25/06/2026
PAU Develops Innovative Seed Delivery System for Kitchen Gardening
To promote kitchen gardening and make vegetable cultivation easier for urban households, Punjab Agricultural University (PAU) has developed an innovative seed delivery system for small-seeded vegetable crops such as brinjal, tomato and cauliflower.
Sharing the details, Dr Ajmer Singh Dhatt, Director of Research, said that the technology has been designed especially for urban households, apartment dwellers and gardening enthusiasts who often find it difficult to handle and sow tiny vegetable seeds. The new system simplifies sowing, ensures easy handling of costly seeds and significantly reduces seed wastage.
Dr Amandeep Singh Brar, Director (Seeds), informed that under the new technology, a small quantity of seeds is packed in specially designed sowing packets. These packets can be placed directly into pots or grow bags and covered with 1-2 cm of soil, eliminating the need to open the packet or handle individual seeds. Each packet can produce approximately three to four healthy seedlings, which may either be retained in the same container or transplanted after establishment, depending on the available space.
According to PAU scientists Dr Navjyot Kaur and Dr Anju Bala, the innovation will encourage households to grow their own fresh, nutritious and pesticide-free vegetables while making efficient use of limited spaces such as balconies, rooftops and courtyards. Besides meeting household vegetable requirements, it is expected to popularize kitchen gardening among urban residents. The University also plans to introduce similar seed packets for a range of vegetable and ornamental crops.
The Vice-Chancellor, Dr Satbir Singh Gosal, expressed confidence that this farmer- and consumer-friendly innovation would encourage more families to adopt kitchen gardening, enabling them to enjoy safe, fresh and home-grown vegetables while contributing to healthier lifestyles and sustainable urban living.
ਪੀ ਏ ਯੂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬੀਜ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ
ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪੀ ਏ ਯੂ ਨੇ ਬੈਂਗਣ, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬੀਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਬੀਜ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੀ ਏ ਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਕ ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਲਕੋਨੀ, ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀਮਤ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਜ਼ੀਆਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੇਰਵੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖੋਜ ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰਾਂ, ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬੀਜਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਮਹਿੰਗੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬੀਜ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਤਹਿਤ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬਿਜਾਈ ਪੈਕੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪੈਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਗਮਲਿਆਂ ਜਾਂ ਗ੍ਰੋਥ ਬੈਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1-2 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੀਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਜਾਂ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਹਰੇਕ ਪੈਕੇਟ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੌਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਗਮਲਿਆਂ/ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੀ ਏ ਯੂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਡਾ. ਨਵਜਯੋਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਅੰਜੂ ਬਾਲਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਮੁਕਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬੀਜ ਪੈਕੇਟ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
