04/10/2026
➡️ Kiedy warto wykonać test ADOS-2?
ADOS-2 to protokół obserwacji wykonywany w określonej zasadami badania sytuacji. W trakcie zabaw, nielicznych zadań i rozmów, diagnosta zwraca uwagę na specyficzne, a czasem wręcz subtelne cechy dziecka, młodego lub dorosłego człowieka, związane z funkcjonowaniem w spektrum autyzmu. Często są to niuanse, których możemy nie zauważyć, po prostu rozmawiając czy obserwując zachowanie. Procedura tego badania stwarza ku temu okazję.
❓❓❓Jednak czy ADOS-2 jest niezbędnym badaniem do postawienia diagnozy spektrum autyzmu? Odpowiedź brzmi: NIE.
➡️ Istnieją jednoznaczne wytyczne wynikające z klasyfikacji medycznych, określające jakie symptomy i w jakiej ilości muszą być spełnione, by tę diagnozę móc postawić. Dostępna jest szeroka wiedza o specyficznych cechach funkcjonowania, komunikacji i trudnościach w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji społecznych.
Wprawny diagnosta potrafi uzyskać te informacje z wnikliwego wywiadu rozwojowego, wywiadu ustrukturyzowanego oraz obserwacji danej osoby w różnych sytuacjach, czasem już podczas rozmowy z nią, czasem dopiero w szerszym kontekście, w grupie rówieśniczej.
Na co zwracamy szczególną uwagę?
🟠 Kiedy widzimy wyraźną trudność w kontakcie wzrokowym, nietypowy kontakt wzrokowy albo młody człowiek informuje nas, że taki kontakt jest dla niego ogromnym dyskomfortem, nie wie co to oznacza i co powinien zrobić, gdy ktoś na niego patrzy (np. czy oczekuje odpowiedzi).
🟠 Kiedy widzimy monotonną, ubogą mimikę twarzy, brak lub minimalne używanie mimiki i gestykulacji do komunikacji - to ważne informacje.
🟠 Gdy brak jest komunikacji werbalnej, jest ona echolaliczna lub język danej osoby jest wyszukany, nietypowy dla wieku, to kolejna cenna informacja.
🟠 Gdy młody człowiek domaga się od nas bardzo precyzyjnego wypowiadania się lub ma trudności ze zrozumieniem komunikatów mało precyzyjnych, jest to kolejna cegiełka.
🟠 Ma kłopot z rozpoznawaniem, nazywaniem i regulowaniem emocji, z reagowaniem na emocje innych w sposób, który jest społecznie oczekiwany - kolejna.
🟠 Gdy z wywiadu, opinii o funkcjonowaniu dziecka lub obserwacji w grupie rówieśniczej dowiadujemy się, że ma ono trudności w zawieraniu i podtrzymywaniu bliższych znajomości i przyjaźni.
🟠 Jeśli do tego dochodzą specyficzne, wąskie lub bardzo intensywne zainteresowania, rutyny, rytuały, czy stereotypowe ruchy dłoni bądź ciała, mamy następny element układanki.
🟠 Nadwrażliwości czy niedowrażliwości ze strony różnych zmysłów, stymulacje dopełniają obrazu.
‼️ Konieczna jest jeszcze świadomość wpływu na funkcjonowanie danej osoby trudności natury emocjonalnej czy psychicznej, w szczególności depresji, sytuacji traumatycznych czy rozwijających się zaburzeń psychicznych. Brak tej wiedzy oraz doświadczenia diagnostycznego mogą powodować, że funkcjonowanie charakterystyczne dla spektrum nie zostanie dostrzeżone, nawet w trakcie przeprowadzania protokołu ADOS-2 lub zostanie dostrzeżone tam, gdzie go nie ma ‼️
🔴 ‼️ Zatem ADOS-2 nie jest niezbędny do diagnozy i nie powinien ostatecznie, ani tym bardziej samodzielnie, o niej przesądzać.
➡️ Kiedy w takim razie warto go zrobić?
1. Kiedy doświadczony diagnosta pomimo zebrania szczegółowego wywiadu i wnikliwej obserwacji nadal ma wątpliwości.
2. Kiedy dane pozyskane z powyższych są niespójne, a nawet sprzeczne.
3. Kiedy nie mamy innej okazji do zaobserwowania zachowania dziecka w różnych sytuacjach i z wykorzystaniem urozmaiconych i ciekawych dla niego zabawek oraz gier.