30/05/2014
W● روانشناس یا روانپزشک؟
مساله این است!
سوال اساسی که برای بسیاری افراد پیش میآید، این است که روانشناسی و روانپزشکی چه تفاوتی با یکدیگر دارند. این تفاوت باید شناخته شود چون عدم شناخت آن، بعضیها را به بیراهه میکشاند. حتی بسیاری از افراد تحصیلکرده هم به طور دقیق از این اختلاف آگاه نیستند و در بسیاری از برنامههای رادیو و تلویزیون هم این ۲ به اشتباه به جای همدیگر به کار میروند.
واقعیت این است که روانشناسی یک شاخه علمی از علوم انسانی است که هدفش مطالعه رفتار انسان است. به عبارت بهتر، روانشناسی مطالعه رفتار و فرآیندهای ذهنی است. عمر این رشته نسبتا کوتاه است (کمی بیش از یک قرن) اما رشد بسیار چشمگیری داشته است؛ به حدی که بیش از ۲۰ رشته تخصصی را شامل میشود. بعضی از رشتههای آن شامل روانشناسی کودک، روانشناسی مدیریت، روانشناسی بالینی، روانشناسی کودکان استثنایی، روانشناسی ورزش، روانشناسی تربیتی، روانشناسی صنعتی، روانشناسی سالمندی و... است که البته بسیاری از این رشتهها در کشور ما چندان شناختهشده نیستند. اما بعضی از آنها مانند روانشناسی بالینی را بیشتر مردم میشناسند.
روانشناسی بالینی را امروزه علم بهزیستی میخوانند. چون در این حوزه به انسان آموزش میدهند که چگونه فرضهای غلط را در ذهن خود تصحیح کند و زندگی خوب و راحتی داشته باشد. در اصل در این روش علت بیماری روانی ریشهیابی میشود و با روشهای مختلف مانند رفتاردرمانی بیمار را معالجه میکنند. علاوه بر این روانشناس، گاهی کار مشاوره هم انجام میدهد.
بررسی رشتههای گوناگون در حوزه روانشناسی مشخص میکند که روانشناسی فقط مطالعه رفتارهای غیرعادی یا مرضی نیست. نقش روانشناس معمولا درمان بیماریهایی است که بیمار از آن رنج میبرد و خودش از آن آگاه است و به دنبال درمان آن میگردد؛ مانند وسواس، افسردگی و اضطراب. کلمه روانشناسی نباید جنون را به ذهن بیاورد. حتی بیماریهایی که در روانشناسی بالینی قابل درمان هستند، شامل بیماریهای شدید روانی مانند روانپریشی یا سایکوز یا جنون نمیشوند و روانشناسی نقش چندانی در درمان این اختلالات ایفا نمیکند. برای درمان چنین بیماریهایی میتوان از رویکردهای متفاوتی استفاده کرد مانند روانکاوی، شناخت درمانی و رفتاردرمانی.
در بیماریهای شدید روانی (مانند سایکوز) بیمار معمولا بیماری خود را قبول ندارد و نسبت به درمان مقاومت نشان میدهد. بیماریهایی مانند اسکیزوفرنی، مانیا (شیدایی) و سایکوز از جمله بیماریهای شدید روانی و همراه با توهم و رفتارهای غیرعادی هستند. چنین بیمارانی به طور اختصاصی توسط روانپزشک درمان میشوند؛ نه روانشناس. روانپزشک فردی است که در رشته پزشکی تحصیل کرده و بعد از اتمام دوره پزشکی عمومی، دوره تخصصی خود را در رشته روانپزشکی یا اعصاب و روان گذرانده است. چنین پزشکی برای درمان بسیاری از بیماریها ملزم به تجویز دارو است. البته احتمال دارد که بسته به نوع بیماری، از رفتار درمانی، رواندرمانی یا الکتروشوک هم استفاده کند.
در بعضی موارد، برای درمان بعضی بیماران مانند بیماران افسرده یا وسواسی، نیاز است که روانشناس بالینی در کنار روانپزشک با هم به درمان بیماری بپردازند. نکته مهم این است که روانشناسان اصلا مجاز به تجویز دارو نیستند.hat have you been up to?
