Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL

Wskazówki dojazdu

Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL Dane kontaktowe, mapa i wskazówki, formularz kontaktowy, godziny otwarcia, usługi, oceny, zdjęcia, filmy i ogłoszenia od Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL, Szkoła wyższa, Aleje Racławickie 14, Lublin.

Recenzja materiałów posympozjalnych w RBL 10/2026:H. Drawnel, red., The Aramaic Books of Enoch, Brill, 2024.
10/10/2026

Recenzja materiałów posympozjalnych w RBL 10/2026:H. Drawnel, red., The Aramaic Books of Enoch, Brill, 2024.

We kindly invite to a seminar "Enoch and the Cosmos" at the UCL, 08.10.2026. The seminar is dedicated to the Aramaic and...
07/10/2026

We kindly invite to a seminar "Enoch and the Cosmos" at the UCL, 08.10.2026. The seminar is dedicated to the Aramaic and Ethiopic texts of 1 Enoch, especially the calendar and the Book of Wathcers. See the poster below.

08/07/2026

Czy udało się rozszyfrować jeden z tajemniczych alfabetów występujących w rękopisach znad Morza Martwego? Według najnowszych badań francuskiego uczonego Emmanuela Oliveiry odpowiedź brzmi: tak.

Na łamach „Haaretz” opisano badania nad zagadkowymi znakami pojawiającymi się w części rękopisów z Qumran, zwłaszcza w tekstach o charakterze astrologicznym, magicznym i ezoterycznym. Przez dziesięciolecia system ten pozostawał nierozszyfrowany lub rozumiany jedynie fragmentarycznie.

Oliveira argumentuje, że nie mamy do czynienia z odrębnym językiem, lecz ze specyficznym systemem kryptograficznym opartym na języku hebrajskim. Wykazał on, że część znaków odpowiada literom alfabetu hebrajskiego przekształconym według określonych reguł. W praktyce oznacza to, że qumrańscy skrybowie stosowali zaawansowane techniki szyfrowania i alternatywnego zapisu tekstów.

To kolejne zaszyfrowane pismo w Qumran, które doczekało się rozszyfrowania. Już w latach 50. XX wieku, nasz rodak, Józef T. Milik, rozszyfrował system określany dziś jako Cryptic A. Badania te wykazały, że alfabet ten opierał się zasadniczo na transformacjach alfabetu hebrajskiego i był wykorzystywany przede wszystkim w tekstach o charakterze ezoterycznym i mistycznym. Inny system — Cryptic C — został wyjaśniony kilka dekad temu przez późniejszych badaczy.

Nowe ustalenia Emmanuela Oliveiry dotyczą natomiast kolejnego systemu kryptograficznego i stanowią ważny etap badań nad qumrańską kryptografią oraz tajnymi systemami zapisu. Odkrycie to ma istotne znaczenie dla badań nad kulturą piśmienniczą judaizmu okresu Drugiej Świątyni. Pokazuje ono, że niektóre środowiska związane z rękopisami znad Morza Martwego mogły świadomie ograniczać dostęp do wybranych tradycji, nadając im elitarny lub ezoteryczny charakter.

Badania nad kryptografią i alternatywnymi systemami zapisu są kolejnym dowodem na to, że chociaż rękopisy odkryto już 70 lat temu, wciąż pojawiają się nowe odkrycia i interpretacje dotyczące języka, alfabetu, praktyk skrybów i zaplecza pojęciowego starożytnego judaizmu.

07/07/2026

Prof. Mladen Popović z Uniwersytetu w Groningen otrzymał od Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) grant (Advanced Grant) w wysokości 2,5 mln euro na realizację pięcioletniego projektu „Tracing Scribes and Scrolls”, którego celem jest ustalenie, gdzie poszczególne rękopisy zostały wyprodukowane i zapisane.

Projekt będzie łączył paleografię, archeometrię, analizę chemiczną materiałów, obrazowanie multispektralne oraz narzędzia sztucznej inteligencji. Badacze chcą odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań qumranologii: czy zwoje powstawały głównie w Qumran, czy też przynajmniej część z nich została przyniesiona z innych ośrodków, zwłaszcza z kręgu świątyni jerozolimskiej.

Jest to przy okazji kolejny duży projekt ERC realizowany przez zespół prof. Popovicia i Uniwersytet w Groningen. Poprzedni projekt, „The Hands That Wrote the Bible", koncentrował się na wykorzystaniu sztucznej inteligencji do datowania rękopisów znad Morza Martwego. W jego ramach opracowano model AI nazwany „Enoch”, który łączy analizę charakteru pisma z datowaniem radiowęglowym.

Rezultaty tych badań odbiły się szerokim echem w świecie nauki. Zespół wykazał, że wiele rękopisów może być starszych, niż wcześniej zakładano, a tzw. pismo hasmonejskie i herodiańskie prawdopodobnie funkcjonowały równolegle już od końca II w. przed Chr. Szczególne zainteresowanie wzbudziły także wyniki sugerujące, że niektóre biblijne rękopisy (m.in. fragmenty Księgi Daniela i Koheleta) mogą pochodzić z okresu bliskiego czasowi działalności autorów tych ksiąg.

Nowy projekt „Tracing Scribes and Scrolls” stanowi więc kolejny etap rozwoju badań nad rękopisami znad Morza Martwego — badań, które coraz wyraźniej pokazują, że przyszłość qumranologii będzie opierała się na ścisłej współpracy humanistyki, nauk ścisłych i technologii cyfrowych.

Serdecznie gratulujemy prof. Mladenowi Popoviciowi oraz całemu zespołowi badawczemu i z zainteresowaniem będziemy śledzić rezultaty tego projektu.

Jeszcze do połowy września w Muzeum Izraela w Jerozolimie można odwiedzić absolutnie wyjątkową ekspozycję „A Voice from ...
05/07/2026

Jeszcze do połowy września w Muzeum Izraela w Jerozolimie można odwiedzić absolutnie wyjątkową ekspozycję „A Voice from the Desert”, poświęconą Wielkiemu Zwojowi Izajasza — jednemu z najważniejszych rękopisów biblijnych odkrytych w Qumran nad Morzem Martwym.

Ekspozycja jest wydarzeniem bez precedensu, ponieważ ostatni raz zwój został rozwinięty i pokazany publicznie w całości w 1968 roku. Na co dzień, ze względu na niezwykłą kruchość pergaminu i rygorystyczne wymogi konserwatorskie, prezentowane są jedynie niewielkie fragmenty tego zwoju. W Sanktuarium Księgi znajduje się natomiast jedynie replika tego zwoju.

Oprócz samego zwoju można zobaczyć również naczynia, w których odkryto rękopisy w grocie 1; płótno, w których zwoje były owinięte w momencie ich odkrycia; specjalnie przygotowaną przestrzeń ekspozycyjną pozwalającą oglądać cały rozwinięty rękopis; materiały prezentujące historię odkrycia zwojów znad Morza Martwego, a także można prześledzić niezwykłą drogę Wielkiego Zwoju Izajasza z groty 1 do Sanktuarium Księgi w Jerozolimie (historia tak niezwykła jak sam zwój). Zwiedzanie poprzedza krótki film wprowadzający poświęcony historii rękopisu i jego znaczeniu.

Znaczenie samego zwoju trudno przecenić. Jest to najstarszy zachowany niemal kompletny rękopis księgi biblijnej, datowany na ok. II w. przed Chr. Zwój liczy ponad 7 metrów długości i zawiera wszystkie 66 rozdziałów Księgi Izajasza. Przed odkryciem zwojów znad Morza Martwego najstarsze pełne hebrajskie rękopisy Biblii Hebrajskiej pochodziły dopiero z X wieku po Chr. Wielki Zwój Izajasza cofnął nasze świadectwa tekstu biblijnego o około tysiąc lat i pozwolił uczonym porównać tekst Księgi Izajasza na przestrzeni całego milenium. Co szczególnie fascynujące, tekst zachował bardzo dużą zgodność z późniejszą tradycją masorecką używaną do dziś.

Autorem zdjęć wystawy jest dr Michał Klukowski z Ośrodka Badań nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL

26/06/2026

ks. dr Tomasz Niedźwiecki, Techniki interpretacyjne midraszu Bereszit Rabba do Księgi Rodzaju.
Link w komentarzu.

Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL zaprasza na ostatni w tym roku akademickim wykład otwarty z cyklu Rys...
24/06/2026

Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL zaprasza na ostatni w tym roku akademickim wykład otwarty z cyklu Ryszard Rubinkiewicz Memorial Lectures.

📖 ks. dr Tomasz Niedźwiedzki wygłosi wykład pt.: „Techniki interpretacyjne midraszu Bereszit Rabba do Księgi Rodzaju”

📅 czwartek 25 czerwca 2026 r.
🕖 godz. 19:00
💻 online via Zoom (link znajduje się w komentarzu)

Wykład będzie poświęcony metodom interpretacji biblijnej obecnym w midraszu *Bereszit Rabba* oraz sposobom odczytywania Księgi Rodzaju w tradycji rabinicznej.

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych judaizmem, literaturą rabiniczną i interpretacją Biblii.

Przypominamy o dzisiejszym wykładzie dr hab. Marka Pieli, pt. Z problemów przekładu Księgi Hioba, o godzinie 18:00.Link ...
13/05/2026

Przypominamy o dzisiejszym wykładzie dr hab. Marka Pieli, pt. Z problemów przekładu Księgi Hioba, o godzinie 18:00.
Link do wykładu w komentarzu poniżej.
Wykład nie będzie nagrywany.

Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL zaprasza na kolejny wykład otwarty z cyklu Ryszard Rubinkiewicz Memor...
07/05/2026

Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL zaprasza na kolejny wykład otwarty z cyklu Ryszard Rubinkiewicz Memorial Lecture.

Naszym gościem będzie wybitny hebraista, dr hab. Marek Piela (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), który wygłosi referat pt. Z problemów przekładu Księgi Hioba.

Wykład będzie miał miejsce w środę 13 maja o godz. 18:00 za pośrednictwem aplikacji Zoom. Link do połączenia się z nami znajduje się na plakacie oraz poniżej w komentarzu.
Po wykładzie będzie czas na pytania i dyskusję.

Tym razem wykład nie będzie nagrywany, dlatego połączenie się z nami na żywo będzie jedyną okazją, aby go wysłuchać.

25/04/2026

Zachęcamy do obejrzenia wykładu dr hab. Justyny Melonowskiej.
Link w komentarzu.

Adres

Aleje Racławickie 14
Lublin
20-950

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Ośrodek Studiów nad Judaizmem Drugiej Świątyni KUL opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria