Institute of Archaeology, Jagiellonian University (Cracow)

17/07/2026

📢 Miło nam poinformować o publikacji artykułu "Middle Chalcolithic ochre in pottery production from the Jordan Valley: a case study from Tel Tsaf, Israel”, którego pierwszą autorką jest nasza koleżanka z Instytutu, dr Julia Kościuk-Załupka. Tekst ukazał się na łamach czasopisma "Journal of Archaeological Science: Reports" 🏺📚

Artykuł przedstawia pionierskie badania nad wykorzystaniem ochry w produkcji ceramiki w środkowym chalkolicie na stanowisku Tel Tsaf w Dolinie Jordanu (Izrael). Autorzy przeanalizowali próbki ochry zachowane w fragmentach naczyń, wykorzystując nowoczesne metody archeometryczne, m.in. mikroskopię elektronową (SEM-EDS), dyfrakcję rentgenowską (XRD) oraz spektroskopię Mössbauera 🔬

Wyniki badań wskazują, że analiza ochry może dostarczyć nowych informacji o organizacji produkcji ceramiki, wykorzystywanych surowcach oraz świadomych wyborach podejmowanych przez społeczności zamieszkujące Dolinę Jordanu około 7000 lat temu. To pierwsze tak kompleksowe opracowanie poświęcone ochrze stosowanej jako domieszka w ceramice chalkolitycznej, otwierające nowe perspektywy badań nad technologią i organizacją wytwórczości naczyń 🏺🧑‍🔬

👏 Gratulujemy autorom i życzymy kolejnych sukcesów naukowych!

Link do artykułu: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X26003536

13/07/2026

🎉 Z wielką radością informujemy, że nasz kolega dr Paweł Gołyźniak pomyślnie przeszedł dziś kolokwium habilitacyjne! 👏🎓

Podstawę postępowania stanowiło osiągnięcie naukowe pt. „Philipp von Stosch, Girolamo Odam, Pier Leone Ghezzi et alii. – Kolekcjonerstwo, dokumentacja wizualna, studia i publikacja antycznych gemm w 1. poł. XVIII w.”

Praca poświęcona jest historii kolekcjonerstwa antycznych gemm oraz pionierskim badaniom i dokumentacji tych niezwykłych zabytków w pierwszej połowie XVIII wieku 💎📜. Ukazuje wkład czołowych europejskich kolekcjonerów, rysowników i uczonych w rozwój badań nad antycznymi gemmami oraz narodziny nowoczesnej archeologii i historii sztuki.

Serdecznie gratulujemy Pawłowi tego znakomitego osiągnięcia naukowego oraz życzymy kolejnych sukcesów badawczych i zawodowych! 👏🍾

09/07/2026

Zapraszamy

🏛️ Zapraszamy na wyjątkowe zwiedzanie Izby Pamięci w Komańczy z przewodnikiem!
Poznaj fascynującą historię Komańczy i Bieszczadów podczas oprowadzania po Izbie Pamięci. To doskonała okazja, by zobaczyć unikalne eksponaty, usłyszeć ciekawe opowieści oraz odkryć wydarzenia i postacie, które na trwałe wpisały się w historię naszego regionu.

📅 11 lipca 2026 r. (sobota)
🕙 Godz. 14:00–17:00
📍 Izba Pamięci w Komańczy

👨‍🏫 Oprowadza: dr Marcin Czarnowicz

🎟️ Wstęp wolny!

Serdecznie zapraszamy mieszkańców, turystów oraz wszystkich miłośników historii do wspólnego odkrywania dziedzictwa Komańczy.

07/07/2026

📣 Z przyjemnością informujemy, że Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego jest jednym ze współorganizatorów II Kongresu Archeologii Polskiej, który odbędzie się w dniach 1–4 czerwca 2027 r. w Warszawie.

Kongres, organizowany pod hasłem „Wspólne dziedzictwo, wspólna odpowiedzialność”, będzie jednym z najważniejszych spotkań środowiska archeologicznego w Polsce. Wydarzenie stworzy przestrzeń do rozmowy o aktualnych wyzwaniach archeologii, ochronie dziedzictwa, nowych metodach badawczych, edukacji, popularyzacji oraz współpracy pomiędzy instytucjami naukowymi, muzealnymi, konserwatorskimi i innymi podmiotami zaangażowanymi w badania nad przeszłością.

06/07/2026

👏Podziękowania dla studentów i pracowników za wspólny rok!

😎☀️A wakacyjny prezent? 𝙆𝙊𝙉𝙆𝙐𝙍𝙎 ! Zapraszamy naszych studentów do przesyłania nam o opisów/relacji/wrażeń z ćwiczeń terenowych! Piszcie o tym co najbardziej Was ujęło lub zaskoczyło podczas badań archeologicznych realizowanych w ramach ćwiczeń terenowych i wykopalisk prowadzonych przez nasz Instytut. O tym co zmotywowało Was pozytywnie do dalszej pracy i rozwoju w zakresie archeologii. Opisujcie Wasze wrażenia ze wspólnie spędzanego czasu także po pracy, a może także Wasze relacje i kontakty z lokalnymi mieszkańcami.
Tematyka i forma są dowolne! Dbajcie jednak o lekką formę, pisemną lub rysunkową. Może krótkie opowiadanie, esej lub niewielki komiks…? Oczywiście bez przypisów i bibliografii 😊
Termin nadsyłania zgłoszeń to 20 września. Prześlijcie swoje prace na adresy mailowe: [email protected] i [email protected] lub przynieście osobiście do Dyrektora ds. studenckich IA UJ, dra hab. Radosława Palonki, prof. UJ.

𝙐𝙒𝘼𝙂𝘼 ! Przewidziane są nagrody za najlepsze prace! Zachęcamy do twórczości w czasie wolnym od wykopu!

02/07/2026

Jeśli spędzacie wakacje w Beskidzie Niskim lub Bieszczadach, zapraszamy na ciekawe wydarzenie, w trakcie którego uchylimy rąbka tajemnicy na temat tego, co odnaleźliśmy w lasach w okolicy Jaślisk.

🪖 Jesteście ciekawi, co naprawdę kryją zbocza Kamienia nad Jaśliskami?

Pod koniec stycznia 1915 roku, w zaciętych zimowych walkach na zboczach Kamienia nad Jaśliskami, naprzeciw siebie stanęły wojska Austro-Węgier i carskiej Rosji. Wśród walczących było wielu Polaków — a echo tamtych dni do dziś można odnaleźć w karpackim krajobrazie.

Niewielkie, niepozorne cmentarze wojenne rozsiane po okolicznych zboczach skrywają więcej, niż mogłoby się wydawać — a jak wskazują badania, w pobliskich lasach wciąż mogą czekać na odkrycie kolejne, dotąd nieznane miejsca pochówku🕯️

Jeśli zaciekawił Was powyższy fragment, mamy dobrą wiadomość!
Już w najbliższą niedzielę macie szansę usłyszeć o tym wprost od osoby, która te badania prowadzi.

🚶‍♂️📖 Zapraszamy na spacer historyczny na Kamień nad Jaśliskami, podczas którego dr Marcin Czarnowicz z Uniwersytet Jagielloński opowie o tym, co działo się na tym terenie ponad sto lat temu, i jak współczesna archeologia pomaga odkrywać tę zapomnianą historię.

📅 Kiedy? 5 lipca 2026 r. (niedziela)
🕞 Start: godz. 15:30
⏳ Czas trwania: około 3–4 godziny
📍 Miejsce zbiórki podamy w komentarzu pod tym postem.
👕 Zalecamy ubiór i obuwie dostosowane do panujących warunków pogodowych.

Serdecznie zapraszamy wszystkich pasjonatów historii, górskich wędrówek i archeologii!

02/07/2026

🔴Zapraszamy do obejrzenia zapisu rozmowy dra Michała Wasilewskiego z naszego Instytutu z ekwadorskimi badaczami - Pablem Djabayan Djibeyan i Edwinem Rios Rivera (National University of Chimborazo, Ekwador) poświęconej możliwościom współpracy naukowej z archeologami z Polski i Ekwadoru oraz potencjałowi badań archeologicznych w Ekwadorze. Rozmowa znajduje sie na kanale Poza Kontekstem

🇪🇨 UNIWERSYTET CHIMBORAZO: Universidad Nacional de Chimborazo
Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego Koło Naukowe Studentów Archeologii UJ

01/07/2026

DYI - zrób to sam!

Ależ fantastyczna sprawa! W czasopiśmie Menhir, przygotowywanym przez studentki i studentów Institute of Archaeology, Jagiellonian University (Cracow), pojawiła się taka oto niespodzianka. Kartonowy model naszej wieży do samodzielnego sklejenia! Wypróbujemy i wkrótce pochwalimy się rezultatem!

01/07/2026

Nabór do Funduszu Stypendialnego ArcheOptics

Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Instytut Archeologii UJ ogłasza nabór do Funduszu Stypendialnego ArcheOptics Tomasz Zielenkiewicz, przeznaczonego dla osób rozpoczynających studia II stopnia na kierunku archeologia na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Fundusz powstał z inicjatywy firmy ArcheOptics, od lat współpracującej ze środowiskiem archeologicznym, przede wszystkim z krakowską ekspedycją w Pafos na Cyprze, rozwijającej m.in. nowoczesne metody prospekcji geofizycznej pod kierunkiem dra Łukasz Miszk z Instytutu Archeologii UJ we współpracy z Uniwersytetem w Hamburgu.

Celem programu jest wsparcie studenta, który chce rozwijać swoje zainteresowania badawcze w zakresie badań geomagnetycznych w archeologii i wiąże swoją przyszłość z pracą naukową.

Stypendium wynosi 1500 zł miesięcznie i może być przyznane na cały okres studiów magisterskich – maksymalnie na 24 miesiące.

Do udziału w konkursie zapraszamy studentów III roku studiów licencjackich oraz absolwentów archeologii planujących podjęcie studiów II stopnia na Wydziale Historycznym UJ. Kandydaci powinni wykazać się dobrymi wynikami w nauce, aktywnością naukową oraz przedstawić projekt przyszłej pracy magisterskiej dotyczącej badań geomagnetycznych w archeologii.

Wierzymy, że dzięki wsparciu Funduszu młodzi badacze będą mogli skoncentrować się na realizacji ambitnych projektów naukowych i rozwijać kompetencje w jednej z najdynamiczniej rozwijających się metod badań archeologicznych.

Zgłoszenia można nadsyłać na adres [email protected] do 31 lipca 2026 roku.

Link do regulamin dostępny w komentarzu.

Zapraszamy do udziału!

30/06/2026

👉W prestiżowym czasopiśmie Praehistorische Zeitschrift ukazał się artykuł naszej koleżanki dr Agaty Chilińskiej-Früboes, poświęcony analizie skupiska stanowisk archeologicznych z okolic dawnego Medenau na Półwyspie Sambijskim (obecnie Logvino, Obwód Królewiecki). GRATULUJEMY! 👏👍
👉Są wśród tych stanowisk płaskie cmentarzyska z okresu wpływów rzymskich i z okresu wędrówek ludów, badane zarówno przed II wojną światową, jak i współcześnie. Na jednym z nich natrafiono na grób konia z końca V w. n.e., z okazałą uzdą zdobioną w stylu polichromicznym (ryc. 1). W okolicy natrafiono także na kilka średniowiecznych pruskich grodzisk (ryc. 2) oraz na leżące w ich pobliżu pruskie płaskie cmentarzyska, na których znaleziono głównie uzbrojenie i elementy rzędu końskiego.
👉Co najciekawsze, w oparciu o niepublikowane materiały archiwalne autorce udało się zlokalizować miejsce bitwy, która miała miejsce w pobliżu Medenow (później Medenau) w 1255 r. Toczyły ją wojska krucjaty przeciwko Prusom, dowodzone przez króla Czech Przemysła II Ottokara (ryc. 3) i Sambowie. Wspomina o niej na przełomie XIII i XIV w. Piotr z Dusburga w swej kronice, pisząc: Wkroczył przeto król do Sambii ze swoim wojskiem do okręgu zwanego Medenow, i spalił wszystko, co mógł strawić ogień, wziął w niewolę i zabił wielu ludzi, tam też przenocował.
👉Pole bitwy znajdowało się w pobliżu tzw. „Cichego Jeziora", znanego z miejscowych legend jako miejsce owiane grozą: Na drodze prowadzącej z Medenau do Kragau znajduje się bagnisty akwen, zwany Cichym Jeziorem. Ciemne jodły ocieniają to samotne miejsce, ptaki i stada zwierząt stąd uciekają, a każdy, kto musi tędy przejść w godzinie duchów przyspiesza kroku, bo nie jest tu bezpiecznie. Jak więc widać, echa dawnej bitwy na długo pozostały żywe wśród miejscowych.

👉Link do tomu:
https://www.degruyterbrill.com/journal/key/prhz/101/1/html