Expedition Novae WA UW

Expedition Novae WA UW Oficjalny fanpage Ekspedycji Archeologicznej Novae Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego

Strona będzie poświęcona wykopaliska w Bułgarii prowadzonym przez IA UW i nie tylko. Oprócz informacji związanych z Archeologią, będziemy informować o różnych ciekawostkach związanych z krajem gdzie są prowadzone badania. Będą się pojawiać informacje również o ciekawych wykładach, konferencjach, wydarzeniach związanych z Archeologią.

Życząc naszym sympatykom wszelkiej pomyślności i fascynujących podróży szlakami rzymskich żołnierzy w Nowym Roku 2026 po...
12/01/2026

Życząc naszym sympatykom wszelkiej pomyślności i fascynujących podróży szlakami rzymskich żołnierzy w Nowym Roku 2026 polecamy lekturę o tych, które za tymi żołnierzami podążały 👰‍♀️

Czy przedmioty znajdowane w rzymskich obozach — jak biżuteria i flakony na pachnidła — rzeczywiście należały do żon legionistów tam stacjonujących? Kiedy australijska archeolożka zakwestionowała tezę o tym, że legioniści nie mieli żon, jej badania poddano krytyce. Ale temat nie uci...

Powrót po intensywnym sezonie wykopaliskowym to jak powrót z krawędzi cyklonu to samego oka. Na chwilę robi się cisza i ...
25/11/2025

Powrót po intensywnym sezonie wykopaliskowym to jak powrót z krawędzi cyklonu to samego oka. Na chwilę robi się cisza i spokój, by zaraz z powrotem wpaść w jeszcze większą krawędź, czy ścianę cyklonu pełną kolejnych obowiązków... I stąd opóźnienie w pokazaniu kolejnych zabytków. Ale nie zapominamy o Was i dziś kolejna porcja wieści. Tym razem numizmatycznych. A działo się naprawdę dużo!

🪙 Pierwsza moneta może nie jest wyjątkowo rzadka, ale zdecydowaliśmy się ją pokazać z uwagi na ikonografię i reprezentatywność - krążek jest nieźle zachowany, a nie jest to sytuacja wyjątkowa w Novae. Archeolodzy pracujący na tym stanowisku mają szczęście - monety zachowują się w większości dobrze lub bardzo dobrze, o ile nie zostały wytarte w wyniku użytkowania ich w obiegu, jeszcze w antyku. Prezentowana moneta zaopatrzona jest w legendę PROVIDENTIAE AVGG (providentiae Augustorum) - providentia to po łacinie „przezorność, opatrzność, przewidywanie”, w tym przypadadku władców panujących, którą należy rozumieć jako stabilność władzy i bezpieczeństwo granic. Hasło propagandowe wzmacnia wizerunek wieży bramnej i dwóch żołnierzy stojących na murach po obu stronach gwiazdy. Mury symbolizowały umocnienie granic oraz modernizację systemu obronnego, a gwiazda - opatrzność i boskie światło. Emisje tego rodzaju są częste, ale fascynujące dzięki dużej liczbie wariantów: różna liczba cegiełek, inny kształt gwiazdy, różne wrota, wysokość wież, odcinki mennicze itp. 🤓

🪙 Drugi zabytek to moneta opatrzona dość popularną legendą GLORIA EXERCITVS oznaczającą "chwała armii". To jedne z najbardziej charakterystycznych i masowo bitych brązów późnego Cesarstwa Rzymskiego, szczególnie z czasów Konstantyna Wielkiego i jego następców (ok. 330–341 n.e.). Monety z taką legendą przedstawiały zwykle dwóch żołnierzy z włóczniami i tarczami oraz sztandarem lub dwoma. Hasło GLORIA EXERCITUS pełniło rolę propagandową, podkreślało lojalność armii i jej jedność. Nietrudno wyobrazić sobie, że mogło być używane jako okrzyk przy uroczystościach czy odprawach przed dowódcami. Wybraliśmy tę monetę dlatego, że właśnie dom Konstantynów jest najliczniej reprezentowany wśród monet IV-wiecznych w Novae, co wśród niektórych mieszkańców okolic uważane jest za świadectwo wielkości cesarza Konstantyna I - największego władcy w historii💪 😁

🪙 Trzecią monetę należy uznać za znalezisko wyjątkowe. Piękny zabytek, choć nie jest bardzo rzadki, to bardzo pożądany w wielu kolekcjach, trochę w kontraście dla masowych monet IV wieku.

Prezentowana moneta należy do serii IVDAEA CAPTA - to jedna z najsłynniejszych serii propagandowych w całej numizmatyce rzymskiej. Monety bito, aby upamiętnić zwycięstwo Rzymu nad Judeą po stłumieniu Pierwszego Powstania Żydowskiego (66–73 n.e.), zakończonego zdobyciem Jerozolimy i zburzeniem Świątyni. Serię zapoczątkował Wespazjan, kontynuował Tytus, sporadycznie pojawia się u Domicjana. Klasyczny motyw - ten, który widać na krążku z Novae - to Judea jako kobieta pokonana, siedząca pod drzewem palmowym w towarzystwie jeńca. Awers przedstawia popiersie cesarza Wespazjana.

Identyfikacja i opis monet: Michał Mozyrski
Fot. Agnieszka Tomas
(C) Ekspedycja Wydziału Archeologii UW w Novae

Obiecaliśmy pokazać trochę zabytków. W tym sezonie zdecydowanie królują monety i ... nity do butów 😄🥾W sumie nic dziwneg...
22/10/2025

Obiecaliśmy pokazać trochę zabytków. W tym sezonie zdecydowanie królują monety i ... nity do butów 😄🥾

W sumie nic dziwnego. Wszak Rzymianie nosili obuwie skórzane z podeszwą przytwierdzoną niewielkimi nitami. To maleńkie zabytki, które często mogą umykać podczas eksploracji, ale nie naszym studentom!

Wśród najciekawszych znalezisk jest również doskonale zachowana zapinka kultury czerniachowskiej czy niewielka sprzączka typu Sucidava, będące śladem obecności w Novae przedstawicieli ludów wędrujących z północy na tereny naddunajskich prowincji rzymskich. W kolejnych tygodniach pokażemy nieco więcej z tych ciekawych znalezisk, a także sposób ich dokumentacji.

Czasem nie znajdujemy zabytków ruchomych, które staną się wyjątkowymi eksponatami muzealnymi, ale rezultaty badań są szalenie obiecujące i do takich sezonów niewątpliwie należy właśnie sezon 2025. Już niedługo powrócimy z planami na kolejny rok, ale tymczasem rozpoczynamy krótkie podsumowanie.

Tegorocznych sezon dobiegł końca. Ostatnie dwa tygodnie były najtrudniejsze. Ukończenie dokumentacji i zamknięcie bazy to wielodniowy proces i intensywna praca. Studenci i wolontariusze, którzy pracowali w tym okresie spisali się na medal 🎖Tym samym, możemy stwierdzić, że tegoroczny sezon był więcej niż udany!

Miały być zabytki, ale od zabytków ważniejsi są ludzie, więc zabytki jeszcze troszkę poczekają do kolejnego posta...Dziś...
01/10/2025

Miały być zabytki, ale od zabytków ważniejsi są ludzie, więc zabytki jeszcze troszkę poczekają do kolejnego posta...

Dziś przedstawiamy nasz zespół 😎 i specjalistów, którzy zgodzili się opracowywać materiały z naszych badań.

Pan dr Emil Jęczmienowski zastępca kierownika Ekspedycji, archeolog - doświadczony terenowiec.🤠 Do Novae przyjeżdża od 2011 roku, ale w międzyczasie realizował własny projekt na terenie dzisiejszej Rumunii. Jego zainteresowania koncentrują się na armii późnoantycznej oraz stemplowanych cegłach i dachówkach. 🏘 W naszym projekcie będzie opracowywał tę kategorię zabytków oraz prowadził najbardziej wymagające wykopy. Zdecydowanie prawa ręka Kierownik Ekspedycji 👍

Pan mgr Jerko Luka Gašpar - świeżo upieczony doktorant Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UW, absolwent Archeologii i historii sztuki Uniwersytetu w Zagrzebiu oraz członek naszego zespołu już od trzech lat. Interesuje się metodami nieinwazyjnymi i nowoczesnymi technikami dokumentacji. Istryjczyk, pasjonat futbolu ⚽️ i człowiek o 100 pomysłach na minutę. Prowadzi polsko-chorwacką wymianę fajnych pomysłów na usprawnienie prac w terenie 🤠

Pan Romek Milcarek - najmłodszy z kierowników 🤓 Miłośnik późnego antyku, student dwóch kierunków - archeologii i filologii klasycznej i klasa sama w sobie 👌 Zgłębia problemy dystrybucji zaopatrzenia armii rzymskiej i architektury późnoantycznej. ⛪️ Harcerz zarażający uśmiechem i pozytywną energią. Trzymajcie kciuki za ten talent!

Pani Ania Jakubowska - studentka archeologii, w naszym zespole odpowiedzialna za dokumentację znalezisk masowych ceramiki naczyniowej 🍵 Kto był w Novae ten wie ile skorup wykopujemy... Zadanie trudne, ale z perspektywami na wiele publikacji! Panią Anię cechuje konsekwencja i wielozadaniowość - lubi zarówno rysować, inwentaryzować ✍️, jak i pracować w terenie 🤠

Pan Michał Mozyrski - to nazwisko warto zapamiętać. Numizmatyk, 🪙 wielokrotny stypendysta w kraju i za granicą 🤓, prawdziwy pasjonat, a przy tym człowiek pełen ogromnej, pozytywnej energii. Opracowuje monety znalezione nie tylko w Novae, ale m.in. w egipskiej Marei. Nie możemy doczekać się pierwszych wniosków po tym sezonie!

Dr Paulina Komar - archeolog, specjalistka w zakresie amfor antycznych, pracownik Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW oraz absolwentka Dziennikarstwa i komunikacji społecznej, autorka renomowanych publikacji, finalistka nagród naukowych Polityki w 2021 r., badaczka zajmująca się gospodarką i handlem winem🏺. W naszym projekcie będzie opracowywać znaleziska amfor, dzięki którym dowiemy się co jedli i pili mieszkańcy budynków przez nas badanych. Prywatnie mama dwójki maluchów 👨‍👩‍👦‍👦 z zarażającą energią i uśmiechem 😃

Pan mgr Jakub Kaniszewski - archeolog i grafik komputerowy, 💻 znawca architektury antycznej, szczególnie wojskowej 🏛 Od wielu lat współpracuje z różnymi zespołami archeologów tworząc wizualizacje odkrywanych budowli oraz narzędzia informatyczne na potrzeby archeologii. Specjalista "czytający" pozostałosci architektury w terenie i mentor młodszej kadry. W Novae przez wiele lat pracował z profesorem Tadeuszem Sarnowskim. To prawdziwa encyklopedia wiedzy na temat architektury na naszym stanowisku i nieocenione wsparcie Ekspedycji. Pan Jakub będzie współpracował w opracowaniu pozostałości architektury.

W tym roku gościliśmy również profesora Andrei Opaița z Kanady, wybitnego specjalstę w zakresie amfor i ceramiki naczyniowej z obszaru dolnego Dunaju. Profesor Opaiț będzie opracowywał amfory znalezione w ubiegłych latach na terenie principia.

Nie byłoby fantastycznej atmosfery bez pana mgr. Krzysztofa Piekarskiego, który od ponad 10 lat bierze udział w naszych badaniach. Absolwent Wydziału Archeologii UW, biznesmen, pasjonat wędkarstwa i bułgarskiego rumu 😉 Człowiek orkiestra, wsparcie organizacyjne i wykonawcze dwa w jednym. Bez Krzysztofa wszystko byłoby bezbarwne! 💯

Last but not least - pani profesor Agnieszka Tomas, czyli pani Kierownik, w Novae od 1998 roku. Kierowanie zespołem kilkudziesięciu osób oznacza głównie organizację zaplecza logistycznego, zdobywanie funduszy, organizację pracy innych, wyznaczanie zadań, ale także prowadzenie warsztatów i wykładów w terenie, a na koniec publikacje... 🙉 Przede wszystkim jednak mówi, że kierownik jest archeologiem. 🤠 Pani Profesor powtarza, że dobry kierownik musi choć raz w sezonie zrobić rzecz, którą wyznacza do zrobienia innym, aby wiedzieć ile wymaga wysiłku i czasu. Osobiście uwielbia pracę w terenie, pracę z zabytkami ruchomymi i przekazywanie wiedzy studentom, więc często jest w kilku miejscach na raz 😄

Oczywiście każdy sezon byłby niemożliwy do realizacji bez udziału naszych studentów z Wydział Archeologii Uniwersytet Warszawski, wolontariuszy, także panów pracujących z nami przy najcięższych fizycznie zadaniach. W tym roku w ćwiczeniach w Novae wzięło udział ponad 20 wspaniałych studentów i wolontariuszy z pasją. Pomagało nam dziesięciu panów z pobliskiego Swisztowa, którzy mają spore doświadczenie w pracy sezonowej na wykopaliskach. Wszystkim serdecznie dziękujemy i zapraszamy serdecznie za rok!

Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej osobie, która pojawia się w Novae po raz kolejny z kamerą i mikrofonem... Tak, Pan Arek Seta szykuje kolejny odcinek dokumentu na temat naszych prac terenowych! 🎬 Tym razem będzie to film o projekcie badawczym realizowanym dzięki wsparciu Narodowe Centrum Nauki. Z pewnością damy znać jak będzie gotowy 🔊

Kolejne dwa tygodnie zbliżają się ku końcowi, a rezultaty naszych badań są coraz ciekawsze! Na jednym z wykopów widać pr...
13/09/2025

Kolejne dwa tygodnie zbliżają się ku końcowi, a rezultaty naszych badań są coraz ciekawsze! Na jednym z wykopów widać prawdziwą plątaninę murów, która wskazuje na to, że wiele się działo w tym miejscu. Pozostałości wcześniejszych budowli wykorzystywano wielokrotnie jako fundamenty. Z odkrytych elementów architektonicznych widać, że w okresie stacjonowania legionu musiała tu istnieć monumentalna budowla. Czyżbyśmy mieli przed sobą wielkie odkrycie...? Na razie dokumentujemy odkryte mury i zabytki ruchome szykując się do ich opracowywania po powrocie.

Kolejne tygodnie wzbogacone były wykładami w terenie. Tym razem na temat monumentalnej architektury principia i rzymskich siedzib legatow legionowych (pretoriów). Wykład poprowadzili Agnieszka Tomas i Jakub Kaniszewski.

Ale pobyt w Bułgarii to nie tylko archeologia. Wraz z częścią studentów wyruszyliśmy w weekend na wyprawę do płaskowyżu Devetaki ze słynną jaskinią i wodospadami. Odwiedziliśmy malownicze miejsca i naładowaliśmy baterie na kolejny tydzień.

Kolejna grupa studentów z Wydziału pracuje wzorowo i z dużym poświęceniem.

Intensywne prace w terenie były możliwe dzięki wsparciu wspaniałej grupy młodych wolontariuszy, którym baaardzo dziękujemy! 🫡

Powoli rozpoczynamy dokumentację na wykopie. Od jutra rysujemy plany i profile, robimy zdjęcia terenowe, a w kolejnym tygodniu obiecujemy pokazać trochę zabytków, więc pozostańcie z nami!

Tempo pracy nie spada, a morale rośnie! W tym roku część uczestników pracuje z nami w turach dwutygodniowych. Pierwszą z...
03/09/2025

Tempo pracy nie spada, a morale rośnie! W tym roku część uczestników pracuje z nami w turach dwutygodniowych. Pierwszą zmianę pożegnaliśmy w ostatni weekend, więc czas na krótką relację. Ale warto podkreślić, że mieliśmy prawdziwy Golden Team 💯 Moi drodzy - poprzeczka jest wysoko! 😎
W tym sezonie dużo się dzieje. Przez tydzień gościliśmy wybitnych specjalistów zajmujących się amforami - profesora Andrei Opaița z Kanady oraz dr Paulinę Komar z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Już wiemy, że ich praca będzie ogromnym krokiem naprzód - dowiemy się m.in. skąd legioniści otrzymywali wino i oliwę.

Przez dwa tygodnie pracował z nami młody utalentowany numizmatyk - Pan Michał Mozyrski, który będzie współpracował z naszą Ekspedycją przez kolejne lata. Dzięki jego zaangażowaniu i wiedzy pozostali uczestnicy mogli podejrzeć jak pracuje numizmatyk i dowiedzieć się więcej na temat monet rzymskich.

W pierwszym tygodniu studenci uczestniczyli w serii wykładów. Na początku dowiedzieli się więcej na temat Novae i stacjonującego tu legionu I Italskiego. Wykład prowadzony przez prof. Agnieszka Tomas połączony był z obchodem po stanowisku.

Następnego dnia wzięli udział w wykładach zorganizowanych przez zaprzyjaźnioną Ekspedycję Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW. Na wykładach mieli szansę dowiedzieć się m.in. jak wyglądała rzymska ceramika stołowa, czemu służyły amfory, jak należy dokumentować takie zabytki oraz jakich informacji mogą dostarczyć analizy laboratoryjne. Więcej o wykładach jest tutaj: https://novae.uw.edu.pl/warsztaty-ceramiczne-w-novae/

Serię wykładów i pracy terenowej zakończył workshop prowadzony przez prof. Agnieszkę Tomas oraz dr. Emila Jęczmienowskiego i Jerko L. Gašpara na temat stratygrafii i analizy relacji między architekturą i układem warstw. Studenci mieli zatem szansę w praktyce wykorzystać wiedzę teoretyczną 🙂

Dwa tygodnie pobytu zakończyły się wycieczką do antycznego Nicopolis ad Istrum oraz zabytkowej poprzedniej stolicy Bułgarii - Wielkiego Tyrnowa.

Minęły dopiero dwa tygodnie, a już mamy ponad setkę zabytków... Wiemy też, że w badanej przez nas części Novae istniały domy z piętrem!

P.S. Studenci zaoczni wyjechali dzień przed wspólnym zdjęciem, więc dodajemy ich fotkę na koniec serdecznie pozdrawiając 👋

Ten tydzień był bardzo wymagający. Zaczęliśmy od oczyszczania zeszłorocznych wykopów, a roślinność tu nie rozpieszcza 🌱 ...
24/08/2025

Ten tydzień był bardzo wymagający. Zaczęliśmy od oczyszczania zeszłorocznych wykopów, a roślinność tu nie rozpieszcza 🌱 Dodatkowo nielegalne wykopy naruszyły pieczołowicie przycinane profile... 🫩 Ale dzięki pracy naszej dzielnej ekipy i pomocy lokalnych mieszkańców, czyli panów pracujących przy cięższych pracach w tydzień naprawdę zdziałaliśmy cuda! 💪 W deszczu czy słońcu, z ogromnym poświęceniem przygotowaliśmy wszystkie wykopy do dalszej eksploracji. Drogi Zespole - wielkie dzięki i trzymamy taki kurs! 👏
No i są już pierwsze zabytki... 😃

W dodatku wspólnie spędzony czas wolny był baaardzo fajny 💃🥳🕺

Uwaga, uwaga‼️Po przerwie wracamy z relacją z badań Ekspedycji Wydział Archeologii Uniwersytet Warszawski w Novae 😃🇵🇱🇧🇬M...
15/08/2025

Uwaga, uwaga‼️

Po przerwie wracamy z relacją z badań Ekspedycji Wydział Archeologii Uniwersytet Warszawski w Novae 😃🇵🇱🇧🇬

Miło nam poinformować, że dzięki wsparciu finansowemu Narodowe Centrum Nauki rozpoczynamy projekt, którego celem jest odkrycie pozostałości na tyłach principia, czyli budowli, która mogła być rezydencją dowódcy legionu 🤓

Zaczynamy od relacji z przygotowań. Pakowanie sprzętu było tym razem wymagające, ale daliśmy radę ❤️ 🚐 ❤️

Zespół w odświeżonym składzie jeszcze dziś dotrze na miejsce. Będzie się działo, więc pozostańcie z nami!🙋
---
Attention, attention! ‼️

After a break, we're back with a report from the Faculty of Archaeology University of Warsaw Expedition in Novae 😃🇧🇬🇵🇱

We're pleased to announce that, thanks to financial support from the Polish National Research Centre, we're launching a project aimed at discovering the remains of a building, which may have been the legionary commander's residence 🤓

We're starting with a report on the preparations. Packing the equipment was challenging this time, but we managed ❤️🚐❤️

The refreshed team will arrive at the site today. Things are going to be exciting, so stay tuned! 🙋

We’re back after a break to reconnect with our friends and followers 🤓 To begin with, we’re excited to share news about ...
22/06/2025

We’re back after a break to reconnect with our friends and followers 🤓 To begin with, we’re excited to share news about a conference that took place in Rome on June 18–19, held at the Roman Forum (Curia Julia) and at the Polish Academy of Sciences in Rome. From the Faculty of Archaeology side, the conference was organized by Dr. Martin Lemke and the head of our Expedition Prof. Agnieszka Tomas, with the significant support of Prof. Jerzy Miziołek. The entire event can be watched on the Parco Archeologico del Colosseo FB fanpage!

To był jeden z najbardziej emocjonujących dni. Dwie wiadomości wywołujące radość, ale niech staną się dwoma postami, a c...
04/12/2024

To był jeden z najbardziej emocjonujących dni. Dwie wiadomości wywołujące radość, ale niech staną się dwoma postami, a co...

Pierwsza bez wątpienia ważniejsza, bo dotyczy człowieka - mamy nowego doktora w naszym gronie! Emil Jęczmienowski jeszcze raz wielkie gratulacje! Za wielką pracę i świetne rezultaty. Jest dyplom z wyróżnieniem 👏👏👏

Adres

Krakowskie Przedmieście 26/28
Warsaw
00-927

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Expedition Novae WA UW umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Expedition Novae WA UW:

Udostępnij

Kategoria