Pracownia Antropologii Audiowizualnej
Pracownia została formalnie utworzona decyzją Rektora UAM we wrześniu 2001 roku jako Pracownia Antropologii Wizualnej. Obecną nazwę, lepiej oddającą nowy profil działalności, zatwierdziła decyzja Rektora UAM z listopada 2012 r. Jej pomysłodawcą i twórcą był prof. Ryszard Vorbrich. W skład zespołu pracowni, oprócz prof. Vorbricha wchodził (w latach 2002-2011)
dr Przemysław Hinca. Od 2012 roku działalność w ramach Pracowni podjęła dr Agata Stanisz. W roku 2016 do Pracowni dołączył dr Jan Lorenz
Choć Pracownia powstała formalnie w 2001 roku, prace badawcze i działalność dydaktyczną w zakresie wizualnych form aktywności kulturowej podejmowano w IEiAK już wcześniej, od lat 70. Pierwsze, bardziej sformalizowane próby zastosowania technik wizualnych w procesie badawczym i dydaktycznym podjęto w połowie lat 90. ubiegłego wieku, wraz z upowszechnieniem technologii wideo. W ramach, nagrodzonego i finansowanego przez Fundację Batorego projektu dydaktyczno-badawczego „Kultura Maghrebu” studenci IEiAK zrealizowali pięć krótkich filmów dokumentalnych, stanowiących integralną część przygotowanych przez nich prac licencjackich, poświęconych kulturze Berberów marokańskich. Dzięki nawiązaniu współpracy z Institut für den Wissenschaftlichen Film (przekształconym później w IWF Wissen und Medien gGmbH) w Gettyndze oraz grantom uzyskanym w ramach KBN i MNiSW, stopniowo (w latach 1998-2003) pozyskano sprzęt audiowizualny (początkowo w technologii analogowej, potem w technologii cyfrowej), pozwalający na podjęcie regularnych zajęć dydaktycznych z filmu etnograficznego. W ramach tych zajęć, w oparciu o bazę techniczną pracowni, powstało kilka studenckich filmów etnograficznych, z których część była prezentowana (i uzyskiwała wyróżnienia) na krajowych i międzynarodowych festiwalach filmów etnograficznych. Sukcesy na międzynarodowych przeglądach filmów etnograficznych przyczyniły się do nawiązania współpracy w zagranicznymi instytucjami naukowym działającym na polu antropologii wizualnej (m.in. z Europa-Universität Viadrina, Frankfurt/Oder), co zaowocowało wymianą studentów oraz wspólnymi projektami dydaktycznymi. Prof. Ryszard Vorbrich został też w roku 2004 członkiem International Selection Committee Göttingen International Ethnographic Film Festival. W ramach działalności Pracowni zrealizowano również kilka filmów naukowych, których autorami byli pracownicy IEiAK UAM w Poznaniu. Oprócz projektów filmowych w ramach Pracowni realizowano także projekty badawcze i badawczo-rozwojowe odwołujące się do technik wizualnych oraz metod antropologii wizualnej (m.in. technik eksperymentalnych). Do najważniejszych należy projekt „Pokaż mi swój świat – pokaż mi swoją szkołę” realizowany w Polsce i Mali w latach 2008-2009. Jego efektem było (oprócz dwóch filmów dokumentalnych) kilka publikacji (w tym dwie książki) oraz projekt dydaktyczny (połączony z wystawą fotograficzno-plastyczną, realizowany w kilku ośrodkach akademickich w Polsce. Obecnie działalność Pracowni skupia się na realizacji projektów dźwiękowych, spośród których do najważniejszych należy Antropofon – pierwszy polski podcast antropologiczny. Antropofon stawia sobie za cel „udźwiękawianie” wiedzy antropologicznej, rejestrowanie jej w formie audio oraz szerokie udostępnianie w Internecie w oparciu o licencje Creative Commons. Projekt wpisuje się w ideę otwartej edukacji i wolnej kultury. W ramach projektu realizowane są wywiady z przedstawicielami nauk społecznych, nagrania konferencji, spotkań panelowych, wykładów i kursów z zakresu antropologii kulturowej oraz audio-reportaże etnograficzne. Od roku 2012 Pracownia współpracuje także z Działem Reporażu Polskiego Radia Merkury w Poznaniu. W roku 2014 Pracownia była zaangażowana w realizację projektów finansowanych przez MKiDN upowszechniających fotograficzną dokumentację etnograficzną gromadzoną w IEiAK od lat 50 XX w. Były to: projekt wystawy etnograficznych fotografii archiwalnych pt. Etnografowie w ternie oraz projekt internetowej bazy archiwaliów audiowizualnych Cyfrowe Archiwum im. Józefa Burszty. Najważniejsze pozycje filmografii Pracowni Antropologii Audiowizualnej:
1. Koominiorz (Chimney – Sweep) (26') 2002, realizacja: Katarzyna Wala, Olga Stobiecka, opieka merytoryczna: mgr Przemysław Hinca, prof. Ryszard Vorbrich; [Wyróżniony na Göttingen International Ethnographic Film Festival – 2002]
2. Dudziarze (The Pipers) (22') 2003, realizacja: Michal Baranowski, Pawel Majchrzak, Ewa Mazur, opieka merytoryczna: mgr Przemysław Hinca, prof. Ryszard Vorbrich;
3. Dara musruf. Jak przetańczyć święto, (16’) 2005, realizacja: Ryszard Vorbrich
4. Kino w Nivé (12”) 2005 realizacja: Ryszard Vorbrich (współpraca P. Hinca)
5. Opowieść o inicjacji Dogonów (5,5’) 2008, realizacja: Ryszard Vorbrich (współpraca M. Polaszewski)
6. Taniec masek Dogonów (10,5’) 2008 realizacja: Ryszard Vorbrich (współpraca M. Polaszewski)
Strony projektów realizowanych przez Pracownię Antropologii Audiowizualnej:
- Antropofon: http://antropofon.blogspot.com/
- Wystawa Etnografowie w terenie: http://stofotografii.weebly.com/, https://www.facebook.com/etnografowie
- Cyfrowe Archiwum im. Józefa Burszty: http://cyfrowearchiwum.amu.edu.pl/, https://www.facebook.com/cyfrowearchiwum
