01/06/2026
Jest wideo z premiery "Domokrążców"!
W końcu wrzucamy wideo z naszej chyba najciekawszej rozmowy tego semestru:
spotkania premierowego wokół eseju
Moniki Gromali
"Domokrążcy. Celan - Bachmann - Jelinek"
(Wydawnictwo i Księgarnia Austeria 2025)
Udział: dr Monika Gromala, dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, prof. Adam Lipszyc
Prowadzenie: Antoni Zając
W „Domokrążcach” Monika Gromala analizuje twórczość Paula Celana w perspektywie
doświadczenia traumy oraz jej długotrwałego, destrukcyjnego oddziaływania. Poezja autora
„Maku i pamięci” zostaje tu ujęta nie tylko jako świadectwo Zagłady, lecz także jako przekaz o
szczególnej sile oddziaływania, który przenika podskórne doświadczenie językowe drugiego i
trzeciego pokolenia. Celan jawi się jako „ciało obce” literatury powojennej, element głęboko
wniknięty w jej tkankę, pozornie z nią zrośnięty, a jednak wciąż odsłaniający obszar bolesny i
niezasklepiony. Autorka unika zarówno spetryfikowania Celana jako monolitu odsyłającego wyłącznie do historii Zagłady, jak i redukowania relacji z późniejszymi tekstami do prostych zależności intertekstualnych. Zamiast tego proponuje analizę sposobów, w jakie twórczość Ingeborg Bachmann i Elfriede Jelinek wchodzi w złożoną relację z poezją Celana, ujawniając napięcia i powracające figury żałoby i traumy obecne w austriackim polu kultury po 1945 roku. Istotnym punktem odniesienia staje się Freudowski mechanizm „Nachträglichkeit” (naznaczenia wstecznego), pozwalający opisać procesy opóźnionego działania traumy i jej powtórzeń także po śmierci żydowskiego poety. W tej perspektywie zarówno Celan jak i przychodzące po nim pisarki funkcjonują jako figury niesamowitych „domokrążców”, którzy krążą po austriackiej literaturze, wciąż natrafiając na ślady nieprzepracowanej przeszłości.
Monika Gromala – literaturoznawczyni, eseistka. Badaczka twórczości Paula Celana,
dwudziestowiecznej literatury austriackiej oraz tekstów kultury odpowiadających na
doświadczenie Zagłady. Zainteresowana historiami niesamowitymi. Na Uniwersytet Muri im. Franza Kafki kieruje Pracownią Nekropoetyki.
Autorka książek „Resuscytacje Celana –
strategia widmontologiczna” (Austeria 2018), „Domokrążcy. Celan - Bachmann – Jelinek”
(Austeria 2025) oraz tomu poetyckiego „Matka jest” (WBPiCAK 2021). Mieszka w Wiedniu.
Za „Domokrążców” otrzymała nominację do Nagrody-Stypendium im. Stanisława Barańczaka przyznaną w ramach Poznańska Nagroda Literacka 2026.
Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau
Partnerzy: Wydawnictwo Austeria, Uniwersytet Muri im. Franza Kafki
Wsparcie duchowe: Klubojadalnia Młodsza Siostra 🙂
Wtorek 24.02.2026
Galeria Dobra - Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie