03/12/2025
Poznański polonista z Zakładu Antropologii Literatury - prof. Przemysław Czapliński, otrzymał Nagrodę główną im. Tadeusza Kotarbińskiego za wybitną pracę naukową z zakresu nauk humanistycznych. Jego książka „Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020” (Wyd. Literackie 2024) uznana została za najlepsze dzieło humanistyczne wydane w 2024 roku. "Nagroda im. Kotarbińskiego przypadła w tym roku autorowi, który pomaga czytelnikom odnaleźć się w polskiej prozie ostatnich pięćdziesięciu lat, upatrując jednocześnie ogromnej roli literatury w ponownym splataniu coraz bardziej rozbieżnych narracji, jakich w Polsce doświadczamy" - czytamy w laudacji Nagrody.
Przyłączamy się do gratulacji dla Profesora i przywołujemy fragment jego mowy, która nie tylko jest pochwałą humanistyki, ale też wskazuje jej ważne miejsce ostrzegawcze w społecznych, politycznych i technologicznych narracjach o "doskonałości"; pokazuje bowiem pęknięcia, ułomności i rozproszenia, czyli te miejsca, o których narracje nienaganności i perfekcji chcą zapomnieć lub je wyciszyć:
"Humanistyka dzisiaj jest traktowana jako nieproduktywna i nieweryfikowalna. Z punktu widzenia nauk ścisłych nie jest nauką. Z punktu widzenia przemysłu jest mało pożyteczna. W wypowiedziach sponsorów tej nagrody zauważyliśmy jednak bardzo ciekawe wątki. Pojawiała się tam przestroga, wiara w to, że humanistyka jest w stanie powstrzymać zbyt szybki rozwój technologii, tak aby ta technologiczna pętla nie zacisnęła się na społecznym gardle, aby ta utopia doskonałości nie okazała się zbyt doskonała dla człowieka. Jak sądzę, taka funkcja ostrzegawcza humanistyki jest niezwykle istotna, nie tylko dlatego, że piszemy, że człowiek jest istotą niedoskonałą, w związku z tym niedoskonałe jest także społeczeństwo. Humanistyka jest również od tego, żeby próbować wiązać istniejące rozgardiasze, całą tę wielość elementów, ludzi, przedmiotów, urządzeń, technologii w próbne syntezy (...) Humanistyka nie rozwiązuje problemów, ona pokazuje, gdzie te problemy tkwią".
