19/08/2026
Czy muzyka może poprawiać dobrostan zwierząt hodowlanych?🎵🐄🐖🐓
Współczesna produkcja zwierzęca coraz częściej wykracza poza tradycyjne myślenie o żywieniu, mikroklimacie czy genetyce. Coraz większą uwagę poświęca się środowisku bytowania i chowu zwierzą, w tym akustyce budynków inwentarskich. Okazuje się, że dźwięk może realnie wpływać na fizjologię, zachowanie, odporność i wyniki produkcyjne zwierząt gospodarskich 🎼
🐔🐖 Badania naukowe wskazują, że zarówno drób, jak i trzoda chlewna są bardzo wrażliwe na bodźce akustyczne. U kur słuch rozwija się już na etapie zarodkowym, a pisklęta jeszcze w jaju uczą się rozpoznawać sygnały dźwiękowe kojarzone z bezpieczeństwem. Po wykluciu odróżniają wokalizacje alarmowe od uspokajających. Długotrwały hałas, generowany przez wentylatory, maszyny czy nagłe impulsy dźwiękowe, może natomiast działać jak przewlekły stresor. W konsekwencji obserwuje się wzrost poziomu hormonów stresu, pogorszenie dobrostanu ptaków, spadek przyrostów masy ciała oraz gorsze wykorzystanie paszy.
Coraz więcej badań wskazuje, że odpowiednio dobrana muzyka może działać odwrotnie — jako forma wzbogacenia środowiskowego (environmental enrichment). Szczególnie korzystne efekty obserwuje się przy muzyce klasycznej, relaksacyjnej i ambientowej 🎻
Jednym z najnowszych badań przeprowadzonych w SGGW w Warszawie analizowano wpływ utworu „Weightless” zespołu Marconi Union na brojlery Ross 308 🐔🎶
🐔🎶 W doświadczeniu obejmującym 1200 kurcząt muzykę relaksacyjną odtwarzano codziennie przez 2 godziny przy natężeniu około 70 dB. Wyniki były bardzo interesujące: ptaki eksponowane na muzykę osiągały wyższą końcową masę ciała, wykazywały lepszy współczynnik wykorzystania paszy i niższy poziom kortyzolu oraz wyraźnie lepsze wskaźniki dobrostanu, takie jak mniejsza liczba zmian skórnych łap czy lepsza lokomocja. Zaobserwowano również korzystne zmiany parametrów krwi, sugerujące niższy poziom stresu metabolicznego i lepszą kondycję organizmu.
🐷🎶 Podobne zależności obserwuje się u świń. Badania wskazują, że trzoda chlewna posiada bardzo szeroki zakres słuchu, znacznie szerszy niż człowieka, a dźwięki pełnią istotną funkcję komunikacyjną i emocjonalną. Odpowiednio dobrane kompozycje muzyczne mogą redukować stereotypie, ograniczać agresję oraz obniżać poziom kortyzolu. Szczególnie pozytywne efekty obserwowano przy utworach Mozarta, Bacha czy spokojnych kompozycjach instrumentalnych.
🐷🎶 W doświadczeniach prowadzonych na prosiętach wykazano, że muzyka klasyczna odtwarzana w okresie odsadzenia od lochy zmniejszała liczbę urazów i zachowań agresywnych. Co więcej, po 60 dniach ekspozycji na Sonatę D-dur K. 448 Mozarta stwierdzono zwiększoną aktywność układu odpornościowego oraz niższy poziom hormonów stresu. Z kolei hałas mechaniczny o wysokim natężeniu (85–90 dB) powodował wzrost agresji i pogorszenie parametrów produkcyjnych.
🎶 Nie każdy rodzaj muzyki działa korzystnie, badania wskazują, że szybka, głośna i agresywna muzyka (np. rock czy heavy metal) może zwiększać pobudzenie, stres oraz pogarszać przyrosty masy ciała i wykorzystanie paszy. Kluczowe znaczenie mają umiarkowana głośność, spokojne tempo, łagodne brzmienie instrumentów oraz regularność ekspozycji.
🎶 Coraz częściej naukowcy sugerują również możliwość komponowania muzyki przeznaczonej i dobranej dla konkretnych gatunków zwierząt, uwzględniającej ich zakres słuchu, percepcję rytmu i reakcje emocjonalne. Być może przyszłość nowoczesnej hodowli będzie obejmowała nie tylko automatyczne systemy żywienia i wentylacji, ale również „programy muzyczne” wspierające dobrostan zwierząt.
🎶 Wnioski płynące z aktualnych badań są coraz bardziej jednoznaczne: akustyka budynków inwentarskich nie jest jedynie tłem produkcji, lecz ważnym elementem środowiska zwierząt. Odpowiednio dobrana muzyka może wspierać dobrostan, zdrowie i efektywność produkcji, a jednocześnie stanowi stosunkowo tanią i łatwą do wdrożenia formę wzbogacenia środowiska.
📚 Wybrane źródła:
• Alworth L.C., Buerkle S.C. (2013). The effects of music on animal physiology, behavior and welfare. Lab Animal, 42, 54–61. doi: 10.1038/laban.162.
•Ciborowska P. i wsp. (2025). The impact of relaxation music (Weightless by Marconi Union) on production performance, welfare, and hematological and biochemical blood parameters in broiler chickens. Poultry Science, 104, 104555. doi: 10.1016/j.psj.2024.104555
• Ciborowska P., Michalczuk M., Bień D. (2021). The effect of music on livestock: cattle, poultry and pigs. Animals, 11, 3572. doi: 10.3390/ani11123572
• Gao X. i wsp. (2023). Effect of classical music on growth performance, stress level, antioxidant index, immune function and meat quality in broilers at different stocking densities. Frontiers in Veterinary Science, 10, 1227654. doi: 10.3389/fvets.2023.1227654
• Gvaryahu G. i wsp. (1989). Filial imprinting, environmental enrichment, and music application effects on behavior and performance of meat strain chicks. Poultry Science, 68, 211–217. https://doi.org/10.3382/ps.0680211
• Li J. i wsp. (2020). Effects of music stimulus on behavior response, cortisol level and immunity horizontal of growing pigs. Journal of Animal Science, 98 (Suppl.4), 224–225. doi: 10.1093/jas/skab043
