Prawosławne Seminarium Duchowne w Warszawie

13/04/2026

Wielki Tydzień i Pascha w PSD

Święto Zmartwychwstania Chrystusa zajmuje centralne miejsce w roku prawosławnego chrześcijanina. To "święto świąt", bowiem tego dnia Zbawiciel pokonał śmierć. W poprzedzającym Paschę Wielkim Tygodniu jesteśmy przy Chrystusie podczas ostatnich dni przed Jego śmiercią. Wsłuchując się w słowa Ewangelii i tekstów liturgicznych stoimy przy Jego Krzyżu, później wraz z Józefem i Nikodemem uczestniczymy w pogrzebie Bogoczłowieka, Który umarł za nas. Ostatecznie, niczym Niewiasty niosące mirrę, idziemy na Grób Chrystusa i słyszmy radosną nowinę anioła: "Wy nie bójcie się, wiem bowiem, że Jezusa ukrzyżowanego szukacie. Nie ma Go tu, albowiem powstał, jak też powiedział" (Mt 28, 5-6). W wielkiej radości oddajemy pokłon naszemu Zbawcy, świadcząc o Zmartwychwstaniu.

Każdego roku Cerkiew na nowo przeżywa te wydarzenia "tu i teraz", uczestniczy w "radosnym smutku" Wielkiego Tygodnia. W Prawosławnym Seminarium Duchownym w Warszawie na ten czas przerywa się zajęcia dydaktyczne. Studenci uczestniczą w nabożeństwach porannych i wieczornych. W ciągu pierwszy trzech dni Wielkiego Tygodnia na godzinach kanonicznych słuchają wszystkich Ewangelii. Ten rok był szczególny, ponieważ w Wielki Wtorek wypadło święto Zwiastowania Bogurodzicy. Na jeden dzień przerwaliśmy wspominanie wielkotygodniowych wydarzeń, aby radować się z "początku naszego zbawienia", jak o święcie mówi jego troparion. Charakterystyczne dla tradycji seminaryjnej jest sprawowanie jutrzni Wielkiej Soboty połączonej z godzinami kanonicznymi oraz wieczernią i liturgią św. Bazylego Wielkiego o drugiej w nocy. Na tym długim nabożeństwie duchowni czytali teksty opiewające śmierć Chrystusa, chór śpiewał piękny kanon Wielkiej Soboty, łączący starotestamentowe wydarzenia z rozgrywającym się teraz zbawczym dziełem. W Wielką Sobotę ze smutku cicho przeszliśmy w radość Zmartwychwstania. Wieczorem seminarzyści przeczytali przy Grobie Chrystusa całe Dzieje Apostolskie.

W ten sposób nadeszła Pascha, do której przygotowywaliśmy się cały Wielki Post i te ostatnie, najważniejsze dni. O północy w niedzielę procesyjnie okrążyliśmy seminaryjny budynek, następnie uroczyście zaśpiewaliśmy troparion "Chrystus powstał z martwych". Przepełnieni radością uczestniczyliśmy w paschalnej jutrzni, godzinach kanonicznych i Boskiej Liturgii, łącząc się ze Zmartwychwstałym w sakramencie Eucharystii. Po nabożeństwie wszyscy udali się na agapę, a następnie studenci pojechali do swoich domów, by z bliskimi dzielić radość Paschy oraz odpocząć.

Tekst: lektor Tomasz Wasiluk
Fot.: autor, Filip Dubieniecki

07/04/2026

„Dzisiaj została okazana przedwieczna Tajemnica, Bóg-Słowo staje się z miłosierdzia Synem Dziewicy Marii i Gabriel głosi radość zwiastowania. Zaśpiewajmy więc wraz z nim: Raduj się, Matko Pana!” (eksapostilarion święta).

Dziś świętujemy Zwiastowanie Najświętszej Bogurodzicy. W tym roku to wielkie święto wypadło w Wielki Wtorek. Podczas przeżywania ostatnich dni przed śmiercią krzyżową i Zmartwychwstaniem Jezusa Chrystusa, na chwilę zatrzymujemy się, by radować się z „początku naszego zbawienia” - jak o Zwiastowaniu przekazuje troparion święta.

W przeddzień, wieczorem sprawowane było wielkie powieczerze oraz jutrznia święta. We wtorek nad ranem podczas godzin kanonicznych czytane były kolejne fragmenty Ewangelii. Zgodnie ze zwyczajem, przez pierwsze trzy dni Wielkiego Tygodnia czyta się wszystkie cztery Ewangelie. Następnie rektor ks. Jerzy Tofiluk z prorektorem ks. Tomaszem Stempą służyli Boską Liturgię św. Jana Chryzostoma. Ze względu na święto nie sprawuje się dziś Liturgii Uprzednio Uświęconych Darów.

Kazanie wygłosił alumn Dionizy Sztefanica. Zaznaczył słowa Bogurodzicy do anioła Gabriela: „Oto ja, służebnica Pana, niech mi się stanie według słowa twego” (Łk 1, 38). To wyraz jej głębokiej pokory. Przez tę odpowiedź na ziemię zstąpił Syn Boży. Przyjął od Dziewicy ludzką naturę, odnowił i wywyższył ją. Matka Boża jest przykładem pełnego zaufania Stwórcy, powinniśmy więc uczyć się od niej przyjmowania woli Bożej bez strachu.

05/04/2026

Niedziela Palmowa i Sobota Łazarza to dwa szczególne dni między Wielkim Postem a Wielkim Tygodniem - zaznaczył w kazaniu po dzisiejszej liturgii rektor ks. Jerzy Tofiluk.

Wczoraj Chrystus wskrzeszając Łazarza pokazał, że śmierć nie ma żadnej władzy. To zapowiedź naszego zmartwychwstania. Dziś kolejne radosne wydarzenie - triumfalny wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Ludzie witali Jezusa z palmami jak ziemskiego króla, który ich wybawi, mieli nadzieję na triumf. Chrystus jednak nie przyszedł zbudować królestwa na ziemi. Ludzie oczekiwali, że Mesjasz przyniesie im zwycięstwo. Lecz Jego królestwo nie jest ziemskie, ale niebiańskie, wieczne. Dzisiejsze radosne święto wjazdu Chrystusa do Jerozolimy to zapowiedź Królestwa Niebieskiego, do którego trzeba dążyć.

Rozpoczyna się Wielki Tydzień - dni Męki Chrystusa. To smutny i trudny czas, ale powinniśmy patrzeć na te wydarzenia z perspektywy nadchodzącego Zmartwychwstania Chrystusa.

04/04/2026

Dziś wspominamy wskrzeszenie Łazarza przez Jezusa Chrystusa - wydarzenie zapowiadające ostateczne zwycięstwo Zbawiciela nad śmiercią podczas Jego Zmartwychwstania. To bardzo uroczysty dzień, którego nabożeństwa zawierają elementy niedzielne. Wprowadza nas równocześnie w wydarzenia nadchodzącego Wielkiego Tygodnia.

Kazanie podczas liturgii wygłosił lektor Paweł Iwaniuk. Zaznaczył, że Sobota Łazarza daje nam nadzieję. Łazarz zmarł i został pogrzebany - wydawałoby się, że wszystko już jest zakończone. Chrystus pokazuje jednak, że On jest życiem. Wskrzesił Łazarza akurat po czterech dniach od śmierci, gdyż ówcześni ludzie uważali, iż dopiero po tym czasie ciało zaczyna się rozkładać. Podkreśla to, że Łazarz naprawdę zmarł. Przychodząc na grób przyjaciela Zbawiciel udowadnia, że w krytycznych chwilach jest przy wszystkich miłujących Go, tak jak był przy Marcie i Marii. Nieraz po odejściu kogoś bliskiego nie możemy sobie poradzić, choć w Symbolu wiary wyznajemy: „oczekuję na zmartwychwstanie umarłych”. Zapominamy, iż z Bogiem wszyscy są żywi. Sobota Łazarza zapowiada, że Chrystus idzie na dobrowolną śmierć, aby ją pokonać. Należy zaufać Bogu, nawet jeśli jest ciężko czy czujemy się bezradni - z Chrystusem jesteśmy w wiecznej radości.

29/03/2026

W V niedzielę Wielkiego Postu wspominamy św. Marię Egipską, która jest wzorem pokajania i ascezy.

Podczas liturgii kazanie wygłosił ks. Pantelejmon (Karczewski). Na podstawie dzisiejszego fragmentu Ewangelii (Mk 19, 32-45) wyjaśnił, że do Królestwa Bożego nie wchodzi się bez cierpienia, droga ta prowadzi przez krzyż. Prośba apostołów o miejsca po prawicy i lewicy chwały Chrystusa odzwierciedlają obecne w każdym człowieku dążenie do władzy, godności, zaszczytów. Chrystus odwraca myślenie apostołów, którzy rywalizowali o pierwszeństwo. Zamiast tego uczy, aby uniżać się i służyć innym.

28/03/2026

Na koniec 5 tygodnia Wielkiego Postu świętujemy Sobotę Akatystu. Na jutrzni tego dnia uroczyście czytany jest akatyst do Bogurodzicy podzielony na 4 części.
Jutrznię sprawowali ks. Pantelejmon (Karczewski), ks. Andrzej Baczyński, wychowawcy i wykładowcy seminarium oraz gościnnie ks. Grzegorz Wasiluk, proboszcz parafii Przemienienia Pańskiego w Topolanach i ks. diakon Andriej Goriełow.

Studenci wielokrotnie uroczyście śpiewali kondakion święta „Wzbrannoj wojewodie” - „Tobie, Walecznej Hetmance” oraz inne pieśni ku czci Matki Bożej. Sobota Akatystu została ustanowiona w Konstantynopolu w podziękowaniu Bogurodzicy za wielokrotne uratowanie miasta przed wrogimi atakami. Liturgicznie stanowi niejako przedsmak święta Zwiastowania Marii Panny, które będziemy obchodzili w tym roku w Wielki Wtorek.

26/03/2026

Na jutrzni czwartku V tygodnia Wielkiego Postu raz jeszcze czytany jest w całości Wielki Kanon św. Andrzeja z Krety.

Czytanie kanonu w całości pod koniec postnej wędrówki jest podsumowaniem i dopełnieniem naszego pokajania. Jak zauważa ks. Aleksander Schmemann słowa poematu św. Andrzeja stają się w tym momencie oceną wysiłku każdego z nas - jak daleko zaszliśmy podczas tych dni szczególnych zmagań duchowych? Mamy jednak jeszcze tydzień do zakończenia „pożytecznej dla dusz Czterdziestnicy” (stichira na „Panie, wołam” z wieczerni piątku VI tygodnia Wielkiego Postu), zatem ponownie przeczytany kanon może być impulsem do ostatnich zmian, aby godnie przygotować się do Wielkiego Tygodnia oraz celu naszej wędrówki - święta Paschy.

W naszym seminarium nabożeństwo to sprawowali wykładowcy: rektor ks. Jerzy Tofiluk, prorektor ks. Tomasz Stempa, ks. Andrzej Kuźma oraz ks. Pantelejmon (Karczewski). Wraz ze studentami modlili się licznie przybyli wierni.

22/03/2026

W IV niedzielę Wielkiego Postu wspominamy św. Jana Klimaka. W tym roku tego dnia przypadła również pamięć 40 męczenników z Sebasty.

Kazanie w ramach praktyk wygłosił lektor Stanislaw Yevpak. Przytoczył słowa św. Jana Klimaka "nie dziw się, gdy upadasz, dziw się raczej wtedy, gdy już nie chcesz wstawać" - droga do Boga polega nie tylko na zapobieganiu upadkom, ale i na szybkim podnoszeniu się po nich. Św. Jan zaznaczał, że nie da się wejść na drabinę do nieba, jeśli w sercu nie ma miłości. Uczył bycia szczerym wobec siebie, dostrzegania swych słabości przed Bogiem, przestrzegał przed budowaniem życia duchowego na pozorach, udawaniem świętego, porównywania się z innymi. Kaznodzieja stwierdził, że każdy dzień - poprzez dobry uczynek czy odrzucenie grzechu - może stać się kolejnym szczeblem drabiny opisywanej przez św. Jana Klimaka.

Po liturgii kazanie wygłosił ks. Pantelejmon (Karczewski). Odniósł się do dzisiejszego fragmentu Ewangelii (Mk 9, 17-31), podkreślając, że słowa ojca cierpiącego chłopca "Wierzę, Panie, wspomóż mnie w mojej niewierze" (Mk 9, 24) odnoszą się do każdego z nas. W Wielkim Poście szczególnie potrzebujemy Bożej pomocy. Chrystus nie chce od nas heroizmu i wielkich czynów, a świadomości, że sami, bez Niego, nie jesteśmy w stanie nic zrobić.

22/03/2026

Serdecznie zachęcamy do obejrzenia filmu dokumentalnego „Paryska 27” w reżyserii Piotra Kota. Powstał on z okazji jubileuszu 75-lecia naszej uczelni, a jego celem jest przybliżenie historii Seminarium od rozpoczęcia działalności, aż po dzień dzisiejszy.

Film można obejrzeć klikając link poniżej:

Poruszająca opowieść o miejscu, które przez lata kształtowało duchowość, tożsamość i poczucie misji kolejnych pokoleń.

15/03/2026

III niedziela Wielkiego Postu - św. Krzyża

W połączonych naturach Boskiej i ludzkiej, Druga Osoba Trójcy Świętej umiera na krzyżu. Czy Bóg nie mógł pokonać zła, które jest na tym świecie, w inny sposób? - Rozważał po dzisiejszej liturgii rektor ks. Jerzy Tofiluk. - Sens w tym, że Bóg poniża samego siebie, staje się jednym z nas i przeżywa cierpienia tak jak my: oskarżenia, wyśmiewanie, poczucie bezradności, zdradę, śmierć. Tajemnica Krzyża polega na tym, że Syn Boży stając się człowiekiem uczestniczy w naszym bólu i cierpieniu, idzie obok nas przy każdej trudności. Powinniśmy więc wszystkie bóle i smutki pojmować w świetle męki Chrystusa, Który jako niecierpiętliwy Bóg cierpiał z miłości do nas. Dlatego prawdziwa miłość chrześcijańska to wyrzeczenie się i poświęcenie siebie samego dla Chrystusa i drugiego człowieka.

Podczas całonocnego czuwania w kaplicy seminaryjnej wyniesiono krzyż na środek świątyni i wszyscy pokłonili się jemu.

Na liturgii kazanie w ramach praktyk homiletycznych wygłosił alumn Dionizy Sztefanica. Wyjaśnił słowa Chrystusa: „Jeśli ktoś chce iść za Mną, niech się wyrzeknie siebie samego, weźmie Krzyż swój i pójdzie w Moje ślady” (Mk 8, 34). Dziś, w połowie postnej drogi, należy zastanowić się czy przywiązanie do skarbów ziemskich nie oddala nas od skarbów niebiańskich. Krzyż jest lekarstwem na wszystko, co przeszkadza w drodze do Królestwa Bożego.

08/03/2026

II niedziela Wielkiego Postu - wspomnienie św. Grzegorza Palamasa, arcybiskupa Salonik

Święty Grzegorz Palamas pokazał, że Bóg nie pozostawił świata po jego stworzeniu, ale jest w nim obecny i dostępny dla nas - zaznaczył po dzisiejszej liturgii rektor ks. Jerzy Tofiluk.

Hezychaści, których bronił Arcybiskup Salonik, odmawiając w ciszy słowa modlitwy Jezusowej doświadczali światło Taboru, tak jak apostołowie podczas Przemienienia. Duszą i ciałem uczestniczyli w Bożej obecności w świecie. Każdy z nas powinien ich wzorem odchodzić od spraw ziemskich podczas modlitwy, wyciszyć się, skupić, poświęcić ten czas wyłącznie Bogu, by stał się On realny w naszym życiu. Modlitwa Jezusowa to nie insynuacje czy medytacja, a osobisty kontakt ze Stwórcą - tego uczy nas święty Grzegorz - modlitwa to trud, ale jej owoce są zbawienne.

W ramach praktyk homiletycznych kazanie wygłosił dziś lektor Paweł Konieczny. Przypomniał życie św. Grzegorza, podkreślając jego stanowisko w sporze z Barlaamem - niepoznawalny w swej istocie Stwórca daje się poznać człowiekowi poprzez swoje energie, działanie, obecność. Warto więc prosić Boga o zdolność dostrzegania Jego działania w świecie, zwłaszcza w drugim człowieku.

01/03/2026

W I niedzielę Wielkiego Postu obchodzimy Triumf Ortodoksji, święto ustanowione na pamiątkę przywrócenia kultu ikon po herezji ikonoklazmu (843 r.).

W seminaryjnej kaplicy sprawowane było całonocne czuwanie i Boska Liturgia św. Bazylego Wielkiego. Kazanie wygłosił lektor Jakub Iwaniuk-Sawczuk. Stwierdził, że dziś Bóg wzywa nas, abyśmy w sercach triumfowali nad fałszem, stając się ludźmi prawdziwej wiary. Każdy może przeżyć swój osobisty triumf w drobnych, codziennych wyborach - modlić się w czasie lenistwa, przebaczyć mimo złości, dać bliźniemu swój czas zamiast skupiać się wyłącznie na sobie. Dzisiejsze wspomnienie nie jest więc wyłącznie historycznym wydarzeniem, a uobecnia się w życiu każdego z nas. Oczyszczając serce poprzez modlitwę i post, odnosząc się do innych z miłością, stajemy się ikoną Chrystusa, żywym świadectwem Jego Wcielenia.

Na koniec liturgii sprawowany był obrzęd Triumfu Ortodoksji, w którym prośliśmy Boga o pobożne życie wszystkich ludzi oraz umocnienie wiary. Wspólnie odmówione zostało Credo. Następnie za Ojcami siedmu soborów powszechnych powtórzyliśmy anatemy, wykluczające z Cerkwi ludzi odrzucających dogmaty. Wspomnieliśmy również pamięć zmarłych bogobojnych władców, patriarchów i każdej osoby oddanej wierze prawosławnej, a także modliliśmy się o długie lata życia i pomyślność członków Cerkwi. Wszystko zakończył śpiew hymnu św. Ambrożego "Ciebie, Boże, chwalimy" (cs. Tiebie Boga chwalim).