Instytut Literaturoznawstwa i Językoznawstwa UJK Kielce

25/04/2026

Serdecznie gratulujemy! Nasza duma i radość ♡.

25/04/2026

„Tego zawodu nie da się zdefiniować. Nie intelekt jest gwarancją powodzenia w aktorstwie. Często, przeciwnie, on przeszkadza. To zawód pełen sprzeczności. Czyż nie jest to rzecz tajemnicza, że publiczność na widok jednego aktora milknie, a nie zauważa wejścia innego. Moim ABC aktorstwa jest tekst Hamleta: "Zastosuj akcję słów, a słowa do akcji, mając przede wszystkim to na względzie, abyś nie przekroczył granic natury, wszystko bowiem, co przesadzone, przeciwne jest zamiarowi teatru, którego przeznaczeniem jest - jak było dawniej - służyć niejako za zwierciadło naturze". Praca wykonywana z myślą o innych jest warunkiem dobrego wykonywania zawodu. Toteż ona jest moją, swego rodzaju, religią”.

Andrzej Seweryn wywiadzie dla "Dziennika Bałtyckiego" (24-26 grudnia 1993)

– Uznałem, że praca aktora może pomóc zmieniać świat na lepsze i że teatr ma temu służyć. To brzmi dzisiaj bardzo naiwnie, ale ja nawet lubię tego młodego człowieka, który tak widział sens funkcjonowania teatru. Dzisiaj oceniam to nieco surowiej. Nie jestem pewien, czy teatr, czy sztuka w ogóle zmieniają świat. Myślę, że teatr może ukazać widzowi życie z innego punktu widzenia. Może pokazać widzowi, że być można inaczej, niż on żyje. A może po prostu opowiadać bardzo stare, ważne lub nowe istotne historie dotyczące nas wszystkich?
Andrzej Seweryn, https://polskieradio24.pl/artykul/3369464,andrzej-seweryn-zyciowe-osiagniecia-niezrealizowane-marzenia

***
Dziś 80 urodziny obchodzi Andrzej Seweryn, wspaniały aktor teatralny i filmowy, reżyser, dyrektor Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie. Urodził się 25 kwietnia 1946 roku w Heilbronn w Niemczech.

Życzmy zdrowia, pogody ducha, twórczej energii i wielu jeszcze wspaniałych zawodowych wyzwań

25/04/2026

Ważne! ♡

📢 Hałas to nie tylko problem uszu – to bariera w komunikacji!
Dziś, 25 kwietnia, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem. Jako logopedzi często kojarzymy go z badaniami słuchu, ale czy wiedzieliście, jak ogromny wpływ ma on na samą mowę i proces komunikacji? 🗣️🚫
Hałas to „niewidzialny wróg” naszych pacjentów (i nas samych!). Oto dlaczego w logopedii traktujemy go bardzo poważnie:

1. Efekt Lombarda, czyli „krzyk kontrolowany” 📈
Kiedy otacza nas zgiełk, podświadomie zaczynamy mówić głośniej i z większym wysiłkiem. To zjawisko nazywamy efektem Lombarda. Dla krtani to prawdziwy maraton! Długotrwałe nadwyrężanie więzadeł głosowych w hałasie prowadzi do chrypki, zmęczenia głosowego, a w skrajnych przypadkach – do powstania guzków śpiewaczych.
2. Rozwój mowy u najmłodszych 👶
Dzieci uczą się mowy poprzez naśladownictwo. Jeśli w ich otoczeniu stale gra telewizor, szumią urządzenia lub panuje gwar („szum informacyjny”), mózg ma problem z wyłowieniem czystych dźwięków mowy z tła. Skutek?
💬Trudności w różnicowaniu podobnych głosek (np. p-b, t-d).
💬Opóźniony rozwój mowy.
💬Problemy z koncentracją słuchową.
3. Bariery w komunikacji (nie tylko u seniorów) 👵
Hałas maskuje wysokie częstotliwości, które odpowiadają za zrozumiałość spółgłosek. Nawet osoba z prawidłowym słuchem w głośnej restauracji może mieć problem ze zrozumieniem przekazu. Dla osób z niedosłuchem lub zaburzeniami przetwarzania słuchowego (APD), hałas staje się barierą nie do przejścia, prowadzącą do wycofania społecznego.
💡 Co możemy zrobić jako (przyszli) logopedzi?
Dbajmy o higienę akustyczną w gabinetach – dywany, panele wygłuszające i zasłony to nasi sprzymierzeńcy.
Edukujmy rodziców, by dawali dzieciom czas na „ciszę”, która jest niezbędna do regeneracji układu nerwowego.
Sami badajmy słuch! Profilaktyka to podstawa.
Cisza to luksus, na który zasługuje Twój głos i Twoje uszy. 🤫✨
A Ty? Jak dbasz o swój komfort akustyczny podczas pracy/studiów? Daj znać w komentarzu! 👇

24/04/2026

Pamięci Konstantego Puzyny

Czas na mnie
czas nagli
co ze sobą zabrać
na tamten brzeg
nic
więc to już
wszystko
mamo
tak synku
to już wszystko
a więc to tylko tyle
tylko tyle
więc to jest całe życie
tak całe życie
Tadeusz Różewicz, Czas na mnie (1989)

***
„Co jest pierwsze? Pisanie? Nie. Pierwsze jest czytanie. W moim wieku wydaje mi się, że to, co się czyta, jest równie ważne, jak to, co się pisze. Czasem ważniejsze, ciekawsze. Wieczory autorskie powinny się zmieniać. Jak słucham swoich wierszy, czytanych przez innych, nabieram ochoty, by je poprawić. Albo czytać utwory innych”.

Tadeusz Różewicz podczas wieczoru autorskiego w Teatrze Narodowym (Scena przy Wierzbowej) w 1998 roku

***
- Mawiało się w dawnych czasach, że poeta jest kapłanem i błaznem - mówił Różewicz w Strasburgu, kiedy w 2008 r. odbierał Europejską Nagrodę Literatury. - Zacząłem 87. rok życia, piszę wiersze od 70 lat i nie wiem, kim jest poeta, ale wiem, że nie jestem kapłanem ani błaznem. Jestem człowiekiem, człowiekiem, który pisze wiersze.

***
Rocznicowo. 12 lat temu zmarł Tadeusz Różewicz (1921-2014), poeta, dramatopisarz, scenarzysta filmowy, prozaik, satyryk, tłumacz poezji węgierskiej. Jeden z najwszechstronniejszych i najbardziej twórczych kontynuatorów literackiej awangardy w kraju i na świecie. Wielokrotnie wymieniany jako kandydat do Nagrody Nobla.
https://culture.pl/pl/tworca/tadeusz-rozewicz

***
Nie lubił udzielać wywiadów. Te, które udało się zarejestrować, są zdawkowe. Prawdziwym skarbem w Archiwum Polskiego Radia jest rozmowa, którą przeprowadziła z Tadeuszem Różewiczem oraz Czesławem Miłoszem Renata Gorczyńska.
Tadeusz Różewicz i Czesław Miłosz - wywiad rzeka Renaty Gorczyńskiej pt. "Dialogi Poetów" (PR, 1999), https://polskieradio24.pl/artykul/2822599,tadeusz-rozewicz-niezwykla-rozmowa-poetow-skarbem-radiowego-archiwum?fbclid=IwY2xjawRYuPFleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE1ZWRHY3lPdmFtcjBNZ2Rjc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsmYyBa_tWX3B8Kk8azEUMrse6W_Niem5Slh72CSoPRnuIt5ZeSUOqJaMQUi_aem_ZGGgRuxrDa-k0D0htQIngw

***
Pan nie ma komórki?
Nie. I komputera też nie mam. Oddaję do wydawnictwa rękopisy.
I samochodu nie umie pan prowadzić?
Nie, nie mam samochodu.
"W celi nr 20
jestem najstarszym skazańcem
siedzę już 83 lata (podobnie
jak wszyscy żywi skazany jestem
na dożywocie) - bez widoków na
życie wieczne patrzę w sufit".

Pisałem "Tempus fugit" dla swoich przyjaciół, ale i dla siebie. W dłuższej formie swobodniej oddycham. Żeby zmieścić biel w 13 linijkach, potrzebna jest żelazna dyscyplina językowa. A tutaj mogłem pobawić się słowem, pożartować. Nie można żyć tylko martyrologią, prawda? Oprócz "Dziadów" i "Kordiana" jest ironia Norwida, są "Śluby panieńskie" i "Zemsta" Fredry. Bez Fredry dramaturgia polska chodziłaby na jednej nodze. Ja staram się chodzić na obu nogach. Dlatego oprócz wierszy o starości są w tym tomiku satyry. Nie takie jak satyry Trembeckiego, Reja czy Kochanowskiego, lecz pisane moim metrem, moją formą. Na przykład wstawiłem do jakiegoś wiersza receptę - wyliczyłem wszystkie leki, które zażywam, i sam się z tego pośmiałem.

https://www.wroclaw.pl/rok-rozewicza/poeta-zapozna-targeta-wywiad-z-tadeuszem-rozewiczem-z-2005-r?fbclid=IwY2xjawRYuTBleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE1ZWRHY3lPdmFtcjBNZ2Rjc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHgAUw7jMDGTmmaQYPNg1JV2THsgZI9r4iUqFR4Yo8eu_TdERdvTZjAFvyzSd_aem_uo1zmW6jUv9EEoVSH2SlNw

***
Znakomity twórca literatury w czerwcu 2009 roku zechciał przyjąć tytuł Doktora Honoris Causa Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach.
Według słów laudatora, prof. Marka Ruszkowskiego, twórczość Różewicza mówi o sprawach powszechnych – „o kondycji człowieka, o bólu myślącej egzystencji, o pułapkach, w jakie pochwycić chcą jednostkę machiny ideologiczno-polityczne, umasowiona niby-kultura, demon konsumpcji. Humanistyczne przesłanie różewiczowskiej poezji uświadamia te pułapki i na nie uzbraja".
Różewicz wygłosił wtedy na uniwersytecie 20-minutowy wykład poświęcony jego patronowi - "ojcu literatury polskiej" Janowi Kochanowskiemu.

O swojej twórczości mówił m.in. tak: „Dla mnie największą nagrodą, jaka może mnie spotkać, wyznam szczerze jest, kiedy moje utwory są czytane uważnie, interpretowane na miarę wykształcenia i zdolności, oraz krytykowane, bo czasem krytyka pomaga autorowi bardziej niż komplementy, które czasem zaszkodzą, tak jak to bywa zresztą z różnymi lekarstwami i słodyczami".

https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C362968%2Ctadeusz-rozewicz-otrzymal-doktorat-hc-uniwersytetu-w-kielcach.html?fbclid=IwY2xjawRYuUpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE1ZWRHY3lPdmFtcjBNZ2Rjc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHgAUw7jMDGTmmaQYPNg1JV2THsgZI9r4iUqFR4Yo8eu_TdERdvTZjAFvyzSd

***
Warto sięgnąć z tej okazji do jednego z wykładów otwartych wygłoszonego przez dr hab. Janusza Detkę, prof. UJK, Po co się pisze wiersze na starość, w którym również pojawia się twórczość Tadeusza Różewicza, https://www.youtube.com/watch?v=alVZ8ne1XYc

Polecamy również jeden z odcinków „Kwadransu do matury” przygotowywanego przez Muzeum Witolda Gombrowicza, poświęconego właśnie twórczości Tadeusza Różewicza, https://www.youtube.com/watch?v=qK-A_AI0ohg

Wykład prof. Piotra Śliwińskiego pt. "Tadeusz Różewicz: wielkość, nicość, solidarność" wygłoszony w Radomiu podczas festiwalu Opętani Literaturą, towarzyszącego IV edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, https://www.youtube.com/watch?v=9LNIsMsUdCM

24/04/2026

Z cyklu: nasi pracownicy po godzinach

24/04/2026

To już dziś o 18.00 w SK Wspak, ul. Śląska 11! Warto, bo okazja raczej niepowtarzalna

24/04/2026

Za nami bardzo interesujące spotkanie z dr. hab. Witoldem Sobczakiem z Katedry Filologii Hiszpańskiej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, który 23 kwietnia wygłosił w naszym Instytucie wykład pt. „Dlaczego nie istnieje aspekt czasownikowy w języku hiszpańskim?”

Wykład zgromadził liczne grono studentów i pracowników, a sala 215 wypełniła się słuchaczami zainteresowanymi językoznawstwem hiszpańskim, analizą kontrastywną oraz praktycznym spojrzeniem na różnice między językiem hiszpańskim i polskim. Spotkanie miało bardzo konkretny, merytoryczny charakter, o czym najlepiej świadczą zarówno przedstawione podczas wykładu zestawienia systemów gramatycznych, jak i duże zaangażowanie publiczności.

Bardzo dziękujemy Panu Profesorowi za przyjęcie naszego zaproszenia, inspirujący wykład oraz gotowość do dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem. Z radością patrzymy również na możliwość dalszej współpracy i wsparcia Pana Profesora dla kierunku Filologia angielska z językiem hiszpańskim.

To dla nas szczególnie ważne także w kontekście zbliżającej się rekrutacji na nowy rok akademicki. Cieszymy się, że rozwój naszego nowego kierunku może opierać się na spotkaniach studentów z uznanymi specjalistami w dziedzinie językoznawstwa hiszpańskiego.

Dziękujemy wszystkim za obecność i już dziś liczymy na kolejne wspólne inicjatywy.

22/04/2026

Działo się w ILiJ ♡