Nederlands Instituut voor Militaire Historie

Nederlands Instituut voor Militaire Historie Het NIMH is een kennis- en onderzoekscentrum over de Nederlandse militaire geschiedenis. Het verzorgt o.a. publicaties, onderwijs en beheert collecties.

Zijn lange loop springt meteen in het oog. Oorspronkelijk verschijnt dit Amerikaanse 155 mm-kanon als de M1 tijdens de T...
01/06/2026

Zijn lange loop springt meteen in het oog. Oorspronkelijk verschijnt dit Amerikaanse 155 mm-kanon als de M1 tijdens de Tweede Wereldoorlog. Al snel krijgt het de bijnaam ‘Long Tom’. In 1943 wordt het voor het eerst ingezet in Noord-Afrika, waarna tientallen Amerikaanse artilleriebataljons ermee vuren in Europa en Azië.

Het geschut is indrukwekkend. De loop alleen al weegt meer dan 4.000 kilo; het totale systeem bijna 13.500 kilo. Met een bereik van bijna 25 kilometer treft het doelen ver achter de frontlinie. De bemanning – een commandant, minstens tien kanonniers en een chauffeur – werkt in een strak tempo: één schot per minuut in de eerste fase. Het affuit zakt stevig in de grond om de enorme terugslag op te vangen.

In 1952 neemt de Koninklijke Landmacht de Long Tom in gebruik bij de 106e Afdeling Veldartillerie. Het wapen blijft echter niet lang in Nederlandse dienst. Vanaf 1959 volgt afbouw en in 1966 neemt de M107 het over.

Jan Tjassens is een echte Koude Oorlog-militair. Hij wordt geboren op 1 september 1933 in Ridderkerk en bouwt een indruk...
30/05/2026

Jan Tjassens is een echte Koude Oorlog-militair. Hij wordt geboren op 1 september 1933 in Ridderkerk en bouwt een indrukwekkende carrière op binnen de Koninklijke Landmacht.

Het bekendst is hij als Hoofd Operatiën en commandant van de Nederlandse troepen binnen de United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL). In 1979 vertrekt Tjassens, dan in de rang van kolonel, naar het missiegebied in Zuid-Libanon. Daar wacht hem een onoverzichtelijke situatie. Verschillende Libanese milities, Palestijnse vrijheidsstrijders en het Israëlische leger opereren door elkaar heen. De Nederlanders patrouilleren er in onherbergzaam gebied. Over zijn eenheid is Tjassens duidelijk: die kan de taak aan.

Eenmaal terug op Nederlandse bodem volgen promoties tot commandant van de Eerste Divisie ‘7 December’ en daarna zelfs tot commandant van het Eerste Legerkorps. Tjassens gaat in de rang van luitenant-generaal met eervol ontslag. Na zijn actieve dienst mengt hij zich meermaals in militair-politieke debatten over de toekomst van de krijgsmacht. Zijn onvrede richt zich voornamelijk op het afschaffen van de dienstplicht. Volgens Tjassens dreigt een beroepsleger los te raken van de samenleving.

Op 5 maart 2007 overlijdt Jan Tjassens in Rheden. Hij wordt herinnerd als een generaal die niet alleen plannen maakt, maar vooral oog houdt voor de mensen die ze moeten uitvoeren.

𝗔𝗰𝘁𝗶𝗲 𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻 𝗱𝗲 𝗿𝗶𝗷𝘇𝗲𝗻𝗱𝗲 𝘇𝗼𝗻In 1853-1868 wordt Japan, na honderden jaren afzondering, door het Westen gedwongen zijn gren...
27/05/2026

𝗔𝗰𝘁𝗶𝗲 𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻 𝗱𝗲 𝗿𝗶𝗷𝘇𝗲𝗻𝗱𝗲 𝘇𝗼𝗻
In 1853-1868 wordt Japan, na honderden jaren afzondering, door het Westen gedwongen zijn grenzen te openen. Conservatieve partijen in Japan blijven zich hier echter tegen verzetten en in 1863 wordt het Nederlandse korvet Zr.Ms. Medusa in de Straat van Shimonoseki door kustbatterijen van de vorst van Nagato onder vuur genomen. Hoewel zwaar gehavend, weet het schip zich te redden. Het maakt het jaar daarop met nog drie Nederlandse oorlogsbodems deel uit van een strafexpeditie door een internationaal vlootverband. De kustbatterijen bij Shimonoseki worden op 5 september 1864 veroverd, waarna de opstandige vorst zich neerlegt bij de openstelling van Japan.

Deze opname is de oudste foto van een Nederlands marineschip dat direct aan militair optreden kan worden gekoppeld. Het toont een van de deelnemende schepen, het raderstoomschip Zr.Ms. Amsterdam, kort na de actie in de baai van Nagasaki.

Bent u geïnteresseerd in meer beeldmateriaal over de Nederlandse zeemacht? Bekijk dan de onlangs uitgegeven publicatie 'Het Marineboek': https://www.nimh.nl/onderwerpen/h/het-marineboek.

In de jaren 1970 en 1980 gaat Ethiopië gebukt onder een burgeroorlog. De provincie Tigray probeert onafhankelijk te word...
24/05/2026

In de jaren 1970 en 1980 gaat Ethiopië gebukt onder een burgeroorlog. De provincie Tigray probeert onafhankelijk te worden van het marxistische regime van dictator Mengistu, en dat gaat gepaard met extreem geweld. In het noorden van het land wemelt het van de vluchtelingenkampen, die eind 1984 ook nog eens getroffen worden door een hongersnood. De omstandigheden zijn er rampzalig.

Nederland zet op verzoek van Terre des Hommes een kleinschalige maar doelgerichte missie op. De Koninklijke Landmacht levert 20.000 dekens, 180 tenten – waaronder hospitaaltenten – en ruim 300.000 rantsoenen. Alles wordt gewassen, gecontroleerd, hersteld en strak verpakt.

Het materieel vertrekt per schip, trein en vliegtuig naar hoofdstad Addis Abeba. Twee militairen, een kapitein en een sergeant, reizen mee om de zending te begeleiden. Zij komen op 8 januari 1985 aan in de Ethiopische hoofdstad. Ter plaatse blijkt de logistiek ontregeld: pallets zijn verdwenen, tenten liggen op één hoop, er zijn geen instructies. De twee Nederlanders herstellen orde in de chaos. Ze sorteren, instrueren en zetten de eerste hospitaaltenten operationeel neer. “Honderden vermagerde kinderen stonden te dansen toen de tenten werden opgezet”, aldus de kapitein.

De Nederlandse tenten functioneren als onderkomen, noodhospitaal en distributiepunt. Meer dan 80 procent staat bij vertrek overeind. De rest kan dankzij overgedragen kennis zelfstandig door de Ethiopiërs worden opgebouwd.

Zijn collega’s noemen hem een ‘moderne Spartaan’: gedisciplineerd, fysiek sterk en altijd tot in detail voorbereid. Denn...
21/05/2026

Zijn collega’s noemen hem een ‘moderne Spartaan’: gedisciplineerd, fysiek sterk en altijd tot in detail voorbereid. Dennis van Uhm, geboren op 23 juli 1984 in Nijmegen, is al op jonge leeftijd een natuurlijk leider. Hij wordt officier en behaalt zijn ‘rode baret’ bij 11 Luchtmobiele Brigade. Na een uitzending in Irak dient hij bij 45 Pantserinfanteriebataljon (Regiment Infanterie Oranje Gelderland), waarmee hij wordt uitgezonden naar de Afghaanse provincie Uruzgan. Daar smeedt Van Uhm als commandant zijn eenheid 2.4 tot een hecht en professioneel peloton.

Zijn uitzending maakt deel uit van de internationale missie International Security Assistance Force, die van 2001 tot 2014 actief is in Afghanistan. Wat begint als een stabilisatie- en wederopbouwoperatie na de val van het Talibanregime, mondt uit in een langdurig gewapend conflict.

In de ochtend van 18 april 2008 slaat het noodlot voor eerste luitenant Van Uhm toe. Tijdens de terugkeer van een meerdaagse verkenningsoperatie in de omgeving van Dehrafshan, rijdt zijn voertuig twaalf kilometer voor Kamp Holland op een geïmproviseerde mijn. Van Uhm en zijn chauffeur, soldaat der eerste klasse Mark Schouwink, komen daarbij om het leven. Een andere soldaat en een korporaal raken zwaargewond.

Van Uhm wordt slechts 23 jaar. Zijn vader generaal Peter van Uhm is op dat moment net één dag Commandant der Strijdkrachten. Tijdens zijn eerste persconferentie meldt hij hoe trots hij is op de onvoorwaardelijke toewijding aan het soldatenbestaan van zijn zoon – een militair in hart en ziel.

Het Ministerie van Marine kent een grillige geschiedenis van opheffingen, heroprichtingen en reorganisaties binnen het N...
19/05/2026

Het Ministerie van Marine kent een grillige geschiedenis van opheffingen, heroprichtingen en reorganisaties binnen het Nederlandse staatsbestel. De kerntaak is door de tijd veelal hetzelfde. Sinds de oprichting in 1815 is het ministerie vooral verantwoordelijk voor de zeemacht, haar operaties en alles wat daarbij komt kijken, zoals scheepsmaterieel, logistiek en natuurlijk het marinepersoneel. Het Bentinck Huis aan het Lange Voorhout in Den Haag dient vanaf 1819 als hoofdkwartier.

Na enige naamwisselingen door korte tussentijdse extra verantwoording voor de Koloniën (Marine en Koloniën), lijkt op 1 september 1928 de tijd van het ministerie als zelfstandig bestuursorgaan voorbij. Samen met het Ministerie van Oorlog (waar land- en luchtstrijdkrachten onder vallen) gaat het op dat moment verder als het nieuwe Ministerie van Defensie. Deze aanzet tot centralisatie houdt geen stand: tijdens de Tweede Wereldoorlog worden de departementen in Londen weer gesplitst, met luitenant-admiraal Johannes Furstner als minister van Marine.

Na 1945 vallen Marine en Oorlog al snel onder dezelfde bewindspersoon die politiek verantwoordelijk is voor beide, formeel nog altijd afzonderlijke, departementen. Tot 19 mei 1959. Die dag gaan beide ministeries op in het huidige Ministerie van Defensie. Wel behouden de krijgsmachtdelen tot 1971 eigen staatssecretarissen waarmee er nog enige tijd sprake blijft van strikt gescheiden bestuurlijke organisaties onder het dak van ‘Defensie’.

Nadat Joegoslavië uiteen is gevallen, gaat de Republiek Macedonië in de jaren negentig gebukt onder spanningen tussen de...
16/05/2026

Nadat Joegoslavië uiteen is gevallen, gaat de Republiek Macedonië in de jaren negentig gebukt onder spanningen tussen de Slavisch-Macedonische meerderheid en de Albanese minderheid. Die laatste groep probeert met geweld meer politieke en sociaaleconomische gelijkheid af te dwingen. In juli 2001 wordt een staakt-het-vuren bereikt, waar internationale waarnemers op toezien. Maar de situatie blijft fragiel. Om de waarnemers te beveiligen en de stabiliteit te handhaven, start de NAVO operatie Amber Fox.

Vanaf 26 juni 2002 levert Nederland een belangrijke bijdrage. Een brigadehoofdkwartier van ruim 300 militairen krijgt de leiding over Task Force Fox. De Nederlanders overleggen daarbij intensief met zowel Macedonische autoriteiten als Albanese leiders. Zo wordt verdere escalatie voorkomen.

In aanloop naar de parlementsverkiezingen van augustus en september 2002 wordt het inzetgebied tijdelijk uitgebreid. Er worden namelijk incidenten verwacht. Nederland versterkt Task Force Fox met een verbindingseenheid en twee Chinook-helikopters voor medische evacuaties. De verkiezingen zelf verlopen zonder grote problemen. Toch wordt het NAVO-mandaat op verzoek van de Macedonische president nog verlengd tot 15 december 2002. Daarna gaat Amber Fox over in de kleinere operatie Allied Harmony. Op 9 januari 2003 keren de laatste Nederlandse eenheden terug naar huis.

Conrad Giebel geldt als één van de grondleggers van de zelfstandige Nederlandse luchtmacht. Hij wordt geboren in 1900 in...
14/05/2026

Conrad Giebel geldt als één van de grondleggers van de zelfstandige Nederlandse luchtmacht. Hij wordt geboren in 1900 in Zuid-Afrika en kiest al vroeg voor een militaire loopbaan. Na het voltooien van zijn officiersopleiding vertrekt hij in 1922 naar Nederlands-Indië, waar hij enkele jaren dient in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Daar behaalt hij in 1927 ook zijn Groot Militair Vliegbrevet.

Hij bevindt zich in Nederland als student van de Hogere Krijgsschool, wanneer het Duitse leger in mei 1940 binnenvalt. Na de Nederlandse overgave weigert Giebel de zogenoemde erewoordverklaring, waarin staat dat hij niet tegen de bezetter in opstand zal komen, te tekenen. Hij wordt als krijgsgevangene afgevoerd naar Kasteel Colditz in Duitsland. Op 19 september 1941 slaagt hij erin op spectaculaire wijze uit dit krijgsgevangenkamp te ontsnappen. Hij verstopt zich tijdens het luchten in een waterput in de kasteeltuin en klimt 's nachts over de muur. Voor deze moedige actie wordt hij later onderscheiden met het Bronzen Kruis.

Via een lange en gevaarlijke route weet Giebel opnieuw Nederlands-Indië te bereiken, waarna hij doorreist naar Australië en de Verenigde Staten. Daar speelt hij een sleutelrol bij de opbouw van de Royal Netherlands Military Flying School, waarover hij in 1943 en 1944 het commando voert. Na deze periode vertrekt Giebel wederom naar Azië om diverse staffuncties te bekleden, alvorens in de zomer van 1946 definitief terug te keren naar Nederland.

Met zijn benoeming op 1 maart 1947 tot eerste Chef van de Luchtmachtstaf krijgt de Nederlandse legerluchtmacht een (meer) zelfstandige positie naast de landmacht en de marine. Giebel leidt, als generaal-majoor en later luitenant-generaal, de institutionele opbouw en professionalisering van de naoorlogse luchtstrijdkrachten. In 1949 volgt nog een bijzonder familiemoment: hij mag de vliegerwing bij zijn zoon opspelden.

Na een carrière in dienst van de krijgsmacht, overlijdt Giebel op 13 januari 1988 in Soest. Hij laat een blijvend stempel achter op de Nederlandse luchtmacht.

In december 1934 bestelt het Ministerie van Defensie twaalf M.36-pantserwagens bij de Zweedse firma Landsverk. Deze word...
12/05/2026

In december 1934 bestelt het Ministerie van Defensie twaalf M.36-pantserwagens bij de Zweedse firma Landsverk. Deze worden toegewezen aan het 1e Eskadron Pantserwagens van de Koninklijke Landmacht.

De M.36 is een middelgrote 6×4 pantserwagen met een bemanning van vijf man en geschikt voor verkenning, flankbeveiliging en snelle ondersteuning van infanterie. Met een lengte van bijna 5,9 meter, een bepantsering van 5 tot 9 mm en een gewicht van zo’n zeven ton biedt het voertuig bescherming en mobiliteit, hoewel de terreinvaardigheid beperkt is. Om die terreinvaardigheid toch wat te vergroten, kunnen om de achterwielen van de M.36 rupsbanden worden gelegd.

De wagen wordt aangedreven door een benzinemotor en kan snelheden tot 70 km/u bereiken, met een actieradius van maximaal 300 km. Een 37 mm Bofors kanon en drie Lewis M20 mitrailleurs vormen de bewapening, terwijl dubbele besturing (voor en achter) manoeuvreren makkelijker maakt. Tijdens de Duitse inval in mei 1940 zijn enkele M.36 wagens actief ingezet. Geen enkel voertuig valt daarbij door vijandelijk vuur uit, wel door ongelukken of technische defecten.

10/05/2026

In de vroege ochtend van 10 mei 1940 valt Duitsland Nederland aan, ook in het uiterste zuiden van het land. Met bijna 350 tanks rukt de Duitse 4e Pantserdivisie op richting Maastricht. De Limburgse hoofdstad, waar drie bruggen over de Maas liggen, vormt het zwaartepunt in de aanval van de 6e Armee. Als de bruggen intact worden ingenomen, kan de divisie snel richting Frankrijk oprukken.

De rivierovergangen in Maastricht worden verdedigd door een handvol compagnieën infanterie. Hun bewapening is beperkt: een bescheiden aantal zware mitrailleurs en enkele antitankkanonnen moeten een aanval helpen stuiten.

Voordat de 4e Pantserdivisie Maastricht bereikt, verschijnen Duitse sabotagegroepen in burger in Maastricht. Daarna volgen commando’s van Btl ZbV 100, waaronder de gemotoriseerde eenheden van het Sonderverband Hocke.

Als de dreiging om afgesneden te worden groter wordt, blazen de Nederlanders de Sint-Servaasbrug, de Wilhelminabrug en de spoorbrug tussen 6.00 en 6.30 uur zelf op. Bij de spoorbrug wordt eerst nog fel gevochten: zo’n 35 Nederlandse militairen houden hier stand tegen Duitse infanterie en pantserwagens. Maar ook deze brug gaat uiteindelijk de lucht in.

De tactische vertraging helpt de Nederlandse verdediging uiteindelijk niet om lang stand te houden. Maastricht raakt omsingeld. Om 09.30 uur capituleert luitenant-kolonel Govers om de stad voor verwoesting te behoeden. Nog diezelfde dag leggen de Duitsers pontonbruggen aan. De weg naar België en Frankrijk ligt open.

De verliezen zijn fors. In en rond Maastricht sneuvelen ongeveer vijftig Nederlandse militairen. Duitse verliezen worden geschat tussen 130 en 190 doden.

Het NIMH heeft een unieke collectie van materiaal aangaande de Tweede Wereldoorlog verworven, waaronder drie films. In deze “Kriegsfilm Holland” staat de Duitse inval in Zuid-Limburg centraal. Bekijk de originele films op onze beeldbank: https://beeldbank.nimh.nl/films-media/?mode=gallery&view=horizontal&q=kriegsfilm&rows=1&page=1&fq%5B%5D=search_s_mediatype:%22Films%22.

Adres

Frederikkazerne, Van Alkemadelaan 786
The Hague
2597BC

Openingstijden

Maandag 09:00 - 17:00
Dinsdag 09:00 - 17:00
Woensdag 09:00 - 17:00
Donderdag 09:00 - 17:00
Vrijdag 09:00 - 17:00

Telefoon

070-316 58 36

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Nederlands Instituut voor Militaire Historie nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact De Universiteit

Stuur een bericht naar Nederlands Instituut voor Militaire Historie:

Snelkoppelingen

Delen