मध्ये तत्कालीन मुंबई सरकारने संस्थेस मान्यता दिली आणि १९५४ साली संस्था नोंदणीकृत झाली . संस्थेत १९५८ मध्ये ड्रॉईंग टीचर्स कोर्स ( DTC ) ( सध्याचे ATD ) तर १९५९ साली अप्लाइड आर्टचा पदविका अभ्यासक्रम सुरू झाला . ( कला संचालनालयाची स्थापना १९६५ सालची आहे ! )

एखाद्या कला महाविद्यालयाचे वार्षिक कला प्रदर्शन म्हणजे केवळ ' औपचारिकता ' असते . त्यामध्ये उत्साह कमी आणि उरकणे अधिक असते . अर्थात ; हे चित्र सर्वत्र असते असे नाही ! काही कला महाविद्यालये याला अपवाद आहेत . महाविद्यालयाच्या वार्षिक कला प्रदर्शनात विद्यार्थ्यांनी वर्षभर केलेल्या कामातील निवडक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण कलाकृती पहावयास मिळत असतात . विद्यार्थ्यांचा सराव , कामातील शास्त्रशुद्धता , माध्यम तंत्रावरील प्रभुत्व , महाविद्यालयाच्या अध्यापनाचा दर्जा , अभ्यासक्रमापलीकडील सर्जनशीलता आणि प्रयोगशीलता , विद्यार्थी - अध्यापकांची सौंदर्यदृष्टी यासह प्रत्येकाला स्वतःला सिद्ध करण्याची आणि आजमावण्याची संधी अशा प्रदर्शनातून मिळत असते .

कलानिकेतन महाविद्यालयामध्ये उपयोजित कलेचा पदविका अभ्यासक्रम ( Government Diploma in Applied Art ) , कलाशिक्षक पदविका ( Art Teachers' Diploma ) आणि एक वर्षाचा मूलभूत अभ्यासक्रम वर्ग ( Foundation Course ) आहे . पश्चिम महाराष्ट्रात उपयोजित कलेचा पदविका अभ्यासक्रम असणारे कलानिकेतन एकमेव महाविद्यालय आहे . शिवाय कोल्हापूर शहर आणि परिसरामध्ये एकमेव अनुदानित ए टी डी अभ्यासक्रम आहे .
कला प्रदर्शन म्हंटले की , सर्जनशीलता , कल्पकता आणि अभिव्यक्तीचा ' उत्सव ' असतो . माध्यम तंत्राची आणि विचारांची देवाण-घेवाण असते . भव्यता , विविधता , कलात्मकता एकाच वेळी एकाच ठिकाणी पहावयास मिळत असते . या दृष्टीने कलानिकेतनचे ६४ वे वार्षिक कला प्रदर्शन महत्त्वाचे ठरते . कलानिकेतनची ओळख उपयोजित कला आणि कलाशिक्षक पदविका या अभ्यासक्रमासाठी आहे .

वास्तविक जाहिरात कलेतील कलात्मकतेबद्दल फारसे कुठे लिहिले अथवा बोलले जात नाही . या कला प्रकारावर केवळ व्यावसायिकतेचा शिक्का मारून दुर्लक्षित केले जाते . उपयोजित कलेत अभिव्यक्ती , मानवी भावभावना , संवेदना यांना फारसे स्थान नसते असा आरोप केला जातो . मात्र या व्यावसायिक कलेतील कलात्मकता , कल्पकता , सर्जनशीलता , अभिव्यक्ती ही फाईन आर्ट प्रमाणेच अभ्यासण्याची गरज आहे . प्रदर्शनात मूलभूत अभ्यासक्रम वर्ग ( Foundation ) , कलाशिक्षक पदविका ( Art Teachers' Diploma ) , आणि उपयोजित कला ( Applied Art ) अभ्यासक्रमातील विद्यार्थ्यांच्या कलाकृती प्रदर्शित केलेल्या होत्या . प्रदर्शनातील मूलभूत अभ्यासक्रम वर्गाचे वर्ग काम हे चित्रकलेचा पायाभूत व शास्त्रशुद्ध अभ्यास दर्शविणारे होते . दहावी नंतर एक वर्षाचा असणारा हा अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांसाठी पथदर्शक असतो . केवळ माध्यमावरील प्रभुत्व म्हणजे कलाकृती नव्हे , याची जाण पहिल्याच वर्षी यायला लागते . या वर्गातील विद्यार्थ्यांनी प्रदर्शित केलेले वर्गकाम त्यांचे उज्वल भविष्य अधोरेखित करणारे होते .
उपयोजित कलेच्या चार वर्षाच्या अभ्यासक्रमात जाहिरात कलेच्या अनुषंगाने येणारे अनेक विषय आहेत . यामध्ये Lettering (Calligraphy / Typography) , Graphic Design , Drawing from Life , Illustration , Photography यासारखे विषय आहेत . Logo , Sign , Symbols , Tags , Shopping Bags , Label , Novelties , Gift Articles पासून Newspaper ads , Show cards , Booklets folder , Television ads , Posters , Magazine layout , Cinema slides अशा कितीतरी दैनंदिन गरजेच्या वस्तू घटकांचा आणि माध्यमांचा यामध्ये समावेश होतो . या सर्व विषयांचे कलात्मक आणि सर्जनशील नमुने प्रदर्शनात मांडले होते . संपूर्ण प्रदर्शनावर उपयोजित कलेची झाक असणे स्वाभाविक आहे . आपण दैनंदिन जीवनात अनेक वस्तू हाताळत असतो . त्यावरील सुंदर अक्षरे , आकर्षक रंगसंगती , लक्षवेधी छायाचित्रे आणि यथायोग्य मांडणी याकडे फारसे डोळसपणे पहात नाही . होर्डिंग्स , वृत्तपत्रातील जाहिराती , टीव्हीवरील जाहिराती , पुस्तकांची मुखपृष्ठे , कथाचित्रे , दुकानावरील बोर्ड यासारख्या असंख्य गोष्टी करण्यामागे किती मेहनत असते , हे या प्रदर्शनातील कलाकृतीतून सहजपणे लक्षात येते .

प्रदर्शनाच्या मध्यभागी एटीडीच्या दोन्ही वर्गांचे वर्गकाम प्रदर्शित केले होते . कलाशिक्षक पदविकेचा पुनर्रचित अभ्यासक्रम असल्यामुळे या वर्गाच्या कलाकृती पाहताना कमालीची उत्सुकता होती . या वर्गाबाबत माझी वेगळीच जवळीक आहे . कलाशिक्षक पदविका अभ्यासक्रम पुनर्रचना समितीचा मी सदस्य होतो . शिवाय कलाविश्व मध्ये या वर्गावर मी अनेक वर्षे अध्यापन केले आहे . कलानिकेतनच्या एटीडी वर्गाचे वर्गकाम हे नेहमीच अव्वल असते . प्रदर्शनाच्या निमित्ताने त्यांचे वर्गकाम प्रथमच जवळून पहात होतो . या दोन्ही वर्गांचे वर्गकाम प्रेक्षणीय होते . विशेषत: द्विमित संकल्प ( Design - 2D ) , चित्रात्मक संकल्प ( Pictorial Design ) आणि व्यक्तिरेखांकन ( Time Sketch ) लक्षवेधी होते .
प्रदर्शनात एखादा कलाप्रकार अथवा कलाकृती समजत नसेल तर संबंधित विद्यार्थी अथवा शिक्षक तत्परतेने त्याबद्दल माहिती सांगत होता . प्रदर्शनामध्ये प्राचार्य , शिक्षक , विद्यार्थी , शिक्षकेतर सेवक आणि संस्था पदाधिकारी यांचा प्रचंड उत्साह जाणवला . हे प्रदर्शन यशस्वी करण्यासाठी अक्षरशः सर्वांनी रात्रंदिवस मेहनत घेतली असल्याचे ऐकले . गॅलरी शिवाय एखादे कला प्रदर्शन मांडणे म्हणजे सर्कस उभी केल्यासारखे असते . प्रचंड मेहनतीचे आणि खर्चिक असते . बहुतांशी विद्यार्थ्यांना हा खर्च पेलवणारा नसतो . मात्र ज्ञात - अज्ञात व्यक्तींचा आर्थिक हातभार आणि अगम्य इच्छाशक्ती यापुढे सर्व काही विरून जाते...

दिनांक : ७ फेब्रुवारी २०२४

( हे प्रदर्शन पाहिल्यानंतर एक कलारसिक , कलाध्यापक म्हणून माझी ही व्यक्तिगत प्रतिक्रिया आहे . )

05/03/2021

माजी विद्यार्थ्यांना आवाहन

ज्येष्ठ चित्रकार प्राचार्य रा. शि. गोसावी व चित्रकार गु. नि. सोळंकी यांनी कलानिकेतन ही कलाशिक्षण देणारी संस्था सुरू केली. ग्रामीण, शहरी भागातील विद्यार्थ्यांची सोय व उत्तम चित्रकार घडावा या हेतुने 1954 पासून संस्था कार्यरत राहीली. याचेच 2010 साली रा. शि. गोसावी कलानिकेतन महाविद्यालय असे नामकरण झाले. येथे आजवर अनेक मान्यवर कलावंत घडले, अशा सर्व माजी विद्यार्थ्यांची सूची महाविद्यालयातर्फे तयार करण्यात येत असून त्यासाठी पुढील लिंकवर जे माजी विद्यार्थी असतील त्यांनी कृपया नोंद करावी.

लिंक-

Create a new survey on your own or with others at the same time. Choose from a variety of survey types and analyze results in Google Forms. Free from Google.

03/02/2018

रा. शि. गोसावी कलानिकेतन महाविद्यालय, कोल्हापूर
‘पळस- 2018’ विद्यार्थी कलाप्रदर्शन

‘वसंतऋतु’ उत्साह, आनंद आणि नवसंजीवन मिळण्याच्या ऋतुच्या काळात वनस्पती, वेली, वृक्ष याची जुनी पाने गळून नवीन पालवी, नवं लेणं लेवून फुलून येते विविध आकाराची रंगाची जातीचीपाने फुले बहराला येतात.
असाच एक ‘पळस’ आपल्या महाविद्यालयाच्या परिसरात गेल्या अनेक वर्षापासून उभा आहे. या काळात त्याच्या अलौकिक सौंदर्यानं पहाणाऱ्याचे लक्ष वेधल्याशिवाय रहात नाही. रंग, स्वाद, सुमधूर सुवास याचा आनंद घेण्यासाठी यातील ‘मध’ संघटन करण्यासाठी अनेक प्रकारचे विविध जातीचे पक्षी त्याच्या अंगाखांद्यावर एकत्रित येतात.
यातून नैसर्गिक प्रेरणा घेऊन महाविद्यालयाच्या विविध विभागातील विद्यार्थ्यांचे ‘पळस -2018’ हे कलाप्रदर्शन महाविद्यालयाच्या परिसरात संपन्ऩ होत आहे. याचा आस्वाद घेण्यासाठी आपणास हे सस्नेह निमंत्रण.
धन्यवाद…..!

14/06/2017

22/06/2016

21 JUN YOGA DAY

08/02/2014

avshya bhet dya........12th to 16 feb......

04/12/2013

R.S.GOSAVI SIR
4 DEC. 32 VE PUNYASMARAN.