12/11/2025
Już w 19 listopada prof. Antoni Szczuciński zabierze nas w pasjonującą podróż na pograniczu nauk. Wykład "Kwanty i filozofia" odbędzie się w Auli Lubrańskiego o godzinie 17:30.
Zapraszamy również do śledzenia transmisji online: https://youtube.com/live/GK842CbhPBo?feature=share
O wykładzie:
Rok 1925 – początek nowej ery fizyki i nowych dylematów filozofii!
To właśnie wtedy Werner Heisenberg, Erwin Schrödinger, Wolfgang Pauli i Paul Dirac stworzyli podstawy mechaniki kwantowej – teorii, która zmieniła nasze rozumienie świata. Od tej chwili fizyka przestała być „podglądowa”. Mikroświat odsłonił swoje paradoksy: - cząstki, które są jednocześnie falami, - możliwe tylko niektóre stany obiektów, - parametry, których nie można jednocześnie dokładnie zmierzyć, - równania opisujące nie pewność, lecz prawdopodobieństwo, - i wreszcie – splątanie kwantowe, które podważyło klasyczne pojęcie odległości i przyczynowości.
Zagadnienia te prowadzą nas do ponowienia znanych pytań filozoficznych: Czym jest rzeczywistość? Co istnieje fizycznie? Czy świat jest zdeterminowany, czy rządzi nim przypadek? Czy klasyczna logika wystarcza, by opisać to, co kwantowe? Niels Bohr i Albert Einstein odpowiedzieli na nie rozmaicie i wzniecili najciekawszy spór filozoficzny XX wieku.
Nagroda Nobla z fizyki z 2022 roku, przyznana za badania nad splątaniem kwantowym, potwierdziła niezwykłość i realność zjawisk, o których Einstein mówił z niedowierzaniem („Bóg nie gra w kości”). Czy jednak spór został rozstrzygnięty? A może dopiero nowe technologie – jak pomiary w skali attosekund – pozwolą „zobaczyć” to, co dziś wydaje się natychmiastowe, jako ciągły, naturalny proces?
Być może rozpoznanie kwantowej natury człowieka, a zwłaszcza naszych procesów poznawczych doprowadzi do nowej rewolucji w już innym, kwantowym przyrodoznawstwie.
O Autorze:
ANTONI SZCZUCIŃSKI - dr hab., prof. senior UAM, b. kierownik Zakładu Filozofii Nauki w Instytucie Filozofii UAM, b. członek Komitetu Nauk Filozoficznych PAN. Jest mgr fizyki, doktorat i habilitację uzyskał w ramach filozofii. Zajmuje się głównie filozofią fizyki, ale także szerzej filozofią nauki, filozofią przyrody, metodologią przyrodoznawstwa, a także niektórymi zagadnieniami filozofii społecznej.
Napisał 9 książek, w tym m.in.: Zasada nieoznaczoności a sprawdzanie praw mikrofizyki (1982), Filozofia kosmologii (1998, 2000), Realizm kwantowy? (1999), Dylematy demokracji samorządowej (2010).
Przygotował 11 prac zbiorowych, w tym m.in.: Wokół redukcjonizmu fizycznego (2017), Wokół Einsteina. Dylematy filozofów i fizyków (2009), Wokół kwantów i grawitacji (2006), Wokół myśli i działalności Karola Libelta (2004).
Napisał ok. 140 artykułów, w tym m.in. Integrations- und Spezialisierungstendenzen der Naturwissenschaft (1992), The transitional periods in the development of the quantum physics (2005), Jan Such's Dialectic Natural philosophy and philosophy of Natural Science, (2016), (w jęz. chińskim), O niektórych relacjach między matematyką i fizyką (2017), Między fizyką a filozofią. Dylematy filozofii Nielsa Bohra (2017), Idee samorządności w filozofii społecznej Karola Libelta (2022), Pierwsze wieki filozofii w Poznaniu (2025).
Organizator dwudziestu ogólnopolskich konferencji filozofii fizyki oraz kilkunastu związanych z Karolem Libeltem i filozoficznymi aspektami samorządności. Przewodniczył Komitetowi Organizacyjnemu X Polskiego Zjazdu Filozoficznego, największego w historii filozofii polskiej.
Promotor ponad 200 magistrów i 3 doktorów.
Wieloletni radny Rady Miasta Poznania (b. wiceprzewodniczący Rady, przewodniczący Komisji Kultury i Nauki), członek Rady Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, b. przewodniczący Miejskiej Rady Seniorów, prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania.
