Katedra Zoologii i Genetyki Uniwersytetu w Białymstoku

20/03/2026

𝐁𝐚𝐝𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐭𝐞𝐫𝐞𝐧𝐨𝐰𝐞 𝐜𝐳𝐚𝐬 𝐳𝐚𝐜𝐳𝐚̨𝐜́!

W ostatnich dniach ruszyliśmy z eksperymentami w ramach projektu „Cicha groźba czy wabik? Określenie funkcji sygnałów o niskiej amplitudzie wykorzystywanych przez ptaki podczas zachowań agonistycznych”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu SONATA18 (nr projektu 2022/47/D/NZ8/00565).

Podczas badań sprawdzamy, jak terytorialne ptaki reagują na śpiew o różnej amplitudzie — od wyraźnych wokalizacji po bardzo ciche sygnały, które mogą pełnić zupełnie inne funkcje niż dotąd sądzono. Nasze eksperymenty pozwolą lepiej zrozumieć, dlaczego ptaki używają subtelnych, niskogłośnych sygnałów właśnie w sytuacjach konfliktowych.

Kierownikiem projektu jest dr Krzysztof Deoniziak, który badania realizuje wspólnie z dr Dominiką Winiarską, zatrudnioną na stanowisku post‑doc, oraz studentkami z Wydział Biologii Uniwersytetu w Białymstoku, Weroniką Mierzejewską i Martą Nartowicz, które aktywnie uczestniczą w pracach terenowych od 2024 roku.

Poniżej kilka zdjęć z pierwszych dni pracy w terenie. Kolejne tygodnie zapowiadają się niezwykle intensywnie!

17/03/2026

Książka Adam Zbyryt, nowego asystenta w naszej Katedrze, powalczy o miano najlepszej publikacji popularnonaukowej 2025 roku!

Z radością informujemy, że książka Adama Zbyryta doktoranta Szkoły Doktorskiej UwB i pracownika Wydział Biologii Uniwersytetu w Białymstoku pt. Czego boją się ptaki" znalazła się wśród 15 książek, które powalczą o miano najlepszych publikacji popularnonaukowych 2025 roku❗📖🐦
Konkurs organizuje Uniwersytet Jagielloński oraz portal Mądre Książki, a partnerem wydarzenia jest ponownie Copernicus Festival.
Obecnie trwa głosowanie w kategorii Czytelników i Internautów na stronię Gazety Krakowskiej: https://gazetakrakowska.pl/startuje-jedenasta-edycja-konkursu-madra-ksiazka-roku-publikacje-ktore-poszerzaja-wiedze-i-zapalaja-w-czytelnikach-iskre-ciekawosci/ar/c13p2-28725095

Zachęcamy do głosowania❗🙂

05/03/2026

𝐏𝐭𝐚𝐤𝐢 𝐠𝐢𝐧𝐚̨ 𝐧𝐢𝐞𝐳𝐚𝐮𝐰𝐚𝐳̇𝐨𝐧𝐞. 𝐍𝐨𝐰𝐞 𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐳 𝐧𝐚𝐬𝐳𝐞𝐣 𝐊𝐚𝐭𝐞𝐝𝐫𝐲 𝐩𝐨𝐤𝐚𝐳𝐮𝐣𝐚̨, 𝐣𝐚𝐤 𝐩𝐚𝐝𝐥𝐢𝐧𝐨𝐳̇𝐞𝐫𝐜𝐲 𝐳𝐧𝐢𝐞𝐤𝐬𝐳𝐭𝐚ł𝐜𝐚𝐣𝐚̨ 𝐫𝐳𝐞𝐜𝐳𝐲𝐰𝐢𝐬𝐭𝐲 𝐨𝐛𝐫𝐚𝐳 𝐤𝐨𝐥𝐢𝐳𝐣𝐢 𝐩𝐭𝐚𝐤𝐨́𝐰 𝐳 𝐬𝐳𝐲𝐛𝐚𝐦𝐢!

Kolizje zwierząt z infrastrukturą antropogeniczną stanowią poważne zagrożenie dla dzikiej przyrody, a szklane powierzchnie należą do najniebezpieczniejszych elementów miejskiego krajobrazu dla ptaków. Szacuje się, że na świecie nawet miliard ptaków rocznie ginie w wyniku zderzeń z szybami. Mimo to faktyczna skala zjawiska bywa znacząco niedoszacowana – wiele ofiar znika, zanim zostaną zarejestrowane.

Najnowsze badania prowadzone na kampusie Uniwersytetu w Białymstoku, opublikowane w European Journal of Wildlife Research (IF: 2.0), pokazują, że w warunkach miejskich padlinożercy usuwają ponad 50% ptasich ofiar w ciągu doby, a ponad 75% znika w ciągu 72 godzin. Oznacza to, że nawet codzienny monitoring nie wychwyci wszystkich ofiar kolizji.

W projekcie zidentyfikowano sześć gatunków padlinożerców – od kuny domowej, przez myszołowa i srokę, po kota domowego, lisa oraz jeża wschodniego. To właśnie kuna była najaktywniejszym gatunkiem, odpowiadając za 43% przypadków usunięcia ptasich ofiar. Badania ujawniły również pierwszą naukową obserwację konsumpcji ptasich szczątków przez jeża wschodniego.
Zespół naukowy wykazał, że o tempie usuwania ofiar decydują nie tylko gatunki padlinożerców, ale też lokalizacja, struktura zabudowy, dostępność pożywienia oraz warunki pogodowe. Co ważne, miejsca o wyższej aktywności padlinożerców nie zawsze charakteryzowały się szybszym usuwaniem padliny – co wskazuje na bardziej złożone, behawioralne mechanizmy żerowania.

Badania prowadzono w latach 2021–2023 na dwóch stałych stanowiskach monitoringu zlokalizowanych na kampusie UwB. W pracach uczestniczył dr Krzysztof Deoniziak z Katedry Zoologii i Genetyki Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku, studenci z Koło Naukowe Biologów, a partnerem projektu była Fundacja Szklane Pułapki.

Z artykułem można zapoznać się pod tym adresem: https://rdcu.be/e6I43

Deoniziak K., Winiewicz A., Nartowicz M., Mierzejewska W., Zyśk-Gorczyńska E. (2026). They come from dusk till dawn: scavenger activity and carcass removal in an urban environment with high bird-glass collision rates. European Journal of Wildlife Research 72:40. https://doi.org/10.1007/s10344-026-02077-9

17/02/2026

Dr Marta Skowron Volponi, ze względu na prowadzone na przestrzeni wielu lat badania naukowe motyli z rodziny przeziernikowatych w lasach tropikalnych Malezji, została zaproszona do wygłoszenia seminarium na Universiti Kebangsaan Malaysia - UKM (niedaleko Kuala Lumpur, Malezja). Seminarium odbędzie się 23 lutego na Faculty of Science and Technology, w formie hybrydowej (link do spotkania można znaleźć na posterze) o godz. 11:00 czasu malezyjskiego, czyli o 4:00 nad ranem w Polsce.

12/02/2026

Udostępniamy informację na prośbę naukowców Instytut Biologii Ssaków PAN - Mammal Research Institute PAS

Z przyjemnością informujemy, że rozpoczął się nabór abstraktów i rejestracja na drugą edycję Białowieża Ecology Conference (BEC). W tej edycji BEC będzie gościć 36th European Mustelid Colloquium (EMC) i będzie organizowana we współpracy z Vincent Wildlife Trust (VWT), brytyjską organizacją specjalizującą się w badaniach oraz aktywnej ochronie zagrożonych gatunków ssaków.

Konferencja odbędzie się w dniach 6-9 października 2026 r. w IBS PAN, Białowieża.

Białowieża Ecology Conference to cykl międzynarodowych konferencji naukowych, odbywających się w sercu ostatniego pierwotnego lasu nizinnego w Europie. W 2026 roku, podczas swojej drugiej edycji, BEC będzie gospodarzem 36th European Mustelid Colloquium, międzynarodowej konferencji odbywającej się regularnie od 70 lat w różnych miejscach w Europie i z powodzeniem skupiającej naukowców zajmujących się badaniem łasicowatych, jednej z największych i najbardziej zróżnicowanych grup ssaków drapieżnych. Zapraszamy do nadsyłania abstraktów dotyczących szeroko rozumianej ekologii, biologii, ewolucji, ochrony, metod monitoringu i dynamiki populacji łasicowatych oraz badań analizujących wpływ tych drapieżników na środowisko, jak i wpływ zmian środowiskowych i klimatycznych na populacje łasicowatych.

Termin nadsyłania abstraktów: 31 marca 2026

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronach https://bialowiezaecologyconference.org/
https://www.vwt.org.uk/36th-european-mustelid-colloquium

W razie pytań prosimy o kontakt pod adresem: [email protected] lub [email protected].

Wszelkie aktualizacje można śledzić na kontach: https://www.facebook.com/BEConference
https://bsky.app/profile/mripas.bsky.social

23/01/2026

Kolejny sukces w naszej Katedrze! Dr Dominika Winiarska otrzymała finansowanie od amerykańskiej firmy Wildlife Acoustics, Inc. na realizację badań nad globalnie zagrożoną grupą ptaków siewkowych. Badania będą prowadzone we współpracy z PTOP - Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków.

20/01/2026

Kierownik naszej Katedry, prof. Mirosław Ratkiewicz, bierze udział w liczeniu zwierząt nad Biebrzą w przepięknej zimowej aurze 😍

16/01/2026

𝐉𝐚𝐤 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐜𝐳𝐲𝐜́ 𝐜𝐨𝐬́, 𝐜𝐳𝐞𝐠𝐨 𝐳 𝐩𝐨𝐳𝐨𝐫𝐮 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐜𝐳𝐲𝐜́ 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐧𝐢𝐞 𝐝𝐚?

Czy ktoś próbował kiedyś oszacować liczbę owadów przelatujących nad łąką? A jednak to właśnie znajomość wielkości populacji jest kluczowa, by skutecznie je chronić. W najnowszym badaniu prowadzonym na włoskiej wyspie Giannutri zespół naukowców, w którym znalazł się 𝐝𝐫 𝐋𝐨𝐫𝐞𝐧𝐳𝐨 𝐏𝐚𝐬𝐪𝐮𝐚𝐥𝐢 z naszej Katedry, pokazał, że metoda "Distance Sampling" – powszechnie stosowana u kręgowców – doskonale sprawdza się także w badaniach owadów zapylających.

Najpierw zweryfikowano jej skuteczność na znanej populacji pszczoły miodnej 𝐴𝑝𝑖𝑠 𝑚𝑒𝑙𝑙𝑖𝑓𝑒𝑟𝑎, a następnie zastosowano ją do dwóch dzikich gatunków: dzikiej pszczoły 𝐴𝑛𝑡ℎ𝑜𝑝ℎ𝑜𝑟𝑎 𝑑𝑖𝑠𝑝𝑎𝑟 oraz trzmiela ziemnego 𝐵𝑜𝑚𝑏𝑢𝑠 𝑡𝑒𝑟𝑟𝑒𝑠𝑡𝑟𝑖𝑠. Uzyskane wyniki okazały się bardzo solidne – metoda uchwyciła rzeczywiste trendy sezonowe, wpływ pogody, a nawet różnice między typami roślinności.

To ważny krok naprzód w monitorowaniu zapylaczy – grupy, której globalne spadki liczebności coraz bardziej niepokoją naukowców. Mała wyspa, trzy gatunki pszczół i jedna potężna metoda, która może realnie pomóc w ochronie kluczowych dla ekosystemów owadów.

Artykuł opublikowany w Insect Conservation and Diversity dostępny jest tutaj:
https://resjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/icad.70053

Bruschini, C., Penco, M., Barghigiani, O., Bordoni, A., Pasquali, L., Salvati, V. et al. (2026). Estimating wild bee population size with validated distance sampling. Insect Conservation and Diversity, 1–15. https://doi.org/10.1111/icad.70053

Distance Sampling is a promising method to estimate population size but has never been validated on insects. We validated it on a honey bee population of known size. We applied Distance Sampling to ...

29/12/2025

Nowa praca z naszej Katedry na koniec roku :)

04/12/2025

Za dr Martą Skowron Volponi i dr Lorenzo Pasquali intensywny sezon terenowy. W pogoni za fruczakami gołąbkami przemierzali najdalsze zakątki Maroko, Włoch, Hiszpanii, Grecji, Czech, a także wysp Malta i Gozo. Nasi naukowcy:

--> Badali tempo metabolizmu fruczaków za pomocą niezwykle precyzyjnego respirometru zakupionego w ramach kierowanego przez dr Skowron Volponi grantu Sonata Narodowego Centrum Nauki
--> Zbierali okazy do sekwencjonowania całych genomów
-->Przygotowali we współpracy z dr Gerard Talaverą z Instytutu Botanicznego w Barcelonie próby do sekwencjonowania i teraz z niecierpliwością czekają na wyniki.

18/11/2025

Na początku listopada dr Dominika Winiarska i dr Krzysztof Deoniziak na konferencji naukowej European Bird Song Network (EBSN) w miejscowości Kostelec nad Černými lesy, niedaleko czeskiej Pragi, prezentowali wyniki badań realizowanych w ramach projektu "Cicha groźba czy wabik? Określenie funkcji sygnałów o niskiej amplitudzie wykorzystywanych przez ptaki podczas zachowań agonistycznych", finansowanego z Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu SONATA18.