استان همدان با وسعت 19493 کيلومتر مربع از شمال به استان زنجان و قزوين، از جنوب به استان لرستان، از مشرق به استان مرکزي و از مغرب به استانهاي کرمانشاه و کردستان محدود مي شود و بين مدارهاي (33 درجه و 59 دقيقه) تا (35 درجه و 48 دقيقه) عرض شمالي از خط استوا و (47 درجه و 34 دقيقه) تا (49 درجه و 36 دقيقه) طول شرقي از نصف النهار گرينويج قرار گرفته است و بر اساس آخرين تقسيمات کشوري ( سرشماري سال 1375 و اص
لاحات بعدي) شامل 8 شهرستان، 21 شهر، 20 بخش، 71 دهستان و 1120 روستاست. شهرستانهاي اين استان: همدان، ملاير، تويسرکان، نهاوند، اسدآباد، کبودرآهنگ، بهار و رزن مي باشند و شهرهاي آن عبارتند از: همدان، ملاير ، تويسرکان ، نهاوند ، اسدآباد ، کبودرآهنگ ، بهار ، رزن ، لالجين ، مريانج ، فامنين ، صالح آباد، قروه درجزين، سرکان، سامن، فيروزان، ازندريان، دمق، فرسفج، قهاوند و جورقان و بخش هاي تابعه در همدان: مرکزي، شراء، فامنين، در ملاير: مرکزي، جوکار، سامن، در نهاوند: مرکزي، خزل، در تويسرکان: مرکزي، قلقل رود، در اسدآباد: مرکزي، در کبودرآهنگ: مرکزي، گل تپه و شيرين سو، در رزن: مرکزي، قروه درجزين و سردرود و در بهار: مرکزي، صالح آباد و لالجين.
همچنين بر اساس سرشماري سال 1375 کشور، کل جمعيت استان 1677957 نفر آن جمعيت شهري و 867115 نفر روستايي است و تراکم نسبي جمعيت در هر کيلو متر مربع در همين سال 86 نفر بوده است. استان همدان داراي اقوام مختلف و گويشهاي متنوع مي باشد که عمدتاً به فارسي سخن مي گويند، ولي به علت همجواري با استانهاي: زنجان، قزوين، لرستان، کرمانشاه و کردستان اقليتهايي علاوه بر فارسي، به ترکي، لري و کردي نيز صحبت مي کند.
مهمترين ارتفاعات و ناهمواريهاي استان همدان:
قله الوند با ارتفاع 3574 متر از سطح دريا، بلندترين قله استان همدان است که خط الرأس آن حد طبيعي بين تويسرکان و همدان است و قله هاي ديگر عبارتند از: کوه گرو در جنوب نهاوند با ارتفاع 3316متر، کوه لشکردر, در جنوب شرقي ملاير 2928متر، کوه خان گرمز در غرب تويسرکان 2868متر، کوه سياه دره تويسرکان2818متر، کوه سفيد در جنوب غربي ملاير، کوه سرده و کوه گرمه در ملاير، آلماقلاغ حد فاصل اسدآباد و بهار، کوه بوقاطي در کبودرآهنگ و پست ترين نقطه استان با ارتفاع 1420 متر در محل خروج گاماسياب از شهرستان نهاوند واقع است.
شهرستان همدان با وسعتي حدود 4118 کيلومتر مربع، از خط الرأس رشته کوه الوند، تا مرزهاي شرقي استان کشيده شده است. شرقي ترين نقطه اين شهرستان 49 درجه و 27 دقيقه غربي ترين آن 48 درجه و 20 دقيقه از نصف النهار گرينويج فاصله دارد و در حد فاصل 34 درجه و 35 دقيقه، تا 35 درجه عرض شمالي واقع شده است.
شهرستان همدان، از شمال به شهرستانهاي رزن و کبودراهنگ، از جنوب به تويسرکان و ملاير، از شرق به استان مرکزي و از غرب به شهرستان بهار محدود مي شود.
در جنوب شهرستان همدان، ارتفاعات کوهستان الوند قرار دارد، که خط الرأس اين ارتفاعات، مرز طبيعي شهرستان هاي همدان، قهاوند، دشت نشر و قسمتي از دشت رزن- فامنين در حد فاصل اين ارتفاعات قرار گرفته اند.
