27/01/2026
Nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytet Szczeciński została wydana monografia autorstwa byłego i obecnych pracowników Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku: Józefa Girjatowicza, Tomasza Łabuza oraz Małgorzaty Świątek pt. „Zjawiska lodowe na brzegach akwenów południowego Bałtyku” stanowiąca kwintesencję ponad półwiecznych badań nad zjawiskami lodowymi w polskiej strefie brzegowej - na brzegu morskim, Zalewie Szczecińskim i Wiślanym oraz jeziorach przybrzeżnych.
Celem monografii jest przedstawienie całokształtu zjawisk lodowych na południowym wybrzeżu Bałtyku. Każde zjawisko lodowe zostało udokumentowane fotografiami wykonanymi w terenie, począwszy od lat 70. XX wieku. Przedstawiono przestrzenne zróżnicowanie parametrów lodowych, ich charakterystykę, zmiany w czasie, wpływ wiatru i poziomu wody na wysokość nasunięć lodu na brzeg oraz oddziaływanie lodu na brzeg. Charakterystykę zlodzenia oparto na analizie terminów wystąpienia pierwszego lodu i zaniku ostatniego lodu, długości sezonu lodowego, liczby dni z lodem i maksymalnej grubości lodu w zimie z okresu 1946/1947–2023/2024.
Stwierdzono wyraźne zróżnicowanie zlodzenia między akwenami osłoniętymi (zalewy i jeziora przybrzeżne, porty) i nieosłoniętymi (strefa otwartego morza łącznie z zatokami Pomorską i Gdańską). Na akwenach osłoniętych zjawiska lodowe znacznie wcześniej pojawiają się i później zanikają. Zjawiska lodowe pojawiają się na wszystkich wodach południowego wybrzeża Bałtyku. Występują one z różną częstością. Zjawiska lodowe zmieniają się również w zależności od stadium ich rozwoju. Zostały omówione w pracy, w tym formy lodu zdeformowanego i spiętrzonego oraz jego wpływ na brzegi akwenów. Przedstawiono warunki hydrometeorologiczne rozwoju lodu, które od połowy XX wieku, a zwłaszcza od drugiej połowy lat 80. XX wieku, uległy znacznemu złagodzeniu. Lód zaczął później pojawiać się, wcześniej zanikać, krócej występować, zmniejszyła się liczba dni z lodem i grubość lodu.
W pracy omówiono również wpływ lodu na brzegi analizowanych akwenów. Skutki oddziaływania lodu na morfodynamikę, roślinność i infrastrukturę obserwuje się nie tylko na brzegach morza, ale także na zalewach i jeziorach przybrzeżnych. Zależą one od czynników hydrologiczno-meteorologicznych, wysokości i ukształtowania brzegu oraz od odległości przeszkód terenowych od brzegu
