Wydział Historii i Dziedzictwa Kulturowego UPJPII w Krakowie

30/10/2026

🎶 XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II

W dniach 14–28 listopada 2026 r. w Krakowie i innych miejscowościach Małopolski odbędą się XXI Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II.

W programie tegorocznej edycji znalazły się koncerty organowe, chóralne, kameralne i wokalno-instrumentalne, a także wydarzenia naukowe. Wśród wykonawców i uczestników nie zabraknie pedagogów oraz studentów Instytutu Muzyki Kościelnej naszego Wydziału.

Szczególnie zapraszamy na wydarzenia z ich udziałem:

15 listopada – koncert improwizacji organowych w wykonaniu mgr. Mateusza Peciaka oraz studentów II roku studiów licencjackich: Grzegorza Bujasa i Piotra Miki.

15 listopada – koncert wokalno-organowy „Salve Regina” z udziałem Jana Sikory, studenta II roku studiów magisterskich (organy).

19 listopada – Nieszpory ku czci św. Cecylii pod dyrekcją prof. dr. hab. Wiesława Delimata.

24 listopada – sesja naukowa poświęcona graduałowi z Archiwum Sióstr Bernardynek w Krakowie, z udziałem prof. dr hab. Susi Ferfoglii w roli prelegentki.

24 listopada – koncert „Głosy zza klauzury. Śpiewy ze źródeł ss. Bernardynek”. Kierownictwo artystyczne: prof. dr hab. Susi Ferfoglia, która wystąpi również na harfie gotyckiej.

24 listopada – koncert organowy w wykonaniu mgr. Dawida Rzepki.

25 listopada – koncert chóralno-organowy „Ciebie Boże wielbimy” z udziałem dr. Marka Pawełka (organy) oraz mgr Karoliny Grodeckiej (dyrygentka).

27 listopada – koncert improwizacji organowych w wykonaniu mgr. Mateusza Peciaka.

15, 20 i 22 listopada – koncerty połączone z promocją albumu „Katedra Wawelska muzyką organową malowana”, wydanego z okazji 80. rocznicy święceń kapłańskich Karola Wojtyły, z udziałem prof. dr. hab. Witolda Zalewskiego.

Tegoroczna edycja przynosi również zmianę nazwy wydarzenia. Decyzją kard. Grzegorza Rysia dotychczasowe Dni Muzyki Kościelnej przyjęły nazwę Dni Muzyki Sakralnej im. św. Jana Pawła II.

Wstęp na wszystkie koncerty jest wolny!

Pełny program wraz z godzinami i miejscami poszczególnych wydarzeń dostępny jest na stronie:

https://muzykawdiecezji.pl/

29/10/2026

📚 Nowy numer „Rocznika Polsko-Niemieckiego” z artykułami pracowników WHiDK

Ukazał się nowy numer „Rocznika Polsko-Niemieckiego”, którego zasadniczą część stanowią teksty związane z seminarium pt. „Dziedzictwo. Polscy klasycy badań nad okupacją niemiecką w Polsce”, które odbyło się w Instytucie Studiów Politycznych PAN w Warszawie w dniach 24–25 września 2025 r.

Na obecnym etapie badań nad okupacją niemiecką oraz wciąż żywych sporów dotyczących tego okresu historii, autorzy zamieszczonych w tomie tekstów podjęli namysł nad dorobkiem czołowych polskich badaczy okupacji niemieckiej ziem polskich.

Wśród zamieszczonych tekstów znalazły się artykuły naszych nauczycieli akademickich. Doktor habilitowana Joanna Lubecka analizuje dorobek Tadeusza Cypriana i Jerzego Sawickiego – wybitnych prawników, którzy jako prokuratorzy Najwyższego Trybunału Narodowego i członkowie polskiej delegacji w Norymberdze stali się pionierami badań nad niemieckim systemem okupacyjnym.

Natomiast doktor Anna Czocher prześledziła dorobek naukowy prof. Tomasza Szaroty jako klasyka współczesnej historiografii z zakresu historii społecznej.

Zachęcamy do lektury!

https://czasopisma.isppan.waw.pl/rpn/issue/view/318

29/10/2026

🎶 Średniowieczne misterium w Pelplinie i Malborku

W dniach 23 i 24 października 2026 roku miłośnicy muzyki dawnej mieli okazję uczestniczyć w wyjątkowym projekcie muzycznym ukierunkowanym na surowy, niezwykle medytacyjny śpiew cysterski. Wydarzenia zorganizowano dzięki współpracy Kociewskiego Centrum Kultury w Pelplinie, Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina oraz Muzeum Zamkowego w Malborku.

Odsłona pelplińska – 23 października

Pierwszy koncert powiązany był z uroczystym otwarciem nowej wystawy stałej „Wokół dawnego opactwa cystersów w Pelplinie”. Muzyka wybrzmiała w idealnej do tego przestrzeni – krużgankach Dawnego Opactwa Cystersów. Surowe, gotyckie mury i kameralna atmosfera wzmocniły mistyczny charakter prezentowanych utworów.

Odsłona malborska – 24 października

Dzień później artyści przenieśli się do Kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Wypełniona po brzegi świątynia zamkowa, słynąca ze swojej unikalnej akustyki, pozwoliła w pełni wybrzmieć jednogłosowym pieśniom liturgicznym.

Program i wykonawcy

Kierownictwo artystyczne nad projektem sprawowała prof. dr hab. Susi Ferfoglia z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, która podczas koncertów zagrała również na harfie gotyckiej. Śpiewy wykonał zespół Schola Gregoriana „Lumen Sonans”.

Program w całości oparto na zabytkach piśmiennictwa pomorskiego oraz śląskiego – głównie na Graduale L 13 z Pelplina oraz Antyfonarzu z Lubiąża.

Oś programu stanowił poruszający cykl antyfon wielkoczwartkowych, towarzyszących tradycyjnemu obrzędowi umywania nóg (Mandatum). Śpiew gregoriański został dopełniony instrumentalnymi improwizacjami z użyciem m.in. portatywu, fideli kolanowej oraz harfy gotyckiej.

Oba koncerty okazały się ogromnym sukcesem frekwencyjnym, przyciągając zarówno rzesze melomanów, jak i osoby szukające głębokiego, duchowego wyciszenia. Wykonawcom udało się wiernie odtworzyć historyczny kształt liturgii cysterskiej i na kilka godzin przywrócić do życia muzykę, która przed stuleciami stanowiła codzienność tamtejszych zakonników.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z obu koncertów w Pelplinie i Malborku

28/10/2026

📢 Godziny dziekańskie i rektorskie – informacja dla studentów

Informujemy, że w najbliższych dniach będą obowiązywać:

30 października 2026 r. (piątek) – godziny dziekańskie
Od godz. 13:00 na Wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego UPJPII, zgodnie z decyzją Dziekana, dr. hab. Józefa Kałużnego, prof. UPJPII.

2 listopada 2026 r. (poniedziałek) – godziny rektorskie
Przez cały dzień na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, na wniosek Samorządu Studentów i za zgodą Rektora, ks. prof. Roberta Tyrały.

28/10/2026

📜 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Jana Dzwonowskiego w Brzostku

4 października 2026 r. w Brzostku, na Ścianie Pamięci przy kościele parafialnym, po Mszy św. o godz. 11.30 odsłonięto tablicę ku czci Jana Dzwonowskiego, poety z przełomu XVI i XVII wieku, miejscowego organisty.

Tablica została ufundowana przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Brzosteckiej z inicjatywy ks. prof. dr. hab. Bogdana Stanaszka z Instytutu Historii UPJPII.

Jan Dzwonowski (Jan z Kijan) był najwybitniejszym twórcą poezji sowizdrzalskiej (mieszczańskiej). Pochodził z wioski Dzwonowa (obecnie powiat dębicki). Kształcił się w Krakowie, zapewne w szkole przy kościele Wszystkich Świętych, korzystając z pomocy rektora szkoły Wojciecha Grutiusa z Pilzna oraz ks. Marcina Gliciusa, również pochodzącego z Pilzna, profesora i rektora Akademii Krakowskiej.

Do Brzostku przybył przed 1595 r. w związku z montażem pierwszych organów w miejscowej farze. Założył tu rodzinę i zamieszkał w domu przy rynku. Zmarł w czasie zarazy dżumy między 1622 a 1625 r.

Warto podkreślić, że jego aktywność literacka przypadła na okres po śmierci Jana Kochanowskiego (1584 r.), którego uważał za niedościgłego mistrza pióra i któremu dedykował jeden ze swoich wierszy. Tomiki swoich utworów, adresowane do szerokiego kręgu odbiorców, drukował w Krakowie, używając także pseudonimów Jan z Kijan i Januarius Sovisralius.

Jego twórczość miała charakter humorystyczny i prześmiewczy; krytykował wady społeczne. W swoich utworach opisywał lub wymieniał wiele miejscowości podgórskich.

Szczegóły dotyczące jego życiorysu zostały ustalone przez ks. prof. Bogdana Stanaszka i opublikowane na łamach „Pamiętnika Literackiego” (2013 i 2023), periodyku Instytutu Badań Literackich PAN. Badania te okazały się przełomowe w debacie naukowej toczącej się od początków XX wieku – udowodniły tożsamość Jana Dzwonowskiego z Janem z Kijan i Januariusem Sovisraliusem.

Fotografie: Redakcja „Wiadomości Brzosteckie”

27/10/2026

📚 Jak komunistyczne władze wykorzystywały historię?

Nakładem Ośrodka Myśli Politycznej ukazała się książka „Jak wykuwała się historia. Polityka historyczna w komunistycznej Polsce w latach 1945–1989”, przygotowana pod redakcją dr hab. Joanny Lubeckiej i dr. hab. Macieja Zakrzewskiego – pracowników naszego Wydziału.

Autorzy przyglądają się temu, jak władze PRL próbowały kształtować pamięć o przeszłości i wykorzystywać historię do realizacji celów politycznych. Publikacja obejmuje okres od stalinizmu po schyłek systemu komunistycznego, pokazując mechanizmy propagandy, ingerencje w naukę oraz zmieniające się interpretacje polskich dziejów.

Wśród autorów tomu znalazł się również dr Rafał Opulski, pracownik naszego Wydziału.

Gratulujemy publikacji i zachęcamy do lektury wszystkich zainteresowanych historią najnowszą oraz polityką pamięci.

Więcej o książce:
https://whidk.upjp2.edu.pl/aktualnosci/ksiazka-o-polityce-historycznej-w-prl-452.html

27/10/2026

📜 Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów

19 października 2026 r. na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie odbyły się uroczyste obchody upamiętniające generała Kazimierza Pułaskiego (1745–1779), uczestnika konfederacji barskiej (1768–1772), uważanej przez wielu historyków za pierwsze polskie powstanie narodowe w obronie niepodległości Rzeczypospolitej, oraz walk o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775–1783).

Uroczystości zorganizowane przez Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie i Urząd Miasta Częstochowy zgromadziły wielu gości, m.in. przedstawicieli władz lokalnych, miejscowych muzeów i instytucji kultury, społeczności akademickiej i szkolnej oraz mieszkańców miasta. Udział w nich wzięła również Natalia Wabersich, dyrektor ds. prasy i mediów Konsulatu Generalnego USA w Krakowie, która wspólnie z rektorem uczelni i wiceprezydentem miasta dokonała odsłonięcia obelisku poświęconego Kazimierzowi Pułaskiemu i wręczyła nagrody zwycięzcom konkursu plastycznego zatytułowanego „Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów”.

Dopełnieniem wydarzenia stała się debata historyków reprezentujących Instytut Historii Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie oraz zaprzyjaźnione uczelnie i jednostki naukowe.

Na scenie „Auditorium Maximum” postać Kazimierza Pułaskiego w różnorodnych kontekstach przedstawili uczestnicy dyskusji panelowej prowadzonej przez dr. Norberta Morawca (UJD): prof. dr hab. Dariusz Złotkowski (UJD), dr hab. Maciej Trąbski, prof. UJD, dr Bartosz Stuła (UJD), dr Adam Danilczyk (IH PAN) oraz dr Paweł Krokosz (UPJPII).

Dr Paweł Krokosz, reprezentujący Instytut Historii naszego Wydziału, zarysował szeroką problematykę związaną z udziałem Kazimierza Pułaskiego w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Dzięki swej niezwykłej ofiarności na polu rozwoju nowo tworzącej się armii i jednoczesnemu udziałowi w jej działaniach bojowych w latach 1777–1779 Pułaski zyskał sobie miano „ojca amerykańskiej kawalerii”.

Kazimierzowi Pułaskiemu nie dane było nigdy powrócić do Rzeczypospolitej, aby kontynuować walkę o niepodległość chylącej się ku upadkowi ojczyzny. Zmarł 11 października 1779 r. w Stanach Zjednoczonych wskutek ran odniesionych podczas oblężenia Savannah, stając się tym samym bohaterem obydwu narodów – polskiego i amerykańskiego.

Więcej o uroczystości:
https://www.ujd.edu.pl/pl/news/content/4326

Fotografie: Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie.

26/10/2026

🎓 Graduacja absolwentów Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego UPJPII

W sobotę, 24 października, odbyła się uroczysta graduacja absolwentek i absolwentów Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

Był to dzień wspólnego świętowania zakończenia studiów, podsumowania lat nauki oraz spotkania w gronie wykładowców, promotorów, rodzin i przyjaciół.

Uroczystość rozpoczęły przemówienia JM ks. prof. Roberta Tyrały, Rektora UPJPII, prof. Józefa Kałużnego, Dziekana Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego, oraz prof. Klaudii Cymanow-Sosin, Prezes Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół UPJPII.

Centralnym punktem graduacji było wręczenie dyplomów absolwentom studiów licencjackich i magisterskich. Tej części uroczystości towarzyszyły wystąpienia przedstawicieli poszczególnych instytutów naszego Wydziału: prof. Cecylii Kuty, kierownik dyscypliny historia, prof. Józefa Skrabskiego, kierownika dyscypliny nauki o sztuce, oraz prof. Filipa Presseisena, kierownika kierunku muzyka kościelna.

Nie zabrakło również głosu samych absolwentów. W ich imieniu wystąpili lic. Dominika Górny, reprezentująca absolwentów studiów licencjackich, oraz mgr Grzegorz Płazy, który zabrał głos w imieniu absolwentów studiów magisterskich.

Graduacja była także okazją do podziękowania wszystkim, którzy przez lata towarzyszyli naszym absolwentom w ich akademickiej drodze – nauczycielom akademickim, promotorom, pracownikom Wydziału, a przede wszystkim rodzinom i bliskim.

Szczególne podziękowania kierujemy do wszystkich osób zaangażowanych w przygotowanie i organizację tegorocznej graduacji – pracowników wydziału, studentów wspierających organizację wydarzenia oraz wszystkich, którzy zadbali o jego uroczysty przebieg i oprawę.

Dziękujemy również naszym Gościom za obecność i wspólne świętowanie.

Drogie Absolwentki, Drodzy Absolwenci! Jeszcze raz serdecznie gratulujemy ukończenia studiów! Życzymy Wam powodzenia w realizacji dalszych planów, zarówno zawodowych, jak i naukowych. Mamy nadzieję, że lata spędzone na naszym Wydziale pozostaną dla Was źródłem dobrych wspomnień, a graduacja nie będzie ostatnią okazją do spotkania w murach Uniwersytetu.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z tegorocznej uroczystości!

23/10/2026

📜 Co kryją klasztorne archiwa? Powraca „Skarbczyk Archiwów Zakonnych”!

Na kanale YouTube UPJPII można już obejrzeć pierwszy odcinek nowego sezonu „Skarbczyka Archiwów Zakonnych” – projektu realizowanego na naszym Wydziale pod kierunkiem dr Joanny Małochy.

Tym razem zaglądamy do archiwum Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego, czyli Sióstr Sercanek.

Dzięki zachowanym rękopisom, listom i fotografiom poznajemy historię zgromadzenia, którego początki związane są ze św. Józefem Sebastianem Pelczarem i bł. Klarą Ludwiką Szczęsną. Odkrywamy również mniej znane historie z codziennego życia i działalności sióstr.

To kolejna okazja, by przekonać się, jak wiele fascynujących opowieści kryje się w klasztornych archiwach.

Zachęcamy do obejrzenia pierwszego odcinka!

W tym odcinku poznajemy historię Zgromadzenia Sióstr Sercanek, zało...