21/09/2026
๐ก๐๐ฉ๐๐ฅ ๐๐ข๐ฅ๐๐๐ง. ๐ก๐๐ฉ๐๐ฅ ๐๐๐๐๐ก.
Setyembre 21, 2026. Limampu't apat na taon mula nang ideklara ang Batas Militar, ngunit ang mga sugat nito ay hindi basta naglaho sa paglipas ng panahon.
Ang Proclamation No. 1081 ay may petsang Setyembre 21, 1972, at inihayag sa publiko makalipas ang dalawang araw.[1] Binuwag ang Kongreso, isinara ang media, at ipinagbawal ang mga rally at welga.[2][3] Ayon sa Amnesty International, humigit-kumulang 70,000 ang ikinulong, 34,000 ang pinahirapan, at mahigit 3,200 ang pinatay mula 1972 hanggang 1981.[4]
Hindi sila numero lamang.
โช๏ธ Liliosa Hilao, 23, estudyanteng mamamahayag ng PLM. Namatay sa Camp Crame noong Abril 1973 matapos dakpin.[5]
โช๏ธ Archimedes Trajano, 21, estudyante ng Mapรบa. Nagtanong sa isang forum noong 1977, at natagpuang patay makalipas ang dalawang araw, may bakas ng pagpapahirap.[6]
โช๏ธ Edgar "Edjop" Jopson, lider-estudyante. Dinakip sa Davao noong Setyembre 20, 1982, at ayon sa Bantayog ay summarily executed kinabukasan.[7]
โช๏ธ Macli-ing Dulag, pangat ng mga Butbut. Pinatay noong Abril 24, 1980 dahil sa pagtutol sa Chico River Dam.[8]
โช๏ธ Lorena Barros, makata at tagapagtatag ng MAKIBAKA. Dinakip sa Bicol noong 1973, at napatay noong 1976.[9]
โช๏ธ Benigno "Ninoy" Aquino Jr., ikinulong, hinatulan ng kamatayan noong 1977, at pinaslang noong 1983.[10]
Kinilala ng Estado ang mga biktima sa RA 10368.[11] Kinilala ng Claims Board ang 11,103 mula sa mahigit 75,000 aplikante.[12] Ngunit ang reparasyon ay hindi katarungan, at ang pagkilala ay hindi pananagutan.
Naitala rin ang pinsala sa ekonomiya. Tumaas ang utang panlabas mula US$2.3 bilyon noong 1970 tungong US$26.3 bilyon noong 1985, at bumagsak ng 18% ang tunay na per capita income mula 1983 hanggang 1986.[13]
Maaaring magbago ang mukha ng kapangyarihan. Maaaring magbago ang pangalan, partido, panahon, at paraan. Ngunit ang aral ng kasaysayan ay hindi nagbabago: kapag hinayaan nating maabuso ang kapangyarihan at manahimik ang mga institusyong dapat managot dito, ang demokrasya ang unang nawawala.
๐ฝ๐๐ก๐๐ฃ๐ ๐ข๐๐ ๐ ๐๐๐๐ฉ๐๐๐ฃ๐ ๐ฃ๐๐๐๐๐๐๐ฃ๐๐ ๐ฅ๐๐ง๐ ๐จ๐ ๐ข๐ช๐ฃ๐๐ค ๐ฃ๐ ๐๐๐ฅ๐ก๐ค๐ข๐๐จ๐ฎ๐, ๐๐๐ฃ๐๐ ๐จ๐๐ฅ๐๐ฉ ๐ฃ๐ ๐ข๐๐ฉ๐ช๐ฉ๐ช๐ฃ๐๐ฃ ๐ก๐๐ข๐๐ฃ๐ ๐ฃ๐๐ข๐๐ฃ ๐ ๐ช๐ฃ๐ ๐ฅ๐๐๐ฃ๐ค ๐ข๐๐ ๐๐ฅ๐๐-๐ช๐จ๐๐ฅ ๐จ๐ ๐ ๐๐ฅ๐๐ฃ๐๐ฎ๐๐ง๐๐๐๐ฃ. ๐๐๐๐ก๐๐ฃ๐๐๐ฃ ๐๐๐ฃ ๐ฃ๐๐ข๐๐ฃ๐ ๐ข๐๐ฉ๐ช๐ฉ๐ช๐ฃ๐๐ฃ๐ ๐๐ฉ๐๐ฃ๐ค๐ฃ๐ ๐ ๐ช๐ฃ๐ ๐ฅ๐๐๐ฃ๐ค ๐๐๐ฃ๐๐๐๐ข๐๐ฉ ๐๐ฃ๐ ๐ ๐๐ฅ๐๐ฃ๐๐ฎ๐๐ง๐๐๐๐ฃ๐ ๐๐ฎ๐ค๐ฃ, ๐จ๐๐ฃ๐ค ๐๐ฃ๐ ๐ฃ๐๐๐๐ฅ๐๐ ๐ฉ๐ช๐๐๐ฃ ๐ฃ๐๐ฉ๐ค, ๐๐ฉ ๐จ๐๐ฃ๐ค ๐๐ฃ๐ ๐ข๐๐ฃ๐๐ฃ๐๐๐ค๐ฉ ๐ ๐๐ฅ๐๐ ๐ฃ๐๐ก๐๐๐๐ ๐๐ฃ๐ ๐ ๐๐ง๐๐ฅ๐๐ฉ๐๐ฃ ๐ฃ๐ ๐ฉ๐๐ค.
Alalahanin. Alamin ang katotohanan. Magtanong. Magsalita. Manindigan.
๐ฑ๐ฐ ๐๐ฒ๐ฎ๐ฟ๐ ๐น๐ฎ๐๐ฒ๐ฟ, ๐๐ฒ ๐ฟ๐ฒ๐บ๐ฒ๐บ๐ฏ๐ฒ๐ฟ.
๐ฑ๐ฐ ๐๐ฒ๐ฎ๐ฟ๐ ๐น๐ฎ๐๐ฒ๐ฟ, ๐๐ฒ ๐ฟ๐ฒ๐บ๐ฎ๐ถ๐ป ๐๐ถ๐ด๐ถ๐น๐ฎ๐ป๐.
๐ฑ๐ฐ ๐๐ฒ๐ฎ๐ฟ๐ ๐น๐ฎ๐๐ฒ๐ฟ, ๐๐ฒ ๐๐๐ถ๐น๐น ๐๐ฎ๐: ๐ก๐ฒ๐๐ฒ๐ฟ ๐๐ด๐ฎ๐ถ๐ป.
