Denken in de Driehoek, Utrecht (2026)

In congres - en vergadercentrum In de Driehoek naast de Gertrudiskathedraal in Utrecht wordt jaarlijks een serie lezingen aangeboden, verbonden door een thema. De serie, getiteld Denken in de Driehoek staat onder verantwoordelijkheid van de culturele commissie van de oud-katholieke Gertrudiskathedraal, het internetmagazine gOdschrift.nl en de bijzondere leerstoel oude katholieke kerkstructuren aan de Universiteit Utrecht.

04/05/2026

20 mei zal joris vercammen spreken over Dag Hammarskjöld.

Mystiek en Politiek: het getuigenis van Dag Hammarskjöld
Het is 1953. Er moet een nieuwe algemeen secretaris voor de Verenigde Naties gekozen worden. Na het debacle van de Tweede Wereldoorlog moest de VN de wereld op het pad naar vrede zetten, maar de start was moeizaam. Men zocht vooral een kleurloos en a-politiek figuur. Het werd de Zweed Dag Hammarskjöld (1905-1961). In zijn geval betekende a-politiek zeker niet zonder visie.

Hammarskjöld kreeg te maken met grote internationale crises: de spanningen tussen China en Amerika rond de Korea-oorlog, de Suez-crisis, de crisis in het Midden-Oosten en de Congo-crisis. In 1961 kwam hij om bij een vliegtuigcrash bij Ndola, in het toenmalige Rhodesië.

Hammarskjöld leefde als het ware in twee werelden: die van politieke actie, en de innerlijke wereld van diepe stilte. Die stilte zag hij als de bron van vruchtbare actie. Zijn geestelijk dagboek, verschenen in 1963 onder de titel Vägmarken(Merkstenen), getuigt van een ‘mysticus in actie voor de vrede’.
In deze lezing wordt dieper ingegaan op de inhoud van dat dagboek en op de spirituele weg van deze inspirerende publieke figuur.

Joris Vercammen (1952), emeritus Aartsbisschop van Utrecht, verdiept zich in mystiek en de manier waarop mensen daardoor tot engagement worden bewogen. Medio 2025 publiceerde hij Geloof in Vrede. Gedachten over geloof, geweld en vrede, waarin Dag Hammarskjöld ook meermaals aan bod komt.

🕗 20:00–21:30 (inloop vanaf 19:30 en aan het eind van de avond ruimte voor bespreking/discussie)
📍 In de Driehoek, Utrecht
🎟️ Vrije toegang: iedereen is welkom en aanmelden is niet nodig!

11/04/2026

Aanstaande woensdag 22 april zal Dorottya Nagy spreken over Dorothee Sölle.

“ABER DER WUNSCH (…) ganz zu sein, läßt sich nicht ausrotten oder wegmanipulieren.” Met deze woorden raakt Dorothee Sölle aan een diep menselijk verlangen: het verlangen om ten volle mens te zijn. In haar werk verbindt zij mystiek en activisme op een radicale manier. Voor Sölle is mystiek geen terugtrekking uit de wereld, maar juist een bron van betrokkenheid, verzet en solidariteit.

In deze lezing gaat Dorottya Nagy in op hoe Sölle’s denken ons vandaag kan helpen om om te gaan met vragen rondom mens-zijn, gerechtigheid en verbondenheid. Vanuit haar scheppingstheologie, waarin de wereld wordt verstaan als voortkomend uit liefde (creatio ex amore), biedt Sölle een perspectief op maatschappelijke thema’s zoals migratie en ongelijkheid. Tegelijk laat haar theopoëzie zien hoe taal, verbeelding en spiritualiteit kunnen bijdragen aan een dieper verstaan van de werkelijkheid.

Dorothee Sölle’s mystiek is daarmee een mystiek die de wereld niet loslaat, maar juist wil veranderen; en die ook vandaag nog uitnodigt tot betrokkenheid en verantwoordelijkheid.

Dorottya Nagy is hoogleraar theologie en migratie aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) in Utrecht. In haar werk speelt het denken van Dorothee Sölle een centrale rol. Zij onderzoekt hoe Sölle’s theologie, en met name haar visie op schepping als daad van liefde, kan bijdragen aan het begrijpen van migratiedynamieken. Daarnaast gebruikt zij Sölle’s theopoëzie als een belangrijke didactische methode in haar onderwijs.

🕗 20:00–21:30 (inloop vanaf 19:30 en aan het eind van de avond ruimte voor bespreking/discussie)
📍 In de Driehoek, Utrecht
🎟️ Vrije toegang: iedereen is welkom en aanmelden is niet nodig!

23/03/2026

DE MYSTIEK VAN RADICALE NAASTENLIEFDE

Aanstaande woensdag 25 maart zal Evert van der Zweerde spreken over Maria Skobtsova.

Dichteres, burgemeester, non, verzetsvrouw, mystica en martelares: Maria Skbotsova (1891-1945) was het allemaal. Haar bewogen begon leven dat Letland begon onder de heerschappij van de Tsaren en eindigde in de nationaalsocialistische gaskamer van Ravensbrück. Als russisch-orthodoxe non ontwikkelde ze als immigrant in Parijs een mystiek van de menselijke gemeenschap, waarin ieder mens een icoon van God is en dus radicaal lief te hebben. Dat deed ze ook. Haar woning werd haar klooster, dit klooster werd een pleisterplaats voor vervolgde Joden. Uiteindelijk werd ze hiervoor opgepakt en omgebracht. Haar spiritualiteit spreekt echter over haar graf heen, en ze spreekt mensen aan om in hun medemens altijd weer een naaste te gaan zien. Haar mystiek is zo een mystiek die de wereld ook na haar dood is blijven veranderen.

Evert van der Zweerde is filosoof en emeritus hoogleraar politieke filosofie aan de Radboud University. In zijn werk houdt hij zich bezig met Russische en Oost-Europese filosofie, religie en politieke ideeën, met bijzondere aandacht voor de relatie tussen spiritualiteit, samenleving en politieke verantwoordelijkheid. Hij publiceerde uitgebreid over Russische denkers en over de rol van religie en mystiek in het publieke leven.

🕗 20:00–21:30 (inloop vanaf 19:30 en aan het eind van de avond ruimte voor bespreking/discussie)
📍 In de Driehoek, Utrecht
🎟️ Vrije toegang: iedereen is welkom en aanmelden is niet nodig!

16/02/2026

MYSTIEK DIE GENDERROLLEN OVERSTIJGT

Woensdag 25 februari zal Asghar Seyed Gohrab spreken over Rabia Al-Basra!

In deze lezing zal Asghar Seyed Gohrab ingaan op de positie van mystieke vrouwen in de islam, in het bijzonder de manier waarop de Perzische mystieke dichter ʿAṭṭār (gest. 1221) de mystica Rābiʿa al-ʿAdaviyya (ca. 717-801) portretteert en hoe Rābiʿa ruimte voor zichzelf schept in een mannelijke ascetische wereld. Hoe wedijvert zij met prominente asceten over het beoefenen van spiritualiteit, en hoe benadrukt zij door haar gedrag en argumenten dat het mystieke pad van liefde genderverschillen overstijgt? Welke thema’s benadrukken Rābiʿa en haar vrouwelijke tijdgenoten waarmee zij hun stem laten horen? Hoe gaan deze vrouwen om met huwelijk en seksualiteit? Daarbij zal Aghar uitwerken hoe we deze verhalen over vrouwelijke mystici in een moderne seculiere samenleving moeten duiden.

Asghar Seyed-Gohrab is hoogleraar Perzische en Iraanse Studies aan het Departement Filosofie en Religiewetenschap van de Universiteit Utrecht. Hij heeft veelvuldig gepubliceerd over islamitische mystiek (soefisme). Op dit moment is hij ‘Principal Investigator’ (PI) van de ERC Advanced Grant getiteld Beyond Sharia: The Role of Sufism in Shaping Islam (www.beyondsharia.nl), waarin hij met zijn team non-conformistische islamitische bewegingen bestudeert.

🕗 20:00 - 21:30 (inloop vanaf 19:30 en aan het eind van de avond ruimte voor bespreking/discussie)
📍 In de Driehoek, Utrecht
🎟️ Vrije toegang: iedereen is welkom en aanmelden is niet nodig!

10/01/2026

Dorothy Day (1897–1980) was een mystica van de straat. Zij verbond de stilte van gebed met radicale solidariteit met de armen, en leefde een evangelie van gastvrijheid, armoede en geweldloosheid. Als katholiek geworden anarchist, pacifist en medeoprichter van de Catholic Worker-beweging verweefde zij mystiek en politiek activisme in een tijd waarin geloof en socialisme vaak lijnrecht tegenover elkaar stonden.

Haar geloof was diep belichaamd: in brood delen, in gebed en stilte, in protesten en arrestaties en in solidariteit met mensen aan de randen van de samenleving. Voor Dorothy Day was gebed geen vlucht uit de wereld, maar een oefening in aanwezigheid die oproept tot verzet.

Deze avond vertelt Nikki Apeldoorn hoe Dorothy Day mystiek en activisme met elkaar verbond, en hoe deze geest vandaag voortleeft in gemeenschapsleven, gebed en sociale bewegingen.
 🕗 20:00–21:30 (inloop vanaf 19:30) 📍 In de Driehoek, Utrecht 🎟️ Vrije toegang: iedereen welkom en aanmelden is niet nodig.

04/01/2026

Denken in de Driehoek is weer terug in 2026!

Van januari t/m mei organiseren we weer maandelijkse algemene lezingen rondom het nieuwe thema: ‘Mystiek die de wereld verandert’.

Wereldverandering en mystiek lijken soms elkaars tegenpolen. Toch laat Denken in de Driehoek in 2026 zien hoe mystieke spiritualiteit juist kan leiden tot radicale betrokkenheid bij de wereld. Vijf mystiek geïnspireerde vrouwen en mannen uit verschillende culturen en tijdperken staan centraal. Hun geloof beweegt hen tot zorg voor de schepping, strijd tegen onrecht, gastvrijheid, vrede en diepe menselijkheid.
Elke lezing nodigt uit tot reflectie: vanuit welke inspiratie sta jij zelf in de wereld, en met welke gevolgen?

Programma 2026:
woensdag 28 januari – Nikki Apeldoorn over Dorothy Day
woensdag 25 februari - Asghar Seyed Gohrab over Rabi’a Basra
woensdag 25 maart - Evert van der Zweerde over Maria Skobtsova
woensdag 22 april - Dorottya Nagy over Dorothee Sölle
woensdag 20 mei - joris vercammen over Dag Hammarskjöld

De lezingen beginnen om 20:00, de entree is gratis en aanmelden is niet nodig.
We hopen u snel te zien!

Adres

Utrecht

Website

http://utrecht.okkn.nl/

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Denken in de Driehoek nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact De Universiteit

Stuur een bericht naar Denken in de Driehoek:

Denken in de Driehoek