Instytut Archeologii UMK w Toruniu

Instytut Archeologii UMK w Toruniu Znajdziesz tu jeden z najlepiej ocenianych kierunków archeologicznych w Polsce. Wybierz archeologię na UMK w Toruniu – czekamy na Ciebie!
nas przeszłość!

18/08/2026

👀 📸 ❯❯❯❯ ✞ WCZESNOŚREDNIOWIECZNY KRZYŻYK Z WYSPY ŚWIĘTYCH KONI

Wczesnośredniowieczny ✞ krzyżyk z przedstawieniem ukrzyżowanego Chrystusa został odkryty w trakcie 🤿🪏 badań archeologicznych prowadzonych w 2004 roku przez Instytut Archeologii UMK w Toruniu na Wyspie Świętych Koni 🐎, w miejscowości Żółte 🇵🇱 na Pomorzu Zachodnim‼️

🤔💭 Krzyżyk o wymiarach 3,4 × 2,9 cm został w całości odlany z brązu. Postać Chrystusa ukazano z zachowaniem dbałości o realizm. Postać przyodziana jest w krótką tunikę.

👀 Na stronie spodniej krzyżyka zachował się znak Θ (Theta), który być może jest pierwszą literą słowa ΘΕΟΣ (Bóg) 👁

💡 Forma krzyżyka wraz z utrwalonym na nim wizerunkiem Chrystusa wykazują wyraźne związki ze sztuką bizantyjską 🛕 Znalezisko z Wyspy Świętych Koni nawiązuje też do syryjsko-palestyńskich kopii krzyżyków z terenu dzisiejszych Czech (X–XI wiek). Podobny, cynowy krzyżyk znany jest z Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu (X wiek).

☕️📚 Chudziak, W. & R. Kaźmierczak (red.), 2014. The Island in Żółte on Lake Zarańskie. Early Medieval Gateway into West Pomerania.

👀 Więcej na temat odkryć na Wyspie Świętych Koni znajdziesz w 🍿🎥 materiale filmowym dostępnym pod linkiem 🔗 https://www.youtube.com/watch?v=Wkevo8cZB8I

♫ pixabay.com | Medieval Horizon

────────────────

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

| | |

❯❯❯❯ LATO ☀️ TO NIE PRZERWA OD NAUKI 📚- TO ŚWIETNA OKAZJA BY WYJŚĆ Z NIĄ DO LUDZILato🔆to czas wolny od zajęć i obowiązkó...
16/08/2026

❯❯❯❯ LATO ☀️ TO NIE PRZERWA OD NAUKI 📚- TO ŚWIETNA OKAZJA BY WYJŚĆ Z NIĄ DO LUDZI

Lato🔆to czas wolny od zajęć i obowiązków akademickich 📝📚🙆🏻‍♀️, ale jednocześnie okres pełen festiwali, spotkań i wydarzeń, podczas których można promować naukę 🎓i dzielić się wiedzą.

જ⁀➴
🎯My właśnie to robimy — wychodzimy poza mury uczelni, rozmawiamy, pokazujemy, tłumaczymy i udowadniamy, że nauka jest żywa i ciekawa.

➤Podczas tegorocznego 9 Hills Festival w Chełmnie nasza doktorantka 👉mgr Zuzanna Majbrodzka ze Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych,Teologicznych i Artystycznych Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu opowiadała o 🦴archeozoologii 🦴, pokazując, jak badania nad szczątkami zwierzęcymi ⋆🐾⋆pomagają rekonstruować życie dawnych społeczności.

Dziękujemy wszystkim, którzy zatrzymali się, by porozmawiać — takie spotkania sprawiają, że lato staje się najlepszym czasem na popularyzację badań 😊

📸 M.Majbrodzka

| Nauk Historycznych UMK | | |

🧐📖🆕 ❯❯❯❯ Nowy tom AUNC. ARCHEOLOGIA‼Ukazał się 4️⃣1️⃣ tom 📚AUNC. Archeologia‼ W najnowszym tomie m.in.:⬩➤ Słowiańskie mo...
14/08/2026

🧐📖🆕 ❯❯❯❯ Nowy tom AUNC. ARCHEOLOGIA‼

Ukazał się 4️⃣1️⃣ tom 📚AUNC. Archeologia‼ W najnowszym tomie m.in.:

⬩➤ Słowiańskie mosty na terenie północno-wschodnich Niemiec i ich tło kulturowe [✍🏼 Gerard Wilke]

⬩➤ Alternatywna interpretacja wałów osiedla obronnego kultury łużyckiej w Biskupinie w świetle analiz materiałów źródłowych i ekspertyz [✍🏼 Jarosław Kopiasz]

⬩➤ Terytorialność i przemoc w kulturze brzesko-kujawskiej. Perspektywa archeologiczna [✍🏼 M. Urban]

☕️🆓📚 Wszystkie artykuły są dostępne w otwartym dostępie. Zachęcamy do lektury i udostępniania:
🔗 https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/issue/view/3010
____________

🤔Zastanawiasz się gdzie opublikować swój kolejny artykuł?
Zachęcamy do publikowania w 👉📚AUNC. Archeologia: https://apcz.umk.pl/AUNC_ARCH/about/submissions
Czasopismo 📚AUNC. Archeologia jest indeksowane w bazie Index Copernicus i udostępnia swoje artykuły 🆓 bezpłatnie i bez ograniczeń w systemie Open Access (CC BY-ND 3.0).
____________

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

| | |

🖤 ŻEGNAMY WIESŁAWA ZAJĄCZKOWSKIEGO (1948-2026)══════════════Z wielkim smutkiem przyjęliśmy informację o odejściu 11 sier...
12/08/2026

🖤 ŻEGNAMY WIESŁAWA ZAJĄCZKOWSKIEGO (1948-2026)
══════════════

Z wielkim smutkiem przyjęliśmy informację o odejściu 11 sierpnia Wiesława Zajączkowskiego, wieloletniego dyrektora Muzeum Archeologiczne w Biskupinie. Od wielu lat mieliśmy okazję do wielorakiej współpracy. Zawsze miał dla nas czas, służył dobrą radą i swoją wiedzą. Nie sposób tego nie pamiętać. Zapraszał nas toruńskich archeologów do współorganizacji konferencji naukowych, krajowych i międzynarodowych, współtworzenia publikacji oraz co roku do udziału w archeologicznych festynach. Te ostatnie przed wielu laty wymyślił i z powodzeniem realizował. Stały się one swego rodzaju marką biskupińskiej placówki muzealnej. W tej smutnej chwili musimy też pamiętać i szczególnie teraz w pełni docenić, jak wiele wysiłku włożył Wiesław Zajączkowski w rozbudowę swojego ukochanego Muzeum i tym samym poszerzenia oferty w zakresie edukacji pra- i wczesnohistorycznej. Miał szczególną umiejętność zjednywania sobie wielu osób i środowisk, tylko po to by Biskupin był coraz piękniejszy i rozpoznawalny w Polsce i Europie. Był po prostu w tej placówce zakochany i oddany bez reszty.

Spotykaliśmy się wiele razy, czy to u Dyrektora Wiesława Zajączkowskiego w Muzeum czy to w Toruniu, gdzie był zapraszany do udziału w naszych konferencjach. Pamiętamy jego obecność w końcu 2016 roku podczas Jubileuszu toruńskiej archeologii akademickiej. Z kolei w Biskupinie w ostatnim czasie spotkaliśmy się w listopadzie 2024 roku przy okazji obchodów 90-lecia podjęcia badań wykopaliskowych na biskupińskim półwyspie. Jeszcze całkiem niedawno, w tym roku, podczas krótkich wiosennych badań wykopaliskowych, prowadzonych przez toruńskich archeologów w obrębie wczesnośredniowiecznej części stanowiska 4 Wiesław Zajączkowski pojawił się na wykopie. Wszak nie mogło być inaczej. Mimo nie najlepszej już kondycji zdrowotnej, nie mógł sobie darować zobaczenia tego, co ziemia pozwoliła ujawnić podczas tej prospekcji.

Kochał Biskupin i kochał ludzi Biskupina. Nie trzeba szczególnie przypominać, że Wiesław Zajączkowski był duszą towarzystwa. Miał szczególną umiejętność tworzenia przyjaznej atmosfery podczas niezliczonych spotkań towarzyskich. Sam siebie uważał za ostatniego, żyjącego depozytariusza legendy i fenomenu Walentego Szwajcera. Potrafił godzinami opowiadać o nestorach biskupińskich wykopalisk, m.in. o profesorach Józefie Kostrzewskim i Zdzisławie Rajewskim. Takiego Dyrektora Wiesława Zajączkowskiego zapamiętamy i taką o nim dobrą pamięć chcielibyśmy przekazać dalej, kolejnym pokoleniom 🖤

✟ Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się 14 sierpnia (piątek) o godz. 14:00 Mszą Św. w kościele pw. Narodzenia N.M.P. w Wenecji.
══════════════
𓂃🪶 Jacek Gackowski, Instytut Archeologii UMK w Toruniu

📷 Muzeum Archeologiczne w Biskupinie

11/08/2026

🛡️🥼 🔬 ❯❯❯❯ DZIEŃ KONSERWATORA ZABYTKÓW

Z okazji 📅 Dnia Konserwatora Zabytków podrzucamy krótki 🍿🎥 materiał prezentujący wyniki konserwacji zabytków z ⛪︎⚰️ krypt grobowych kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Krakowie. Kierownikiem projektu badawczego jest 👉prof. dr hab. Anna Drążkowska z Instytut Archeologii UMK w Toruniu 🤗

☝️ Jeśli chciał(a)byś związać swoją przyszłość z konserwacją zabytków archeologicznych, interesujesz się historią ubiorów i tkanin oraz nowożytną kulturą funeralną to w Instytut Archeologii UMK w Toruniu jest prowadzona unikatowa specjalność 👉 OCHRONA DZIEDZICTWA ARCHEOLOGICZNEGO 🛡️🥼 🔬 Czekamy na Ciebie‼️🎯

📌 Badania i konserwacja zabytków ruchomych z krypt kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Krakowie były realizowane w ramach grantu Narodowe Centrum Nauki (2016/23/B/HS3/01910) kierowanego przez prof. dr. hab. A. Drążkowską ⬩➤ Krypty grobowe kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Krakowie w świetle badań interdyscyplinarnych.

📷 ©️ https://kryptyfranciszkanow.umk.pl

👀 Zachęcamy do odwiedzenia strony projektu ⤵
🔗 https://kryptyfranciszkanow.umk.pl

────────────────

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

| | |

10/08/2026

🌿 🔬 ❯❯❯❯ POBIERANIE PROFILU PALINOLOGICZNEGO W MAŁYM CZYSTYM

☀️ Lato to nie tylko okres intensywnych ⛏️🪏 prac wykopaliskowych, ale również dobry czas na pobranie materiałów do badań paleośrodowiskowych 🍀 ️🏞️

Pracowniczki Instytut Archeologii UMK w Toruniu 👉dr Dominika Kofel-Lubczyńska oraz 👉dr hab. Agnieszka Noryśkiewicz, prof. UMK, uczestniczyły w 🛶 wierceniu osadów materiału biogenicznego do 🌿 🔬 badań palinologicznych mających na celu rozpoznanie przemian roślinności, jakie zachodziły w otoczeniu 🌊🐟 Jez. Czystego na ziemi chełmińskiej – od czasów jego powstania, poprzez ustąpienie ❄️ lądolodu, aż po czasy współczesne.

👀 W pobliżu miejsca pobrania profilu znajduje się wielokulturowe stanowisko sepulkralne 🛡️ Małe Czyste 20, na którym odkryto m.in. pochówki kultur wielbarskiej i pucharów lejkowatych💡

📌 Profil został pobrany przez pracowników Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w ramach realizacji grantu Narodowe Centrum Nauki (2023/48/C/HS3/00173) kierowanego przez dr D. Kofel-Lubczyńską pt. ⬩➤ Różne pochodzenie, ta sama dieta? Użytkowanie roślin przez najstarszych rolników nad dolną i środkową Wisłą: zależności kulturowo-chronologiczne w świetle badań archeobotanicznych.

────────────────

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN

| | |

07/08/2026

🔎 🆉👀🅼 ❯❯❯❯ BADANIA PRZY ⛪︎ STAREJ FARZE W ŚWIECIU

Zakończyły się ⛏️🪏 badania archeologiczne przy ⛪︎ Starej Farze w Świeciu. Przez cztery tygodnie studenci Instytut Archeologii UMK w Toruniu realizowali ćwiczenia terenowe korzystając z gościnności Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa w Świeciu. Badaniami kierował 👉 dr Jakub Mosiejczyk z Instytut Archeologii UMK w Toruniu oraz 👉dr Natalia Stawarz – absolwentka toruńskiej archeologii 🤗

👨🏻👩🏻 Studenci mieli szansę poznać w praktyce metodykę prowadzenia badań archeologicznych przy istniejących obiektach zabytkowych. Pośród ciekawszych zabytków znaleźliśmy ⛨ ⛁denary i szelągi krzyżackie, liczne fragmenty 🏺ceramiki i szkieł, a nawet kompletnie zachowaną komórkę XVII-wiecznego witraża 🤔

👀 Odkryliśmy 18 pochowków regularnych datowanych od XV w. po okres nowożytny. Pozyskane próby do 🔬🧪 badań specjalistycznych pozwolą nam odpowiedzieć na pytania dotyczące cech dawnej populacji Świecia, lokalnych zwyczajów pogrzebowych i środowiska przyrodniczego. Obserwacje technik budownictwa będą miały wpływ na przygotowanie kompleksowego 🛡️ programu prac restauratorskich💡

🏁 Zwieńczeniem ćwiczeń terenowych była prezentacja wyników badań podczas spotkania ze społecznością parafialną. Dla większości naszych studentów była to pierwsza archeologiczna przygoda w terenie‼️ Wszyscy spisali się na medal ❤️

🎥 Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa w Świeciu

────────────────

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa w Świeciu

| | |

04/08/2026

🔎 🆉👀🅼 ❯❯❯❯ BADANIA GRODZISKA W KAŁDUSIE ⛰︎

W 3️⃣1️⃣ sezonie ⛏️🪏 badań wykopaliskowych w Kałdusie na ziemi chełmińskiej kontynuujemy prace w dwóch wykopach. Wreszcie, po 3️⃣ latach trudnych badań, udało się nam osiągnąć spąg nawarstwień kulturowych w wykopie zlokalizowanym w obniżeniu terenowym w środkowej partii grodziska‼ W przeszłości znajdowało się tu ważne dla lokalnej społeczności miejsce z dostępem do wody – prawdopodobnie głęboka studnia 💧

👀 W leju o średnicy kilku metrów (w dolnej partii o czworokątnym kształcie z negatywem konstrukcji drewnianej) udało się nam zarejestrować warstwy o miąższości ponad 8 m‼ Pozyskaliśmy z nich ogromne ilości materiałów źródłowych ╰┈➤ fragmenty 🏺naczyń ceramicznych i 🦴 kości zwierzęcych (dzikich i domowych) przede wszystkim z XI-XII w. oraz zalegające na złożu wtórnym ułamki 🏺 naczyń z wczesnej epoki żelaza 🧐

✍🏻 📸 Po zadokumentowaniu całego profilu z zapisem historii tego miejsca - datowanego od młodszej epoki kamienia po późne średniowiecze - 👉 dr hab. A. Noryśkiewicz z Instytut Archeologii UMK w Toruniu i 👉 dr hab. Monika Badura z Uniwersytet Gdański pobrały próby do badań paleobotanicznych 🌿 🔬

👀 W drugim z wykopów, po północnej stronie obniżenia (studni) trwają prace nad rozpoznaniem zabudowy mieszkalnej oraz strefy produkcyjnej z wczesnego średniowiecza. W sprasowanych ☰ warstwach popiołów, węgli drzewnych i polepy zidentyfikowaliśmy kilka poziomów zabudowy datowanej od XI do początku XIII w. W reliktach naziemnych 🏠︎ budynków oraz związanych z nimi 🔥 piecowisk odkryliśmy fragmenty naczyń, kości zwierząt (w tym wymarłych 🐂 turów), narzędzia i przedmioty związane z życiem mieszkańców 💡

🔜 Przed nami eksploracja warstw pochodzących z wcześniejszego okresu funkcjonowania osiedla wewnątrz wałów grodu chełmińskiego. Równie imponująco prezentują się zalegające pod zabudową wczesnośredniowieczną nawarstwienia z wczesnej epoki żelaza, z których pozyskaliśmy bogaty zbiór ceramiki, w tym całe naczynia‼

📌 Badania na stanowisku w Kałdusie są realizowane w ramach grantu Narodowe Centrum Nauki (nr UMO-2022/45/B/HS3/01572) ⬩➤ Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Kałdusie – chełmiński sedes regni principalis (projekt 5).

────────────────

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Narodowe Centrum Nauki

| | |

🧐📖🆕 ❯❯❯❯ NIENORMATYWNY POCHÓWEK MŁODEJ ♀️ KOBIETY Z SIERPEM I KŁÓDKĄ Z PNIA📢📇 Na łamach czasopisma ⬩Journal of Archaeolo...
30/07/2026

🧐📖🆕 ❯❯❯❯ NIENORMATYWNY POCHÓWEK MŁODEJ ♀️ KOBIETY Z SIERPEM I KŁÓDKĄ Z PNIA

📢📇 Na łamach czasopisma ⬩Journal of Archaeological Science: Reports⬩ ukazał się artykuł pt. 📌 ❛❛ A unique, non-normative burial of a young adult female from a 17th-century cemetery in Pień, north-central Poland. A multidisciplinary approach❞, którego 🖋 współautorami są pracownicy Instytut Archeologii UMK w Toruniu 👉dr hab. Dariusz Poliński, prof. UMK (autor wiodący) oraz 👉dr Łukasz Czyżewski 🤩

👀 Jest to pierwszy artykuł naukowy dotyczący niezwykłego pochówku młodej kobiety z 𓌴 sierpem i 🔒︎ kłódką, odkrytego w 2022 roku w miejscowości Pień na ziemi chełmińskiej 🤔💭

🌎 Międzynarodowy, interdyscyplinarny zespół kierowany przez prof. Dariusza Polińskiego przeprowadził pakiet badań archeologicznych i osteologicznych 🧪 🔬 👩🏻‍🔬 w tym m.in. analizę DNA, SEM-EDS, MAXRF oraz analizy izotopów stabilnych.

☕️📚 Artykuł dostępny jest w otwartym dostępie przez 🆓5️⃣0️⃣ dni‼️ Zachęcamy do lektury i udostępniania 🔗 👉 https://authors.elsevier.com/a/1nWqm,rVDBrCCv
____________

📷 Widok in situ na grób 75 odkryty na cmentarzysku w Pniu (© TSE Ewolucja)

Instytut Archeologii UMK w Toruniu | Wydział Nauk Historycznych UMK | Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | TSE Ewolucja | Pień - badania archeologiczne

| | |

Adres

Szosa Bydgoska 44/48
Torun
87-100

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Instytut Archeologii UMK w Toruniu umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria