Studia polonistyczne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim poszczycić się mogą bardzo długą i bogatą tradycją. i od początku skupiały wybitne indywidualności naukowe, zarówno w nurcie badań językoznawczych, jak też literackich. Kształciło się tu kilka tysięcy osób, z których większość uczestniczyła lub uczestniczy w polskim życiu literackim i naukowym, pracuje w szkolnictwie wszystkich szczebli w kraju i za granicą. Z inicjatywy polonistyki KUL doktoratem honorowym obdarzono m. in. Czesława Miłosza, Karla Dedeciusa, ks. Jana Twardowskiego, Janusza Sławińskiego. W Instytucie pracuje 61 pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym profesorowie tytularni, 10 doktorów habilitowanych, kilkudziesięciu doktorów i magistrów. Nasza jednostka zajmuje pierwsze miejsce na Wydziale w zakresie aktywności naukowej i osiągnięć pracowników. Organizujemy liczne konferencje, w tym – wspólnie z innymi ośrodkami krajowymi i zagranicznymi - aż sześć cykli konferencyjnych: Która lektura?, Międzynarodowe Warsztaty Translatorskie, Kolokwia Staropolskie, Warsztaty Edytorskie, Poeci Młodej Polski, Spotkania Lubelskich Językoznawców. W ramach programu SOCRATES-ERASMUS współpracujemy z Uniwersytetem La Sapienza w Rzymie i Katolickim Uniwersytetem w Leuven. Regularne studia magisterskie lub staże naukowe i językowe odbywają tu również studenci m. Pázmány Péter Catholic University w Piliscsabie, Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego w Drohobyczu, Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów, Uniwersytetu im. T. Szewczenki w Kijowie. W kontaktach międzynarodowych od kilku lat ważne miejsce zajmuje Uniwersytet Wileński, którego katedra polonistyczna kieruje studentów na półroczne studia w KUL. W zakresie wspólnych przedsięwzięć naukowych oraz wymiany kadry współpracujemy z Katolickim Uniwersytetem w Eichstätt, University of Ottava oraz University of Toronto, Uniwersytetem w Tokyo. Od 2000 r. nasza jednostka należy do grona najlepszych polonistyk w Polsce, o czym świadczy certyfikat jakości kształcenia Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej oraz pozytywna ocena Państwowej Komisji Akredytacyjnej (2003 r.). Instytut kształci obecnie ponad siedmiuset studentów na stacjonarnych studiach magisterskich i uzupełniających magisterskich, stacjonarnych i zaocznych studiach doktoranckich oraz Podyplomowych Studiach Filologii Polskiej. Naszym studentom oferujemy siedem specjalizacji zawodowych: nauczycielską [zobacz szczegóły], teatrologiczną [zobacz szczegóły], edytorską [zobacz szczegóły], translatologiczną [zobacz szczegóły], krytycznoliteracką [zobacz szczegóły], oraz glottodydaktyczną [zobacz szczegóły]. Są one przeznaczone, z wyłączeniem specjalizacji nauczycielskiej, dla wszystkich studentów Wydziału Nauk Humanistycznych. Instytut Filologii Polskiej sprawuje też opiekę naukowo-dydaktyczną nad specjalnością języka polskiego Kolegium Nauczycielskiego w Zamościu oraz w Szkole Języka i Kultury Polskiej KUL. Ponadto uczestniczymy w programie kształcenia prowadzonym przez Kolegium Międzywydziałowych Studiów Humanistycznych KUL, którego studenci realizują minimum programowe filologii polskiej. Od 2001 r. jesteśmy współorganizatorem ogólnopolskiego Konkursu o Nagrodę im. Czesława Zgorzelskiego – inicjatywy polonistyk uniwersyteckich. Jego celem jest wyróżnienie najzdolniejszych młodych polonistów i stworzenie bodźca do podejmowania przez nich dalszych prac naukowo-badawczych. Dotąd odbyło się pięć edycji Konkursu, w których o laur zwycięzcy w kategoriach: językoznawstwo i literaturoznawstwo ubiegało się łącznie 67 najlepszych prac magisterskich z 13 ośrodków. Centrum organizacyjne Konkursu mieści się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, tu również odbywa się ceremonia wręczenia nagród.
