Góral Studies Center - Centrum Badań Góralskich UIK

28/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Mali Hamernicy z Krakowa z nagrodą na Tatrzańskim Festiwalu Zespołów Góralskich „Złote Kierpce”

Tatrzański Festiwal Zespołów Góralskich „Złote Kierpce” odbywa się w Zakopanem od 1968 roku i został stworzony po to, aby pielęgnować autentyczny folklor Podhala. Przez lata stał się jednym z najważniejszych wydarzeń promujących kulturę góralską w Polsce.

🎶 Na festiwalu można zobaczyć tradycyjne góralskie zwyczaje
Podczas wydarzenia zespoły nie prezentują tylko tańca i muzyki, ale często odtwarzają też dawne obrzędy góralskie, takie jak wesela, pasterstwo czy codzienne życie dawnych mieszkańców Podhala. Dzięki temu widzowie mogą zobaczyć, jak wyglądała prawdziwa kultura góralska sprzed wielu lat.

Zespół „Mali Hamernicy” prowadzony przez p. Joannę Marczewską i p. Elżbietę Wróbel otrzymał III miejsce!

Gratulujemy! 👏

Po więcej informacji zapraszamy na stronę:
https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1410128100916869&id=100057590765045&mibextid=wwXIfr&rdid=kBY0RO4KEm6fcTu4

Zespół Mali Hamernicy
____
[EN]
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ “Mali Hamernicy” Ensemble from Krakow Wins Award at the “Złote Kierpce” Tatra Festival of Góral Ensembles
🎶 The "Złote Kierpce" Tatra Festival of Góral Ensables has a tradition dating back to the 1960s.

The festival has been held in Zakopane since 1968 and was created to cultivate the authentic folklore of the Podhale region and beyond. Over the years, it has become one of the most important events promoting Góral culture in Poland.

The festival features traditional Góral customs.
During the event, the bands not only present dance and music, but also often reenact old highland rituals, such as weddings, shepherding, and the daily lives of the former inhabitants of Podhale. This allows viewers to see what true highland culture was like many years ago.

The "Mali Hamernicy" Ensemble, led by Ms. Joanna Marczewska and Ms. Elżbieta Wróbel, took third place!

Congratulations! 👏

For more information, please visit:
https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1410128100916869&id=100057590765045&mibextid=wwXIfr&rdid=kBY0RO4KEm6fcTu4

28/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Antropologia smaku

Antropologia smaku bada, jak jedzenie odzwierciedla tradycje, pochodzenie i styl życia ludzi.

Dania nie są „tylko do zjedzenia”, ale nawiązują do:
• domowych tradycji,
• rodzinnych przepisów,
• sezonowości produktów,
• lokalnych smaków.

🥮 Czyli smak staje się nośnikiem pamięci i kultury, np. rosół, pierogi czy ciasto mogą wywoływać konkretne wspomnienia i budować poczucie „domu”.

🍪 Antropologia pokazuje też, że smak nie jest wyłącznie sensoryczny – wpływają na niego emocje, otoczenie i relacje społeczne.

W treściach kulinarnych często pojawia się:
• estetyka podania,
• rytuał wspólnego jedzenia,
• przyjemność gotowania dla innych,
• budowanie relacji przez jedzenie.

Innymi słowy: jedzenie to forma komunikacji – pokazuje troskę, gościnność i styl życia.

Zachęcamy do obserwowania poczynań kulinarnych Pani dr Magdy Studnickiej z Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa UIK ().

Jeśli ktoś ma stare przepisy, może skontaktować się z panią doktor: [email protected], a z pewnością Pani Doktor Magda Studnicka odwzoruje pyszności sprzed lat lub wieków.

Przepysznej wuzetki z przepisu babci Pani Doktor mogliśmy spróbować dokładnie tydzień temu na posiadach góralskich Krakowski Oddział Związku Podhalan.


____
[EN]
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Anthropology of Taste

Anthropology of taste examines how food reflects people’s traditions, origins, and lifestyles.

It otfen demonstrates that dishes are not “just for eating,” but refer to:
• home traditions,
• family recipes,
• seasonal produce,
• local flavors.

🥮 Therefore, taste becomes a carrier of memory and culture; for example, broth, dumplings, or cake can evoke specific memories and build a sense of “home.”

🍪 Anthropology also demonstrates that taste is not solely biological – it is influenced by emotions, the environment, and social relationships.

Culinary content often includes:
• the aesthetics of presentation,
• the ritual of eating together,
• the pleasure of cooking for others,
• building relationships through food.

In other words, food is a form of communication. It demonstrates care, hospitality, and lifestyle.

We encourage you to follow Dr. Magda Studnicka's culinary endeavors () at the Institute of Cultural Studies and Journalism at the University of Krakow. If anyone has any old recipes, please contact the doctor at
[email protected], and she will surely recreate the delicacies from years or even centuries ago.

We were able to try the delicious wuzetka cake (in the attatched photo) made from Magda Studnicka's grandmother's recipe exactly a week ago at the Góral gathering at the KOPZ.

27/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Bal Studentów Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie 2026

Do 29 kwietnia trwają zapisy na Bal Ignatianum 2026.
Można zabrać osobę towarzyszącą.

Kiedy?

9 maja 2026, Avangarda, ul. Zyblikiewicza 1, Kraków

Avangarda to więcej niż miejsce! Rok temu odbył się tam Bal Ignatianum i było przepięknie!

Link do formularza zgłoszeniowego w dołączonym poście.

Pytania: [email protected]

Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa UIK
Instytut Filozofii UIK
Instytut Nauk o Wychowaniu UIK
Filologia Angielska na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie
Uniwersytet Ignatianum w Krakowie

Bal Ignatianum 2026!

Ruszamy z zapisami na tegoroczny bal studencki! 🪩
Kiedy? 9.05.2026
Gdzie? Restauracja Avangarda, ul. Zyblikiewicza 1, Kraków
Koszt? 250 zł od osoby, 500 zł od pary

Link do formularza zgłoszeniowego:
https://forms.office.com/Pages/ResponsePage.aspx?id=mPRQCmNZfEWu1CS_f1eAKpjZmnyeOrNHiI-RdGy-th9UODdEUEtFVDNNUUpaSFBQSllPMDRBQTI1WC4u

Wpłaty na konto do 29.04.2026:

ALIOR BANK SA: 76 2490 0005 0000 4600 1008 1529, w tytule przelewu wpisując imię i nazwisko uczestnika + osoba towarzysząca (jeśli dotyczy)

Do zobaczenia na parkiecie! 💃🏼

W razie pytań prosimy pisać na: [email protected]

27/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ „Gwarą pisane” – Konkurs literacki poświęcony gwarze

Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu zaprasza do udziału w 2. Konkursie Literackim „Gwarą pisane” 🎉

To wyjątkowa okazja, by pielęgnować lokalne tradycje i pokazać bogactwo gwary, która jest ważną częścią naszego dziedzictwa kulturowego ❤️
📚 Kategorie konkursowe:
✒️ wiersz
📖 proza
👧🧒 Trzy grupy wiekowe:
🔹 do 12 lat
🔹13–17 lat
🔹 od 18 lat

Można przesłać:
✅ do 3 wierszy
lub
✅ 1 utwór prozą

📅 Termin nadsyłania prac: 11 maja 2026 r.

🏆 Finał konkursu, ogłoszenie wyników oraz wręczenie nagród odbędą się 19 czerwca 2026 r. w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu.

Szczegóły i formularz zgłoszeniowy na stronie organizatora:
https://dziedzictwokarpat.pl/wydarzenie/2-konkurs-literacki-gwara-pisane-zgloszenia?fbclid=IwY2xjawRbPxVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFKamYyamVKeTc2ZWlMN3l5c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHtBUy9w8MYXYOF_MY6wlujMsuQ-YApsI9Yt5zEDtZSxxzr4XhKOxEmy8b-Ym_aem_OBeO-hltfiYCsIHszIGwDQ



____
[EN]
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ “Gwarą piasne” Literary Competition

The SOKÓŁ Małopolska Cultural Center in Nowy Sącz invites you to participate in the 2nd "Gwarą pisane" Literary Competition 🎉

This is a unique opportunity to cultivate local traditions and showcase the richness of the dialect/gwara, which is an important part of our cultural heritage.

📚 Competition categories:
✒️ Poem
📖 Prose

👧🧒 Three age groups:
🔹 Up to 12 years
🔹 13–17 years
🔹 18 years and older

You can submit:
✅ Up to 3 poems
or
✅ 1 prose piece

📅 Deadline for submissions: May 11, 2026

🏆 The competition finals, announcement of results, and the award ceremony will take place on June 19, 2026, at the Institute of Intangible Heritage of the Carpathian Peoples in Ludźmierz.

Details and the registration form can be found on the organizer’s website:
https://dziedzictwokarpat.pl/wydarzenie/2-konkurs-literacki-gwara-pisane-zgloszenia?fbclid=IwY2xjawRbPxVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFKamYyamVKeTc2ZWlMN3l5c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHtBUy9w8MYXYOF_MY6wlujMsuQ-YApsI9Yt5zEDtZSxxzr4XhKOxEmy8b-Ym_aem_OBeO-hltfiYCsIHszIGwDQ

Instytut Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich
Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ

24/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ „Melodia spod Babiej” – premiera filmu dokumentalnego

📽️ Jutro (24.04.2026) o godz. 18:00 w Orawskim Centrum Kultury w Jablonce odbędzie się premiera filmu dokumentalnego pt. „Melodia spod Babiej” w reż. Dawida Pulita.

O czym jest film?

„Melodia spod Babiej” jest obrazem sylwetki orawskiego muzykanta i pedagoga zasłużonego dla kultury i regionu – Eugeniusza Karkoszki. Celem filmu jest ukazanie sensu przekazywania tradycji i wartości w społeczeństwach regionalnych. Dokument zbudowany jest z bogatych wypowiedzi artysty, ale też wszelakich orawskich ciekawostek, które w całości budują niezwykle wartościowy materiał historyczny. Merytorykę całości rozwijają komentarze ekspertów zajmujących się kultywowaniem regionalnych wartości. Film szuka mostów łączących pokolenia i odkrywa orawską historię i muzykę.
Źródło: https://www.facebook.com/photo?fbid=26443903928637972&set=a.1186684101453303

🎥 Pana Reżysera pamiętamy z krakowskiej premiery filmu dokumentalnego „Orawski dom – opowieść o Ludwiku Młynarczyku” na naszym uniwersytecie, a także z chicagowskiej premiery (2025) i filmu „Irenka i Marian”, o którym pisaliśmy.

Przy okazji chcemy przekazać, że film o śp. Ludwiku Młynarczyku jest dostępny za darmo w platformie VOD: https://vod.tvp.pl/filmy-dokumentalne,163/orawski-dom--opowiesc-o-ludwiku-mlynarczyku,2820767
https://www.facebook.com/reel/910884114637433

Do zobaczenia jutro w OCK w Jabłonce o godz. 18:00!

____
[EN] ⬇️
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ “Melody from Babia” – A documentary premiere

Tomorrow (April 24, 2026) at 6:00 PM, the Orava Cultural Center will host the premiere of the documentary “Melody from Babia,” directed by Dawid Pulit.

What is the film about?

"Melody from Babia" is a portrait of Eugeniusz Karkoszka, an Orava musician and educator who has made significant contributions to culture and the region. The film aims to demonstrate the importance of passing on traditions and values in regional societies. The documentary is composed of rich statements by the artist and various interesting facts about Orava, which together create exceptionally valuable historical material. Commentary by experts in the field of cultivating regional values further enhances the narrative. The film seeks to bridge generations and explore Orava’s history and music.
Source: https://www.facebook.com/photo?fbid=26443903928637972&set=a.1186684101453303

🎥 We remember the director from the Kraków premiere of the documentary “Orava Home. A Tale about Ludwik Młynarczyk” at our university, as well as from the Chicago premiere (2025) and the film "Irenka i Marian" (2026), which we wrote about.

We would also like to announce that the film about +Ludwik Młynarczyk is available for free on the VOD platform: https://vod.tvp.pl/filmy-dokumentalne,163/orawski-dom--opowiesc-o-ludwiku-mlynarczyku,2820767

https://www.facebook.com/reel/910884114637433

See you tomorrow at the (Orawskie Centrum Kultury) OCK in Jabłonka at 6:00 PM!

Dawid Pulit
Orawskie Centrum Kultury
Orawskie Roztoki
Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ

23/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Górale i świat góralski w Muzeum Narodowym w Krakowie

🔹Tuż po wejściu wita nas rozległa wystawa "Gotyk w Karpatach", której ideą jest ukazanie sakralnego dziedzictwa regionu Karpat w próbie odpowiedzi, czy odnajdziemy w nich spójną przestrzeń doświadczenia duchowego. Większa część zbiorów pochodzi ze Spisza (np. krucyfiksy, opłakiwanie Chrystusa, Matka Boża z Dzieciątkiem, świeczniki), ale są też i rzeźby z Pragi czy z Krakowa. Ogromny zakres wystawy opisuje mapa: od Przemyśla do Cieszyna i od Tarnowa do Koszyc na Słowacji. Poruszając się po wystawie, wchodzimy nie tylko w przestrzeń kulturowo-geograficzną, ale też poznajemy techniki, materiały, symbolikę gotyku oraz jego mistrzów, takich jak Jakub z Nowego Sącza czy Paweł z Lewoczy.

🔹Na pierwszym piętrze polecamy wystawę "Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy", a na niej szczególnie dzieła Jana Rembowskiego (1879-1923), który dzięki pobytowi w Zakopanem zaznajomił się z kulturą Podhala i chętnie portretował górali w scenach życia codziennego (np. "Góralczyk", "Modlitwa", "Powrót kosiarzy"). Należał do grona inicjatorów Towarzystwa "Sztuka Podhalańska". Jego obrazy utrzymane są raczej w nurcie symbolizmu niż realizmu i wyrażają mistyczną łączność między człowiekiem a przyrodą i światem duchowym, odsłaniając "egzystencjalny wymiar istnienia".

Więcej o Rembowskim można przeczytać w artykule na Culture.pl:
https://culture.pl/pl/tworca/jan-rembowski

Oprócz tego, znajdziemy na wystawie obraz Bronisławy Rychter-Janowskiej (1868-1953) "Noc w Tatrach", wykonany techniką aplikacji na suknie.

🔹Więcej informacji o wystawach pod poniższymi linkami:
https://mnk.pl/wystawy/gotyk-w-karpatach
https://mnk.pl/wystawy/mlodopolska-grupa-pieciu-zapomniani-buntownicy

Podziękowania dla AB 🙏

Materiał wideo © Muzeum Narodowe w Krakowie
https://www.youtube.com/watch?v=haJeUUtthdA&t=2s
____
[EN] ⬇️

Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Górale and the Góral Culture at the National Museum in Krakow

🔹Immediately upon entering, we are greeted by the extensive exhibition "Gothic in the Carpathians," the idea of which is to showcase the heritage of the sacred in the Carpathian region in an attempt to answer whether it can be said to have a coherent space of spiritual experience. The majority of the collection comes from Spisz (e.g., crucifixes, the Lamentation of Christ, the Virgin Mary and Child, and candlesticks), but there are also sculptures from Prague and Krakow. The exhibition's vast scope is described by a map: from Przemyśl to Cieszyn and from Tarnów to Košice in Slovakia. Moving through the exhibition, we enter not only a cultural and geographical space but also learn about the techniques, materials, and symbolism of Gothic architecture, and about its masters, such as Jacobus de Nova Sandecz and Paul of Levoča.

On the first floor, we recommend the exhibition "Young Poland Group of Five: Forgotten Rebels," featuring works by Jan Rembowski (1879-1923). Thanks to his stay in Zakopane, he became familiar with the culture of the Podhale region and eagerly portrayed the Górale in scenes of everyday life (e.g., "Góralczyk*," "Prayer," "Return of Reapers").

He was one of the founders of the "Podhale Art" Society. His paintings are symbolic rather than realist, expressing the mystical connection between humanity, nature, and the spiritual world, revealing the "existential dimension of life."

You can read more about Rembowski in the article in Polish on Culture.pl:
https://culture.pl/pl/tworca/jan-rembowski

In addition, the exhibition features Bronisława Rychter-Janowska's (1868-1953) painting "Night in the Tatras," created using the technique of appliqué on cloth.

🔹More information about the exhibitions can be found following the links below:
https://mnk.pl/wystawy/gotyk-w-karpatach
https://mnk.pl/wystawy/mlodopolska-grupa-pieciu-zapomniani-buntownicy

*the descriptions at the exhibition conform to the "góral" = "highlander" equivalence pattern, which is not retained in the present post

Many thanks to AB 🙏

Video © Muzeum Narodowe w Krakowie
https://www.youtube.com/watch?v=haJeUUtthdA&t=2s

22/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Święto Góralskiej Nauki ➡️ Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dzisiaj miała miejsce obrona pracy doktorskiej pana Kacpra Awzana na Wydziale Historii UAM. Tematem pracy była słowacka okupacja północnych części Spisza i Orawy podczas II wojny światowej.

Była to prawdziwa uczta naukowa. Pan Doktor (in spe) w doskonały sposób odpowiadał na pytania, co podkreślił Przewodniczący Komisji w mowie końcowej, a panowie profesorowie jednomyślnie ocenili poziom pracy jako niezwykle wysoki.

Podczas obrony był obecny dr Marek Liszka.

Gratulujemy Panu Doktorowi fenomenalnej obrony i życzymy satysfakcji z podejmowanych rozważań naukowych! 👏

Niebawem więcej na ten temat.

EN ⬇️

Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Góral Science Festival ➡️ Adam Mickiewicz University in Poznań

Mr. Kacper Awzan's doctoral thesis defense took place today at the Faculty of History at Adam Mickiewicz University. The topic of the thesis was the Slovak occupation of the northern parts of Spisz and Orava during World War II.

It was a true scholarly feast. Mr. Awzan Awzan answered questions with excellence, as emphasized by the Committee Chairman in his closing remarks.

Dr. Marek Liszka was present at the defense.

Congratulations to the doctor on his phenomenal defense and we wish him continued satisfaction with his academic endeavors! 👏

More on this topic coming soon.

21/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Na cym świat stoi? ➡️ Posiady góralskie w Krakowie 21 kwietnia 2026

Dzisiaj wieczorem zapraszamy na posiady góralskie organizowane przez Krakowski Oddział Związku Podhalan o godz. 18:00 przy ul. Jagiellońskiej 6 (Sala Konferencyjna PTTK).

🌌 Tematem spotkania będzie wszechświat w skali mikro i makro. 🌌

🚀 Jak odtwarza się materię z początków Wszechświata?

O tym opowie dr. hab. Paweł Staszel, prof. UJ – Kierownik Zakładu Fizyki Gorącej Materii w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego i członek Rady Naukowej Związku Podhalan.

Wstęp wolny!

____
[EN] ⬇️
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Where does the world stand? ➡️ Góral Gathering in Krakow, April 21, 2026

Tonight, we invite you to the KOPZ Góral Gathering at 6:00 PM at 6 Jagiellońska Street (PTTK Conference Room).

🌌 The meeting will focus on the universe on both the micro and macro scales. 🌌

🚀 How is matter recreated from the beginning of the Universe?

This topic will be discussed by Dr. hab. Paweł Staszel, professor at the Jagiellonian University – Head of the Department of Hot Matter Physics at the Institute of Physics of the Jagiellonian University and member of the Scientific Council of the Podhale Association.

Admission is free!

17/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ 100 lat Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ

🎓Dzisiaj rozpoczęły się trzydniowe obchody jubileuszu istnienia IEiAK UJ i Komisji Etnograficznej PAU 🎓

W obchodach bierze również udział dr Marek Liszka, który przygotował list gratulacyjny z tej okazji (można go przeczytać na stronie, poświęconej temu wydarzeniu).

🤝 Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego jest instytucją partnerską naszego Centrum. Góral Studies Center – Centrum Badań Góralskich podpisało porozumienie o współpracy w 2024 roku.

⛰️ Pracownicy i pracowniczki IEiAJ UJ pełnią ważną rolę w świecie naukowym związanym z mieszkańcami gór i góralszczyzny.

📚 Warto tutaj wspomnieć następujące osoby i ich opracowania:

prof. dr hab. Janusz Barański
• „Praktykowanie spiskości. O dyskursie regionalnego dziedzictwa kulturowego” (cz. I i II, Prace Etnograficzne 2022–2023), „Memory, Tradition, and Heritage…”, Ethnologia Slovaca et Slavica, 2024.

prof. dr hab. Dariusz Czaja
• Znaki szczególne. Antropologia jako ćwiczenie duchowe, 2013.

prof. dr hab. Zbigniew Libera
• Medycyna ludowa. Chłopski rozsądek czy gminna fantazja? 1995.
• Znachor w tradycjach ludowych i popularnych XIX–XX wieku, 2003.

dr hab. Monika Golonka-Czajkowska, prof. UJ
• Glass Painting in Contemporary Podhale, Ethnologia Polona, vol. 35: 2014, 145-162.

dr hab. Anna Niedźwiedź, prof. UJ
• The Image and the Figure. Our Lady of Częstochowa in Polish Culture and Popular Religion, Wyd. UJ, 2010.

dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ
• „Lud zdolny do życia”. Górale podhalańscy w oczach niemieckiego okupanta, 2019.
• Podhalanie. Wokół tożsamości, 2022.
• Strój podhalański, 2015.

dr hab. Patrycja Trzeszczyńska, prof. UJ

• Pamięć o nie-swojej przeszłości. Przypadek Bieszczadów, 2013.
dr Monika Banach
• Dreaming with the Mountains: Maya Spirituality and Sacred Landscapes in the Ixil Region of Guatemala. Kraków: Universitas, 2024.

dr Tobiasz Orzeł
• Podhalanie na ziemi przemyskiej, [w:] Więcej niż muzeum. Szkice ofiarowane Profesorowi Janowi Święchowi, red. J. Barański, K. Maniak, S. Trebunia-Staszel, Kraków, s. 409-426, 2022.
• Chłopskie budownictwo zagrodowe Raby Wyżnej i Bielanki w drugiej połowie XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku, Kraków, 2014.

dr Łukasz Sochacki
• Góralszczyzna mniej znana. W poszukiwaniu lokalnych tradycji, 2020.

Warto również wspomnieć postać prof. Jana Święcha, prof. Ryszarda Kantora czy prof. Czesława Rybotyckiego, który bardzo zasłużyli się w opracowaniach dot. Podhala, Spisza, Orawy i innych grup góralskich.

Obecnością swoją również dopisali m.in.:
Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego
Muzeum - Orawski Park Etnograficzny
Krakowski Oddział Związku Podhalan
MEK Muzeum Etnograficzne w Krakowie
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze / Polish Ethnological Society

Jeszcze raz gratulujemy pięknego jubileuszu i życzymy kolejnych 100 lat satysfakcji z pracy! 👏

Zapraszamy do lektury:
https://etnologia.uj.edu.pl/pl_PL/stulecie/gratulacje
https://etnologia.uj.edu.pl/ludzie/zespol
____
[EN] ⬇️

Powitać! Welcome!

Destination ➡️ 100th Anniversary of the Jagiellonian University Institute of Ethnology and Cultural Anthropology

🎓Today marks the beginning of a three-day celebration of the anniversary of the Jagiellonian University Institute of Ethnology and Cultural Anthropology (IEiAK) and the Polish Academy of Arts and Sciences (PAU) Ethnographic Commission🎓

Dr. Marek Liszka is also participating in the celebrations and has prepared a congratulatory letter for this occasion (you can read it on the website dedicated to this event).

🤝The Institute of Ethnology and Cultural Anthropology of the Jagiellonian University is a partner institution of our Center. The Góral Studies Center signed a cooperation agreement in 2024.

⛰️ The staff of the IEiAJ UJ play an important role in the academic community related to mountain dwellers and the Góral culture.

📚 The following individuals and their works are worth mentioning:

prof. dr hab. Janusz Barański
• „Praktykowanie spiskości. O dyskursie regionalnego dziedzictwa kulturowego” (cz. I i II, Prace Etnograficzne 2022–2023), „Memory, Tradition, and Heritage…” (Ethnologia Slovaca et Slavica, 2024.

prof. dr hab. Dariusz Czaja
• Znaki szczególne. Antropologia jako ćwiczenie duchowe, 2013.

prof. dr hab. Zbigniew Libera
• Medycyna ludowa. Chłopski rozsądek czy gminna fantazja? 1995.

• Znachor w tradycjach ludowych i popularnych XIX–XX wieku, 2003.

dr hab. Monika Golonka-Czajkowska, prof. UJ
• Glass Painting in Contemporary Podhale, Ethnologia Polona, vol. 35: 2014, 145-162.

dr hab. Anna Niedźwiedź, prof. UJ
• The Image and the Figure. Our Lady of Częstochowa in Polish Culture and Popular Religion, Wyd. UJ, 2010.

dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ
• „Lud zdolny do życia”. Górale podhalańscy w oczach niemieckiego okupanta, 2019.
• Podhalanie. Wokół tożsamości, 2022.
• Strój podhalański, 2015.

dr hab. Patrycja Trzeszczyńska, prof. UJ
• Pamięć o nie-swojej przeszłości. Przypadek Bieszczadów, 2013.

dr Monika Banach
• Dreaming with the Mountains: Maya Spirituality and Sacred Landscapes in the Ixil Region of Guatemala. Kraków: Universitas, 2024.

dr Tobiasz Orzeł
• Podhalanie na ziemi przemyskiej, [w:] Więcej niż muzeum. Szkice ofiarowane Profesorowi Janowi Święchowi, red. J. Barański, K. Maniak, S. Trebunia-Staszel, Kraków, s. 409-426, 2022.

• Chłopskie budownictwo zagrodowe Raby Wyżnej i Bielanki w drugiej połowie XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku, Kraków, 2014.

dr Łukasz Sochacki
• Góralszczyzna mniej znana. W poszukiwaniu lokalnych tradycji, 2020.

It is also worth mentioning Professor Jan Święch, Professor Ryszard Kantor, and Professor Czesław Rybotycki, who made significant contributions to studies on Podhale, Spisz, Orava, and other Góral groups.

The following, among others, were also present:
Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego
Muzeum - Orawski Park Etnograficzny
Krakowski Oddział Związku Podhalan
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi
MEK Muzeum Etnograficzne w Krakowie
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze / Polish Ethnological Society

Congratulations again on this beautiful anniversary and we wish you another 100 years of job satisfaction! 👏

We invite you to read:
https://etnologia.uj.edu.pl/pl_PL/stulecie/gratulacje
https://etnologia.uj.edu.pl/ludzie/zespol

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ

́a

13/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Spotkania twarzą w twarz, czyli jak budować bliskość z drugim człowiekiem?

Dnia 13 kwietnia 2026 w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich (Instytut Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich) w Ludźmierzu odbyły się warsztaty w duchu tischnerowskim dla licealistów z Nowego Targu, Rabki i Wadowic.

Prowadzącymi byli:
ks. dr Przemysław Bukowski (Centrum Etyki Chrześcijańskiej, Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa UIK)
dr Magdalena Kozak (Centrum Etyki Chrześcijańskiej, Instytut Filozofii UIK)
dr Bernadeta Cich (Wydział Nauk o Komunikacji, UPJPII)
dr Marek Liszka (Góral Studies Center – Centrum Badań Góralskich, Instytut Neofilologii UIK)

Licealiści zapoznali się z wystawą, która poświęcona została ks. prof. Józefowi Tischnerowi – Góralskiemu Jegomościu, która to wystawa była wystawiona w ubiegłym roku w Senacie PR. Kuratorem wystawy jest dr Bernadeta Cich. Wystawę można oglądać w Ludźmierzu (wstęp wolny).

Młodzież na zajęciach warsztatowych odkrywała siebie i mogła docenić wartość obcowania z drugim człowiekiem poprzez trzy różne formy warsztatowe. Jednym z warsztatów była nauka tańca orawskiego – „Tyrcipolki”.

🎶
„A ta Polka, Tyrcipolka
To sie piyknie tońcuje
Któ je nie wiy, Nie rozumiy
Niek sie do nie nie biere!”
🎶

Ale od dziś młodzież z nowotarskiego, rabczańskiego i wadowickiego liceów wie jak się tańczy Tyrcipolkę i dlaczego jest to ważny taniec dla Górali Orawskich.
Uchylmy rąbka tajemnicy. W nim, tak jak mówił ks. prof. Tischner: w tańcu góralskim ważne jest spotkanie – spotkanie drugiego człowieka twarzą w twarz.

____
[EN]
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Face-to-face meetings, or how to build closeness with others?

On April 13, 2026, workshops in the Tischner Spirit for high school students from Nowy Targ, Rabka, and Wadowice were held at the Institute of the Intangible Heritage of the Carpathian Peoples in Ludźmierz.

The presenters were:
Fr. Dr. Przemysław Bukowski (Center for Christian Ethics, Institute of Cultural Studies and Journalism, UIK),
Dr. Magdalena Kozak (Center for Christian Ethics, Institute of Philosophy, UIK),
Dr. Bernadeta Cich (Faculty of Communication Sciences, UPJPII)
Dr. Marek Liszka (Góral Studies Center, Institute of Modern Languages, UIK)

High school students viewed an exhibition devoted to Rev. Prof. Józef Tischner – the Góral Man, which was displayed last year at the Senate of the Republic of Poland. The exhibition is curated by Dr. Bernadeta Cich. The exhibition is on view in Ludźmierz and is free of charge.

During workshops, young people discovered themselves and appreciated the value of connecting with others through three different workshop formats. One of the workshops was a training of the Orava dance "Tyrcipolka."

🎶
"And this Polka, Tyrcipolka"
It dances beautifully.
If you don’t know it, if you don’t understand it
Don't even try it!"
🎶

But from today, young people from the high schools in Nowy Targ, Rabka, and Wadowice know how to dance the Tyrcipolka and why it is an important dance for Orava Górale.
Why? For example, as Father Professor Tischner said: What matters In Góral dancing is the encounter – the meeting another person face to face.

Centrum Etyki Chrześcijańskiej im. Tadeusza Ślipko SJ
Uniwersytet Ignatianum w Krakowie
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa UIK
Instytut Filozofii UIK
Józef Tischner

07/04/2026

Powitać!

Kierunek ➡️ Zwyczaj palenia huby ➡️ Limanowszczyzna, Lachy Limanowskie => Męcina, Pisarzowa, Kamionka Mała

Pięknym oraz starym zwyczajem wielkosobotnim w polskich Karpatach jest „palenie huby”. Co dokładnie oznacza palenie huby w Wielką Sobotę? W Polsce tradycyjnie zwyczaj ten jest związany z rytualnym odpaleniem hub (huba, hubka), które były używane do odpalania ognia, a także do okadzania domostw i zapalania nowego ognia wigilijnego.

Pan profesor Łukasz Łuczaj, wspomina o tym zwyczaju jako relikcie, który powinien być zachowany, bo jest jednym z ostatnich tego typu zwyczajów w Europie! Zwyczaj ten, popularny w całym rejonie Limanowszczyzny, w samej Limanowej zwyczaj kultywowany w Wielką Sobotę, podczas poświęcenia ognia, ostatnimi laty zanikający, może uda się podtrzymać!

Czego można się dowiedzieć?
⛰️Do czego służy huba ?
🌄 Jaki cel miał ten zwyczaj i dlaczego go kultywowano?
🪻Jakie znaczenie magiczne mają obrzędy związane z okadzaniem hubą?
🌻Gdzie się dalej kultywuje żywo tę tradycję ?

🔍Po więcej informacji zapraszamy tutaj:
Materiał Pana profesora Łukasza Łuczaja z Limanowszczyzny z 2025 (Męcina i Pisarzowa, Kamionka Mała, Chomranice)
https://lukaszluczaj.pl/o-okadzaniu-huba-na-wielka-sobote-w-naszych-gorach/

Tegoroczna relacja z poświęcenia hub w Męcinie, powiat limanowski, Lachy Limanowskie.
https://mecina.in/tradycja-swiecenia-ognia-w-mecinie-dawny-zwyczaj-wciaz-obecny-w-regionie/

Na załączonej fotografii członkowie Zespołu Starowiejski HYR.

Słowniczek:
huba – nazwa owocników grzybów nadrzewnych i nadrewnowych. Nie jest to definicja ścisła ani jednoznaczna. Jest ona wykorzystywana do przenoszenia ognia m.in. w celu okadzaniu domostw.

Podziękowania dla Pana Damiana Króla 🙏

W regionach góralskich również ten zwyczaj ma miejsce.

A w jakiej miejscowości/regionie ten zwyczaj nadal jest kultywowany? Napisz w komentarzu.

[EN] ⬇️
Powitać! Welcome!

Destination ➡️ Smoking Bracket Fungus ➡️ The Limanowa Region, Lachy Limanowskie => Męcina, Pisarzowa, Kamionka Mała

A beautiful and old Holy Saturday custom in the Polish Carpathians is "burning the tinder." What exactly does burning it on Holy Saturday mean? In Poland, this custom is traditionally associated with the ritual burning of tinder to light fires, homes, and a new Christmas Eve fire.

Professor Łukasz Łuczaj describes this custom as a relic to be preserved, as it is one of the last of its kind in Europe! This custom, popular throughout the Limanowa region and in Limanowa itself, is cultivated on Holy Saturday during the blessing of fire and has been declining in recent years. Perhaps it will be possible to maintain it!

The attatched photo presents members of Starowiejski HYR cultivating this tradition.

What can we learn?
⛰️What is the purpose of the tinder?
🌄 What was the purpose of this custom, and why was it cultivated?
🪻What magical significance do the rituals associated with fumigating with bracket fungus hold?
🌻Where is this tradition still being cultivated?

🔍For more information, please visit:
Material by Professor Łukasz Łuczaj from the Limanowa region from 2025 (Męcina and Pisarzowa, Kamionka Mała, Chomranice)
https://lukaszluczaj.pl/o-okadzaniu-huba-na-wielka-sobote-w-naszych-gorach/

This year's report on the consecration of bracket fungus in Męcina, Limanowa County, Lachy Limanowskie.
https://mecina.in/tradycja-swiecenia-ognia-w-mecinie-dawny-popraw-wciaz-obecny-w-regionie/

This custom also occurs in Góral regions.

In what town/region is this custom still practiced? You can write down a comment.

Glossary:
A tinder [huba in Polish] – the name for the fruiting bodies of tree and arboreal mushrooms. This definition is neither precise nor unambiguous. It is used to spread fire, among other things, for fumigating houses.

botanical term: bracket fungus
biological term: polypore

Many thanks go to Mr. Damian Król 🙏