07/04/2026
Janina Gardzielewska, pamiętamy! 🕯️📸
4 kwietnia mija 14. rocznica śmierci toruńskiej artystki-fotografki, a 13 lipca przypada 100. rocznica jej urodzin (1926–2012).
Dziś chcemy przede wszystkim powiedzieć: DZIĘKUJEMY! To dzięki Janinie Gardzielewskiej do Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu trafiła spuścizna po Niej i Jej małżonku, Zygfrydzie Gardzielewskim, grafiku i typografie, twórcy kroju pisma Antykwa Toruńska.
W Gabinecie Dokumentów Życia Społecznego BU UMK znajduje się największy i najpełniejszy zespół o charakterze hybrydowym, łączącym elementy archiwum rodzinnego, osobistego i artystycznego. To jedna z najcenniejszych kolekcji proweniencji prywatnej w naszych zbiorach. Obejmuje dokumenty urzędowe, typowe DŻS-y (druki ulotne, fotografie dokumentalne, medale), a także projekty typograficzne, fotografie artystyczne, korespondencję oraz księgozbiór.
Spuścizna po Gardzielewskich jest kluczem do opowieści o Toruniu i jego życiu kulturalnym w drugiej połowie XX wieku: o teatrze, środowiskach twórczych, codzienności, pracy i relacjach.
Proces przekazywania spuścizny przebiegał etapami i obejmował zarówno zakup, jak darowizny Janiny Gardzielewskiej w latach 2000–2005.
Największa część spuścizny trafiła do nas w 2004 roku.
Szczególną wartość poznawczą mają cztery teki przygotowane przez Janinę, które dokumentują życie i twórczość małżonków w latach 1922-2004. Świadoma praca dokumentalistki sprawiła, że spuścizna otrzymała uporządkowany charakter.
Największą wartość rynkową i antykwaryczną mają fotografie artystyczne Janiny: kolaże, fotogramy, portrety.
Spuścizna po Gardzielewskich stanowi dziś ważne źródło badań nad historią fotografii, typografii i kulturą wizualną Torunia, a zarazem inspirację dla projektów naukowych i artystycznych. Szczególne miejsce zajmuje w niej dokumentacja teatralna regionu: fotografie spektakli z teatrów Torunia, Bydgoszczy i Grudziądza (lata 1945–1978).
W kolejnych tygodniach, do lipcowego jubileuszu, będziemy wracać do wybranych obiektów i historii z tej wyjątkowej spuścizny.
Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
