18/05/2026
Zapraszamy serdecznie na wykład otwarcia Socjologicznych Konwersacji, który poprowadzi dr hab. Adrianna Surmiak z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego!
"Etyka badań odgrywa coraz ważniejszą rolę w badaniach społecznych, co przejawia się między innymi w dynamicznym rozwoju komisji etycznych oraz procedur związanych z oceną projektów badawczych. Jednocześnie coraz częściej podkreśla się, że ani formalne standardy etyczne, ani rekomendacje komisji nie są w stanie zagwarantować etycznego przebiegu badań w praktyce. W literaturze przedmiotu wskazuje się więc na konieczność rozwijania refleksyjności etycznej badaczy i badaczek, rozumianej nie tylko jako znajomość zasad etycznych, lecz także jako zdolność krytycznego namysłu nad własną pozycjonalnością, relacjami badawczymi, a także podejmowanymi decyzjami i ich konsekwencjami etycznymi.
Podczas wystąpienia skoncentruję się na praktycznych wymiarach refleksyjności etycznej na różnych etapach badań, w tym na możliwościach jej zastosowania do rozpoznawania i rozwiązywania problemów etycznych. Jednocześnie podejmę krytyczną refleksję nad ograniczeniami refleksyjności etycznej w praktyce badawczej, związanymi na przykład ze stresem etycznym (i blokadą w podejmowaniu lub kontynuowaniu badań) czy indywidualizacją odpowiedzialności.
W założeniu wykład będzie miał charakter dialogiczny i interaktywny. Celem wystąpienia jest nie tylko wprowadzenie do zagadnienia refleksyjności etycznej, ale także zachęcenie uczestników i uczestniczek do krytycznego namysłu nad praktyką badawczą i do dzielenia się własnymi doświadczeniami."
Biogram
Adrianna Surmiak – doktor habilitowana, socjolożka i antropolożka społeczno-kulturowa. Pracuje w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się naukowo etyką badań społecznych. Interesuje się również socjologią moralności oraz socjologią emocji. Zasiada w Rektorskiej Komisji Etycznej ds. badań naukowych oraz w Wydziałowej Komisji Etycznej, w której pełni funkcję sekretarza; pełni także funkcję doradcy etycznego w grantach badawczych. Ponadto jest członkinią zespołu ds. wypracowania rekomendacji etycznych dla badań społecznych z udziałem dzieci przy Rzeczniczce Praw Dziecka oraz członkinią zespołu pracującego nad aktualizacją Kodeksu etyki socjologa PTS. Autorka lub współautorka książek: Antropologia kłamstwa (Nomos, 2015), Teaching history, celebrating nationalism (Routledge, 2022; współautorzy: K. Jaskułowski, P. Majewski) oraz Etyka badań jakościowych w praktyce (2022, Scholar). Obecnie realizuje grant NCN (OPUS 25 2024- 2028) pt. „CRISIS RE-THICS" (konsorcjum).
