31/12/2025
Do nowego, 2026 roku pozostały jedynie godziny. Mijający rok 2025 - mimo że Archiwum Sybiraków działało jedynie przez kilka jego ostatnich miesięcy - obfitował w wiele znaczących wydarzeń. Nasze zbiory wzbogaciły się o bezcenną kolekcję Stanisława Ochockiego - urodzonego w Pabianicach adwokata, w czasie wojny szefa sądownictwa wojskowego Okręgu Wileńskiego AK. Będąc na czele wojskowego sądu specjalnego w Wilnie Ochocki wydawał wyroki śmierci na agentów Gestapo i konfidentów radzieckich i litewskich. Pod koniec wojny, w porozumieniu z polskim rządem w Londynie i pozostając w konspiracji, Ochocki wszedł do administracji Generalnego Pełnomocnika Rządu ds. Ewakuacji. Odpowiadał za organizację przesiedlenia ludności polskiej z Litewskiej SRR, ale w rzeczywistości w tajemnicy przed Sowietami umożliwiał ucieczkę przed terrorem NKWD ludności polskiej z Wileńszczyzny - w tym żołnierzom i oficerom AK, obsadom wileńskich teatrów, a także naukowcom, którzy trafili potem m.in. do Uniwersytet Łódzki. Uratował życie tysięcy ludzi. Wiosną 1945 r. został aresztowany przez NKGB, a potem osadzony w łagrze na Workucie. Do Polski wrócił dopiero w 1956 r. Zamieszkał w Olsztynie, gdzie zmarł w 1977 r. Wśród materiałów pochodzących od ostatnich żyjących członków rodziny S. Ochockiego znajdują się jego wspomnienia, wiersze, liczne fotografie, a także listy do matki pisane z łagrów.
Do Archiwum Sybiraków UŁ trafił wyjątkowy eksponat - oryginalny sztandar Związku Sybiraków w Łodzi z 1928 r. Ten niezwykły zabytek służył łódzkim Sybirakom aż do 1939 r. W czasie wojny oraz w okresie powojennym był ukrywany przez ks. Kazimierza Gawrońskiego, który w 1989 r. przekazał go odradzającemu się środowisku byłych zesłańców i łagierników. To także materialny zabytek dziejów Związek Sybiraków Zarząd Główny.
Wzięliśmy udział w wielu uroczystościach patriotycznych. Były to m.in. uroczystości przed Pomnikiem Pękniętego Serca (10 września) oraz z okazji Dnia Sybiraka w łodzkiej Archikatedrze i na cmentarzu Zarzew (17 września). 7 listopada uczestniczyliśmy w akademii szkolnej i w warsztatach w Zespole Szkół Geodezyjno-Technicznych im. Sybiraków w Łodzi.
Jedną z najważniejszych dla Archiwum spraw mijającego roku było uzyskanie nowej siedziby. Pozostajemy w Instytucie Historii, ale przeprowadzamy się do nowej sali, w której planowana jest wystawa stała. Dziękujemy Panu Dziekanowi Wydział Filozoficzno-Historyczny Uniwersytet Łódzki prof. Markowi Genslerowi i Pani Dyrektor Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego prof. Annie Kowalskiej-Pietrzak za skuteczne wsparcie naszych długoletnich starań o godną siedzibę.
Po Nowym Roku wracamy do współpracy z Areszt Śledczy w Łodzi w ramach programu resocjalizacyjnego. Będziemy także prowadzili działalność edukacyjną w szkołach, a zaczniemy od wizyty w Szkoła Podstawowa nr 16 im. Tadeusza Kościuszki w Pabianicach.
Więcej o naszej działalności znajdziecie w materiale poniżej :)
