Koło Literatury Staropolskiej UŚ

24/05/2017

Drogie Panie! Nie rzucajcie słów na wiatr 🤣

09/05/2017

...a oto próbka, czym będziemy się zajmowali na najbliższym spotkaniu ;-)
S. Wielgus. "O micie "ciemnego" średniowiecza i "światłej" nowożytności polemicznie", W: Idem. Z badań nad średniowieczem. Lublin 1995.

07/05/2017

27/04/2017

https://histmag.org/Archeolodzy-odnalezli-ruiny-zamku-krzyzackiego-z-XIII-wieku-15106
"O budowli na górze zamkowej w Unisławiu nie wiedzieliśmy do niedawna praktycznie nic. Nie zachowało się bowiem do dzisiejszych czasów wiele informacji. Teraz już wiemy, że obiekt był pięknie usytuowany – na stromej skarpie nad doliną Wisły, z dobrą widocznością na całą okolicę" - podkreślił w rozmowie z PAP kierownik prac archeologicznych dr Bogusz Wasik.

Archeolodzy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika odnaleźli ruiny zamku krzyżackiego z XIII wieku w Unisławiu k. Torunia. Zamek wybudowany został na skarpie nad doliną Wisły.

25/04/2017

Dziś przypada rocznica koronacji Kazimierza Wielkiego (25 IV 1333). Jedną z największych zasług Monarchy było ufundowanie Akademii Krakowskiej. A co jeszcze wiemy o Kazimierzu? Niezły z niego był "szaszek", o czy dobrze przekonuje "Historia bez cenzury" 🤣
https://www.youtube.com/watch?v=tU1bagAOn8U

23/04/2017

Śmierć Wojciecha podczas misji pruskiej dnia 23 IV 997 roku stała się ważnym wydarzeniem międzynarodowym i odbiła się echem zarówno w Rzymie, gdzie niemal bezpośrednio po otrzymaniu wieści o męczeństwie przeprowadzono kanonizację, jak i w cesarstwie.
O św. Wojciechu pisali średniowieczni kronikarze. Gall Anonim w "Kronice Polskiej", opisując żywot Bolesława Chrobrego pisze tak: "On to [Bolesław Chrobry] również, gdy przybył doń św. Wojciech, doznawszy wielu krzywd w długiej wędrówce, a [poprzednio] od własnego buntowniczego ludu czeskiego - przyjął go z wielkim uszanowaniem i wiernie wypełniał jego pouczenia i zarządzenia. Święty zaś męczennik płonąc ogniem miłości i pragnieniem głoszenia wiary, skoro spostrzegł, że już nieco rozkrzewiła się w Polsce wiara i wzrósł Kościół święty, bez trwogi udał się do Prus i tam męczeństwem dopełnił swego zawodu. Później zaś ciało jego Bolesław wykupił na wagę złota od owych Prusów i umieścił [je] z należytą czcią w siedzibie metropolitalnej w Gnieźnie".
Mistrz Wincenty, autor drugiej "Kroniki Polskiej", zdawkowo jedynie wspomina o św. Wojciechu, gdyż przy pisaniu nie korzystał on z tekstów hagiograficznych. ;-)

21/04/2017

Kto w tym tygodniu nie dostał prezentu od zajączka, to niech się już nie łudzi, zajączek właśnie odjeżdża :D

Psałterz Macclesfield, England ca. 1330-1340 (Cambridge, Fitzwilliam Museum, MS 1-2005, fol. 115v)

18/04/2017

Dyngus - ujęcie doktrynalne
Synod duchowny djecezyi poznańskiej za Władysława Jagiełły, w uchwałach swoich przeciw zwyczajom zabobonnym nakazuje w artykule zatytułowanym Dingus prohibeatur: „Zabraniajcie, aby w drugie i trzecie święto wielkanocne mężczyźni kobiet a kobiety mężczyzn nie ważyli się napastować o jaja i inne podarki, co pospolicie się nazywa dyngować, ani do wody ciągać”. ;-)
Z. Gloger "Encyklopedia staropolska"

17/04/2017

„Była to swawola powszechna w całym kraju, tak między pospólstwem, jako też między dystyngowanymi; w poniedziałek wielkanocny mężczyźni oblewali wodą kobiety a we wtorek i w dni następne kobiety mężczyzn. Oblewano się rozmaitym sposobem. Amanci, chcąc tę ceremonią odprawić bez przykrości, skrapiali lekko różaną, lub inną pachnącą wodą po ręku, czasem po gorsie, małą jaką sikawką albo z flaszeczki. Ci, którzy swawolą nad dyskrecją przekładali, oblewali i damy wodą prostą, chlustając garnkami, śklenicami lub dużemi sikawkami prosto w twarz albo od nóg do góry. Gdy się rozhulala kompania, panowie i dworzanie, panie i panny, leli jedni drugich ze wszelkich naczyń, jakich dopaść mogli, a hajducy i lokaje cebrami donosili wody. Kompania dystyngowana goniła się, oblewała od stóp do głów tak, że wszyscy zmoczeni byli, stoły, stołki, krzesła, kanapy, łóżka pooblewane a podłoga cała schlustana". :D
J. Kitowicz "Opis obyczajów za panowania Augusta III"

15/04/2017

Przez twe święte zmartwywstanie,
Boży Synu, odpuściż nam nasze zgrzeszenie.
Ty jeś ten świat sam zbawił,
Żywoteś nasz naprawił,
Śmierciś wiecznej nas zbawił,
Swąś moc zjawił.

Trop rezurekcyjny z ok. połowy XIV w., przekład pieśni czeskiej. Rękopis Biblioteki Kapitulnej w Pradze, sygn. B.V.2 z pocz. XVI w.
(Zdjęcie - Mszał jasnogórski)

Wesołych Świąt Zmartwychwstania Pańskiego :-)

09/04/2017

Kwietnia niedziela. Na pamiątkę wjazdu do Jerozolimy Zbawiciela, któremu dzieci zachodziły drogę, rzucając kwiaty i radośnie śpiewając, panięta polskie, synowie rodzin senatorskich, w białe szaty ubrani, przynosili królowi palmy. Najpierwsze panie starały się, aby ich dziatki przyjęte były do tego obrzędu. Gdy jednak Jan Kazimierz, dla wojen ustawicznych, nigdy prawie na Wielkanoc nie znajdował się w stolicy, zwyczaj ten został zapomniany. W kościołach tylko parafjalnych, gdzie były szkoły, wybierano chłopców do procesyi, ustrojonych czysto. Ci z bukietami u boku, fontazie na ręku mając przewiązane chustką jedwabną lub wstążką, trzymali palmy ozdobione podobnież. Dla dostojniejszych osób starał się zakrystjan przysposobić „palmy“ zielonością okryte, trzymając wierzbowe pręty w wodzie, w ciepłym pokoju, w oknie, na świetle słonecznem przez parę niedziel. Niedziela, poprzedzająca pożądane święta, obudzała radość. Po skończonem nabożeństwie młodzież szkolna w kościele, uszykowawszy się we dwa rzędy, miała orację wierszami. Prawiono perory o śledziu, poście, biedzie szkolnej, kołaczach, plackach i kiełbasach poświęconych. Po nich wysuwały się chłopaki dorosłe miejskie i wiejskie, poprzebierane za pielgrzymów, olejkarzy, żołnierzy, w kołpakach ze złoconego papieru, z młotkami na długich kijach, niby berdyszami, z wąsami i brodami z konopi, w infułach świecących, lub z mieczami drewnianymi. I ci także, jak uczniowie, zdobywali się na różne oracje, lecz gdy ich wiersze i mowy miały na celu więcej rozśmieszenie niż przyzwoitość, ksiądz Śliwicki, wizytator misjonarzy, zabronił im tego zwyczaju w kościele św. Krzyża w Warszawie, a za jego przykładem poszli i inni. Tak więc, od panowania Augusta III, już tylko po domach prywatnych bywały oracje chłopców, którzy co trzeci wyraz uderzali młotkiem o podłogę a włóczyli się i po domach warszawskich po kilkunastu razem. Chłopstwo — powiada Kitowicz — dłużej zachowało ten obyczaj, nachodząc i rozśmieszając po chatach i szynkowniach, a kiedy gdzie podobny spotkali oddział, przychodziło nieraz do walki, w której nie obeszło się bez guzów. Jest zwyczaj, że kto raniej wstał w Kwietnią niedzielę, ten budził innych, uderzając śpiących palmą i mówiąc:
Wierzba bije, nie ja biję.
Za tydzień — wielki dzień,
Za sześć noc — wielka noc.

Zygmunt Gloger
Encyklopedia staropolska (tom III)

07/04/2017

Próbka tego, czym będziemy zajmowali się na najbliższym, środowym spotkaniu ;-)