Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk

17/08/2026

🔎 Dr Halyna Martyniuk z wizytą badawczą w Instytucie Slawistyki PAN!

Miło nam poinformować, że dr Halyna Martyniuk, literaturoznawczyni i badaczka z Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku, rozpoczęła pobyt badawczy w Instytucie Slawistyki PAN w ramach programu PAN–NANU. Pobyt potrwa od 11 sierpnia 2026 r. do 30 kwietnia 2027 r., a opiekunką naukową jest prof. dr hab. Anna Engelking.

📚 Projekt badawczy dr Martyniuk, zatytułowany „The Poetics of the Polesian Borderland in Polish-Ukrainian Literature: A Study of Ostap Lapski’s Legacy”, poświęcony jest poezji Ostapa Łapskiego oraz literackim przedstawieniom Polesia i pogranicza polsko-ukraińskiego.

W czasie pobytu badaczka będzie prowadzić kwerendy biblioteczne i archiwalne w Warszawie oraz rozmowy z osobami związanymi z życiem i twórczością Łapskiego. W projekcie ważne miejsce zajmuje metoda historii mówionej (oral history), łącząca materiały z wywiadów z analizą tekstów poetyckich. Planowane są również wyjazdy badawcze m.in. do Bielska Podlaskiego, Lublina i Białego Boru.

🌿 Dr Martyniuk łączy działalność naukową z popularyzacją dziedzictwa kulturowego – pracuje również jako menedżerka ds. promocji i przewodniczka w Zamku Okolnym w Łucku, przestrzeni muzealnej poświęconej historii i wielokulturowemu dziedzictwu miasta.

Życzymy owocnego pobytu badawczego, inspirujących spotkań i wielu sukcesów w realizacji projektu!

Pobyt jest realizowany dzięki wsparciu finansowemu Polskiej Akademii Nauk w ramach programu PAN–NANU.

07/08/2026

📣 Polecamy najnowszy odcinek Czechostacja z udziałem dr hab. Karolina Ćwiek-Rogalska, prof. IS PAN!

🎙️ Rozmowa dotyczy relacji czesko-niemieckich i powojennych wypędzeń Niemców z Czech.

Link do rozmowy dostępny jest w komentarzu 👇

Ciężko znaleźć naród, który łatwo rozliczyłby się z ciemniejszymi momentami własnej historii. Czesi i ich stosunek do powojennych wypędzeń Niemców nie są tutaj żadnym wyjątkiem. Doskonale udokumentowane czeskie zbrodnie z tego okresu, jeśli w ogóle są upamiętnione, to w taki sposób, by zupełnie nie było wiadomo, że tuż po wojnie wczorajsze ofiary zostały katami i że Niemców traktowano tak samo, jak oni wcześniej traktowali Czechów - wg zasady zbiorowej odpowiedzialności.

W pierwszej części rozmowy o stosunkach czesko-niemieckich w XX wieku Karolina Ćwiek-Rogalska, bohemistka i antropolożka kultury z Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk wyjaśniała, jak i dlaczego były one coraz gorsze i jak czescy Niemcy traktowali podczas wojny swoich sąsiadów i jak daleko sięgała ich współpraca z okupującymi Czechy nazistowskimi Niemcami.
Druga część, którą oddaję właśnie w wasze ręce, jest o tym, co nastąpiło potem. O - jak określa je czeska historiografia - dzikich wypędzeniach Niemców. Czyli festiwalu pozornie niezależnej od władzy i nieuregulowanej ślepej przemocy - marszów śmierci, pogromów i masowych egzekucji. O tym wszystkim, co działo się na wyzwolonych terenach Czech między majem a grudniem 1945 roku.

--------------
Czechostacja istnieje dzięki finansowemu wsparciu słuchaczy. Pieniądze które od Was dostaję, pozwalają mi na zakup nowego sprzętu, oprogramowania i licencji, bez których ciężko byłoby mi ją robić. Pozwalają mi też - a może przede wszystkim, na wygospodarowanie odpowiedniej ilości czasu na pracę nad podcastem. Podsumowując - bez Waszej hojności Czechostacji by nie było.
Jeśli nie wspierasz podcastu a chciałbyś to zrobić, profil Czechostacji na Patronite.pl znajdziesz tutaj:
https://patronite.pl/czechostacja
Kto z Was chciałby Czechostacji pomóc a nie lubi się wiązać na dłużej, może postawić mi wirtualną kawę na https://buycoffee.to/czechostacja bądź https://suppi.pl/czechostacja
Za każdą pomoc, więc również komentarz, polubienie wpisu, strony czy profilu podcastu, z góry dziękuję. Mnie one motywują, karmią też algorytmy, co poprawia zasięgi - taka brutalna prawda. Ty dasz łapkę w górę albo napiszesz parę słów, dzięki czemu kod wyświetli ten wpis paru kolejnym osobom, które jeszcze podcastu nie znają.
A sam odcinek, jak zawsze, znajdziecie, w wersjach na YT, Spotify i Apple Podcast, w komentarzach.

06/08/2026

📢 W konferencji 2026 „Anthropology: Possibilities in a Polarised World”, która odbyła się w Poznaniu, obok badaczek z Instytutu Slawistyki PAN uczestniczył również dr Dariusz Nikiel – członek zespołu badawczego projektu „Oblicza przemytu na pograniczu polsko-słowackim w latach 1918–1949”, realizowanego w IS PAN w ramach grantu SONATA 19 Narodowe Centrum Nauki pod kierownictwem dr Karolina Panz.

💬 23 lipca, w ramach panelu „Methodologies of Care: Navigating Polarization in Medical, Memory, and Mobility Fieldwork”, dr Nikiel wygłosił referat pt. „Empathy in Breaking Historical Silence: Research on Smuggling at the Polish–Slovak Borderland (1939–1949)”. Wystąpienie poświęcone było wyzwaniom etycznym w badaniach łączących kwerendy archiwalne z etnograficznymi badaniami terenowymi.

🤝 Udział w konferencji stanowił okazję do zaprezentowania dotychczasowych wyników projektu, a także do wymiany doświadczeń i dyskusji z badaczami zajmującymi się problematyką pamięci, mobilności oraz metodologii badań terenowych.

__
📸 Fot. archiwum prywatne.

31/07/2026

📣 Dr Katarzyna Roman-Rawska wzięła udział w międzynarodowej konferencji „Artistic Practices between Aesthetics and Power: Propaganda, Mobilization and Resistance”, która odbyła się w dniach 29 czerwca – 1 lipca 2026 r. w Estonian Literary Museum w Tartu (Estonia).

Podczas wystąpienia badaczka przedstawiła swoje badania na temat białoruskiej diaspory twórczej w Polsce po roku 2020! 👏
__
📸 Fot. archiwum prywatne.

31/07/2026

Pamiętacie, jak pisaliśmy o Festiwal Góry Literatury? Już w sierpniu odbędzie się jego siostrzana edycja – Festiwal Rzeki Literatury.

Po raz kolejny będzie można posłuchać naszej badaczki, dr hab. Karoliny Ćwiek-Rogalskiej, prof. IS PAN. O swojej książce „Ziemie” opowie w rozmowie z Katarzyną Byłów.

📅 Spotkanie odbędzie się 21 sierpnia (piątek) o godz. 16.30 w parku Domu Pomocy Społecznej w Trzebiechowie (ul. Sulechowska 1).

🎟️ Wstęp jest wolny.

Zachęcamy także do zapoznania się z całym programem Festiwalu – link znajdziecie w komentarzu!

__
📸 Prof. Karolina Ćwiek-Rogalska podczas spotkania autorskiego na Festiwalu Góry Literatury. Fot. Jerzy Wypych / Fundacja Olgi Tokarczuk.

30/07/2026

📰 Zapraszamy do lektury artykułu dr. Tymoteusza Króla (Tiöma Fum Dökter) „Mityczna wyspa. Wilamowice”, opublikowanego w Dwutygodnik. Badacz pokazuje, jak rodzą się lokalne mity, jak wpływają na tożsamość społeczności i dlaczego warto spojrzeć na nie z nowej perspektywy.

✍🏼 To nie tylko opowieść o Wilamowicach, ich języku i historii, lecz także refleksja nad tym, jak kształtują się narracje, które z czasem zaczynają funkcjonować jako powszechnie przyjmowana prawda. To również zachęta, by z większą uważnością i krytycznym namysłem podchodzić do powszechnie utrwalonych przekonań.

Link do tekstu dostępny jest w komentarzu! 👇

Wilamowice słyną z języka wilamowskiego, któremu przypisywane jest flamandzkie lub holenderskie pochodzenie. W mediach wielokrotnie pisano o „Flamandach z Wilamowic” czy „Flandrii na Podbeskidziu”. Sami Wilamowianie chętnie opowiadają o podobieństwach ich języka i kultury do tych spotykanych w Belgii lub Holandii. Tradycyjna wilamowska jajecznica (można jej skosztować w lokalnej restauracji) bywa nazywana „jajecznicą po flamandzku”.

Esej TYMOTEUSZA KRÓLA o Wilamowianach.

https://www.dwutygodnik.com/artykul/12585-mityczna-wyspa-wilamowice.html

29/07/2026

🎓 Międzynarodowa wymiana wiedzy, inspirujące dyskusje i praktyczne warsztaty – tak wyglądała szkoła letnia „Recording & Transformation”, w której uczestniczyła Magdalena Bubík, doktorantka IS PAN w Szkole Doktorskiej „Anthropos”.

Program, zorganizowany przez Szkoła Doktorska Anthropos oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN we współpracy z Uniwersytetem w Liverpoolu, Uniwersytetem w Lipsku i Instytutem Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza (GWZO), zgromadził badaczki i badaczy, doktorantki i doktorantów z różnych krajów.

W ramach szkoły letniej uczestniczki i uczestnicy wzięli udział w wykładach, warsztatach i zajęciach praktycznych prowadzonych przez uznanych naukowców. Była to okazja do rozwijania kompetencji badawczych, wymiany doświadczeń oraz nawiązywania międzynarodowych kontaktów.

Więcej o udziale Magdaleny Bubík w szkole letniej przeczytacie na stronie Spectral Recycling - ERC Starting Grant 👉 https://spectralrecycling.ispan.edu.pl/magdalena-bubik-at-the-international-summer-school-recording-transformation/

27/07/2026

🌍 W dniach 21–24 lipca 2026 r. badaczki z Instytutu Slawistyki PAN uczestniczyły w konferencji European Association of Social Anthropologists (EASA) w Poznaniu, odbywającej się pod hasłem „Anthropology: Possibilities in a Polarised World”.

💡 Nasze badaczki prezentowały wyniki swoich badań oraz współorganizowały panel oraz warsztaty.

🔍 W konferencji udział wzięły: prof. dr hab. Anna Engelking, prof. dr hab. Karolina Bielenin-Lenczowska, dr hab. Karolina Ćwiek-Rogalska, prof. IS PAN, dr Marzena Maciulewicz, dr Natalia Judzińska, Karina Hoření oraz Magdalena Bubík.

🤝 Udział w konferencji był okazją do prezentacji prowadzonych badań, wymiany doświadczeń oraz spotkań z badaczkami i badaczami z całego świata. Dziękujemy organizatorom za inspirujące wydarzenie!

Tytuły wystąpień naszych badaczek oraz więcej informacji dostępne są na stronie Instytutu Slawistyki PAN (link w komentarzu!) ⬇️

20/07/2026

🚀 Tomorrow, EASA 2026 officially kicks off in Poznań, bringing together researchers and practitioners from around the world through Friday.

Are you attending?

💡If you're interested in border regimes, irregularised migration, activist research, or engaged methodologies, don't miss the workshop:

"Countermapping the Borderscape: Methodological Reflections from the Polish–Belarusian Border"

The session will be led by Dr. Natalia Judzińska (Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences) and Dr. Inga Hajdarowicz, researchers with the Badacze i Badaczki na granicy initiative.

🕐 Thursday, 1:15–3:00 PM
📍Collegium Politicum, room 125

Hope to see you there!

Coming to the Conference in Poznań?

On Thursday, Inga Hajdarowicz and Natalia Judzińska will be hosting a workshop on counter-mapping the Polish–Belarusian borderscape.

Together, we will work with a counter-map developed collectively to explore how the border is produced through infrastructures, specific sites, and everyday practices of violence, resistance, and contestation. We'll also discuss what counter-mapping can—and cannot—offer as a research method, especially at the intersection of scholarship and activism.

If you work on border regimes, irregularised migration, activist research, or engaged methodologies, we'd love to see you there.

If you'd like to learn more about the Polish–Belarusian border, you may also want to check out:
• the play A Little Doctor Is Back and the discussion afterwards facilitated by us
• the workshop "They Did Not Let Us Speak": Stories from the Polish–Belarusian Border, organised by the We Are Monitoring Association.

Please feel free to share this with colleagues who might be interested. See you in Poznań!

Illustrations: Daria Isakovych